Ergenim İçin Endişelenmeli miyim?

Veli gözlemi ya da gencin kendi öz gözlemi: sekiz alanda işaretlerin sıklığını, ne zamandır sürdüğünü ve günlük yaşama etkisini seçin; olağan gelişim, izlenmeli ya da destek önerilir sonucunu, alan haritasını ve görüşmeye hazırlık özetini görün.

Yanıtlarınız cihazınızdan çıkmazYaklaşık 6 dakikaHazırlayan: Uzman Psikolog Mert Pırıldar

Aracı kullanın

Başlangıç1 / 111 ile 4 arası yanıtlar, Enter ilerletir, Geri silme geri götürür
  • 8 alan ve güvenlik soruları
  • Sıklık, süre ve etki haritası
  • 14 günlük gözlem günlüğü
  • Görüşmeye hazırlık özeti

Başlamadan önce

Bu listeyi kim dolduruyor?

Veli gözlemi ya da gencin kendi öz gözlemi: iki yol da aynı 8 alana bakar, sonuçlar yan yana konuşulabilir.

Kim dolduruyor?
Yaş grubu

Şu anda kendine zarar verme tehlikesi varsa listeyi bırakın: 112’yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. ALO 183 Sosyal Destek Hattı 7 gün 24 saat açıktır.

Gizlilik: Bu araç tamamen tarayıcınızda çalışır. Yanıtlarınız sunucumuza gönderilmez; yalnızca siz “kaydet” derseniz bu cihazda saklanır ve tek tuşla silinir; reklam ve ölçüm etiketleri yalnızca arama, WhatsApp ya da e-posta düğmesine bastığınızda dönüşüm ölçümü için çalışır. Araç bilgilendirme amaçlıdır, bir uzman değerlendirmesinin yerine geçmez. Acil bir durumda 112'yi arayın.

Bu sayfada (10 bölüm)
  1. Olağan değişim mi, uyarı işareti mi?
  2. Liste nasıl kullanılır?
  3. Sıklık, süre ve günlük etki neden önemli?
  4. Veli gözlemi ve gencin öz gözlemi
  5. Gencinizle nasıl konuşabilirsiniz?
  6. 14 günlük gözlem günlüğü ve görüşmeye hazırlık özeti
  7. Acil durumlar: kendine zarar ve intihar sözleri
  8. Ne zaman ergen psikoloğuna başvurmalı?
  9. Gizlilik ve listenin sınırları
  10. Sıkça sorulan sorular
Kısaca

Ergenlik dönemi kontrol listesi, gencindeki değişimleri merak eden veliler için bir gözlem aracı, 12 ile 18 yaş arasındaki gençler için de kısa bir öz gözlem aracıdır. Sekiz alanda (duygu durumu, öfke ve aile içi çatışma, uyku, yeme ve beden algısı, arkadaşlık, okul ve sınav, ekran ve sosyal medya, risk davranışları) olağan değişimleri dikkat işaretlerinden ayırır; işaretlerin sıklığına, ne zamandır sürdüğüne ve günlük yaşama etkisine göre sonucu olağan gelişim, izlenmeli ya da destek önerilir olarak trafik ışığıyla verir. Güvenlik sorularında işaret varsa önce 112, ALO 183 ve çocuk ve ergen psikiyatrisi bilgisi gelir; liste tanı koymaz.

Uzman Psikolog Mert Pırıldar tarafından hazırlandı · Son güncelleme: 30 Ekim 2026

Olağan değişim mi, uyarı işareti mi?

Ergenlikte duyguların hızlı değişmesi, özel alan isteği ve arkadaşların öne geçmesi, kimlik gelişiminin beklenen parçalarıdır. ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü (NIMH), çocuklarda ve gençlerde görülen pek çok davranış değişiminin çoğu durumda tipik gelişim evreleri olduğunu belirtir. Aynı kaynak, haftalarca süren, gence sıkıntı veren ya da okul, ev ve arkadaşlık yaşamını bozan değişimler için yardım alınmasını önerir. Bu kontrol listesi tam olarak bu ayrımı yapmanız için hazırlandı.

Alanlara göre olağan değişim ve dikkat işareti örnekleri
AlanÇoğunlukla olağanDikkat işareti
Duygu durumuKısa süren alınganlık, odada yalnız kalma isteğiÇoğu gün süren mutsuzluk, keyif kaybı, sürekli endişe
Öfke ve aile içi çatışmaKurallara itiraz, kısa süren öfke anlarıZarar veren öfke patlamaları, fiziksel kavga, evden kaçma
UykuGeç yatma, hafta sonu uzun uykuGünü bozan uykusuzluk, neredeyse bütün gün uyuma
Yeme ve beden algısıİştah artışı, görünüşe daha çok önem vermeÖğün atlama, belirgin kilo kaybı, kusma ya da telafi davranışları
ArkadaşlıkArkadaş görüşünün öne geçmesiTümüyle yalnızlaşma, zorbalık işaretleri
Okul ve sınavNotlarda küçük iniş çıkışlarSüren düşüş, okula gitmeme, sınav öncesi yoğun gerginlik
Ekran ve sosyal medyaArkadaşlarla çevrim içi yoğun iletişimUykuyu bozan kullanım, tanımadık kişilerin baskısı
Risk davranışlarıYeni deneyim merakı, sınırları zorlamaMadde kullanımı, eve gelmeme, güvenliği tehdit eden davranış

Liste nasıl kullanılır?

  1. Listeyi kimin doldurduğunu seçin: veli gözlemi ya da 12 ile 18 yaş arasındaki gencin kendi öz gözlemi.
  2. Yaş grubunu seçin; konuşma önerileri yaşa göre uyarlanır.
  3. Her alanda dikkat işaretlerinin ne sıklıkla görüldüğünü seçin. Veli modunda önce olağan değişimleri işaretleyebilirsiniz; bunlar sonucu yükseltmez.
  4. Bir alanda işaret varsa iki kısa soru açılır: ne zamandır sürdüğü (2 haftadan kısa, birkaç hafta, aylardır) ve günlük yaşamı ne kadar etkilediği.
  5. Son adımda güvenlik sorularını yanıtlayın; işaret varsa sonuçtan önce güvenlik bilgisi gösterilir.
  6. Sonuç panosunda trafik ışığını, alan haritasını, konuşma kartlarını ve 7 günlük planı okuyun; isterseniz 14 günlük gözlem günlüğünü başlatın ve görüşmeye hazırlık özetini yazdırın.

Sıklık, süre ve günlük etki neden önemli?

Tek bir kötü hafta ile iki haftayı aşan, günün çoğuna yayılan bir değişim aynı şey değildir. NIMH, depresyon değerlendirmesinde belirtilerin en az iki hafta boyunca neredeyse her gün sürmesine bakıldığını ve ergenlerde üzüntü yerine huzursuzluk ve öfkenin öne çıkabildiğini belirtir. Amerikan Pediatri Akademisi de iki haftadan uzun süren işaretlerde bir uzmanla konuşmayı önerir. Liste bu nedenle her alanda üç bilgiyi ayrı ayrı sorar: işaretin ne sıklıkla görüldüğü, ne zamandır sürdüğü ve okul, arkadaşlık ya da ev yaşamını ne kadar etkilediği. Alan haritası bu üç bilgiyi tek bakışta gösterir: sağa gittikçe sıklık, yukarı çıktıkça etki artar; noktanın çevresindeki halkalar süreyi anlatır.

Trafik ışığı ve güvenlik katmanı

  • Olağan gelişim: Gözlemler ergenliğin beklenen değişimleriyle uyumlu; öneriler iletişimi açık tutmaya yöneliktir.
  • İzlenmeli: Bazı işaretler var ama kısa süreli ya da günlük yaşamı az etkiliyor; 2 ile 4 haftalık izlem, gözlem günlüğü ve yeniden doldurma önerilir.
  • Destek önerilir: İşaretler sık, uzun süreli ya da günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyor ya da birden çok alana yayılıyor; bir ergen psikoloğuyla değerlendirme görüşmesi önerilir.
  • Güvenlik önce: Kendine zarar, intihar düşüncesi, madde kullanımı, yeme sorunları ya da tehdit ve istismar işaretlerinde sonuçtan önce 112, ALO 183 ve çocuk ve ergen psikiyatrisi bilgisi gösterilir; acil bir durumda aynı gün değerlendirme önerilir.

Veli gözlemi ve gencin öz gözlemi

Aynı sekiz alan iki farklı gözden doldurulabilir. Veli modu gencin dışarıdan görünen değişimlerine odaklanır ve her alanda olağan sayılan değişimleri ayrıca gösterir. Ergen modu 12 ile 18 yaş arasındaki gençlere “sen” diye seslenen kısa cümlelerle ilerler, her alanda bu yaşta çok yaygın olan değişimleri hatırlatır ve güvenlik sorularını gencin kendi diliyle sorar. İki sonucu yan yana koymak, veli ile gencin aynı konuya nasıl baktığını konuşmak için iyi bir başlangıçtır; paylaşım bağlantısı yanıtları bağlantının içinde taşır, güvenlik yanıtlarını eklemez.

Gencinizle nasıl konuşabilirsiniz?

Ergenler sorguya çekildiklerinde kapanır, merak edildiklerinde açılır. Sonuç panosundaki konuşma başlatıcı kartların önünde sık kullanılan ama konuşmayı kapatan bir cümle, arkasında yerine denenebilecek cümle ve kısa gerekçesi yer alır. Kartlar ekran, uyku, arkadaşlık, okul, öfke ve beden algısı gibi alanlara göre ayrılır; veli için ve ergen için iki ayrı deste vardır. Genel ilkeler şunlardır:

  • Konuşmayı göz göze bir masa yerine araba yolculuğu ya da yürüyüş gibi yan yana anlara taşıyın.
  • Gözleminizi suçlamadan söyleyin: “Son zamanlarda yorgun görünüyorsun, merak ettim.”
  • Hemen çözüm önermek yerine önce dinleyin ve duyguyu adlandırın.
  • “Biz senin yaşındayken” ya da “abartıyorsun” gibi cümlelerden kaçının.
  • Konuşmak istemezse kapıyı açık bırakın ve başka bir zaman önerin.

14 günlük gözlem günlüğü ve görüşmeye hazırlık özeti

Bir kontrol listesi bir anın fotoğrafıdır; değişimin yönünü görmek için birkaç haftalık gözlem gerekir. Gözlem günlüğünde her akşam birkaç tıkla ruh hâli, uyku, okul dışı ekran süresi ve evdeki çatışma kaydedilir. Beşinci günden sonra ısı haritasının yanında örüntü özeti belirir: örneğin ekranın uzun olduğu günlerde uykunun da bozulup bozulmadığı ya da hafta içi ile hafta sonu arasındaki fark. Görüşmeye hazırlık özeti ise gözlemleri, süreyi, etkiyi, günlük özetini ve sormak istediğiniz soruları tek bir A4 sayfada toplar; yazdırıp ya da PDF olarak kaydedip ilk görüşmeye getirebilirsiniz.

Acil durumlar: kendine zarar ve intihar sözleri

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre dünyada 10 ile 19 yaş arasındaki her yedi gençten biri bir ruhsal bozukluk yaşıyor ve intihar 15 ile 29 yaş arasında üçüncü sıradaki ölüm nedeni. Ölmek ya da yük olmak üzerine konuşmak, vedalaşır gibi davranmak, değerli eşyaları dağıtmak ve açıklanamayan yaralar ciddiye alınması gereken işaretlerdir. Bu işaretlerden birini gördüyseniz listeyi tamamlamayı beklemeyin.

Ne zaman ergen psikoloğuna başvurmalı?

İşaretler iki haftadan uzun sürüyorsa, birden fazla alana yayılıyorsa ya da okul ve aile yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa bir değerlendirme görüşmesi yol gösterir. Uzman Psikolog Mert Pırıldar, ergen psikolojik danışmanlığında gencin ihtiyaçlarını aile dinamikleriyle birlikte ele alır. Doğru zamanı tartmak için ne zaman psikolog desteği alınmalı rehberi, sınav dönemindeki gerginlik için sınav kaygısı mini analizi işe yarar. Görüşme planlamak için randevu ve iletişim sayfasını kullanabilirsiniz. Aile içi iletişimde zorlanıyorsanız aile danışmanlığı, sınav dönemindeki yoğun kaygı için Sınav Stresine Son programı da yol gösterebilir.

Gizlilik ve listenin sınırları

Liste tarayıcınızda çalışır ve yanıtlarınızı hiçbir sunucuya göndermez. Sonuç yalnızca “Bu cihazda kaydet” derseniz, gözlem günlüğü yalnızca “Bu cihazda tut” seçiliyse bu cihazın tarayıcı belleğinde saklanır ve tek düğmeyle silinir. Güvenlik soruları ne kaydedilir ne de paylaşım bağlantısına eklenir. Sonuç bir tanı değildir; gözlemlerinizi düzenlemenize ve bir sonraki adımı seçmenize yardım eder. Ergenlik dönemine dair daha geniş bir çerçeve için ergenlik dönemi ve ergen psikolojisi yazısını okuyabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Ergenlikte ne kadar öfke olağandır?

Kısa süren öfke anları, kapıyı çarpıp odaya kapanmak ya da kurallara itiraz etmek ergenlikte sık görülür ve çoğu zaman birkaç saat içinde yatışır. Öfke patlamaları kişilere ya da eşyaya zarar verecek düzeye çıkıyorsa, sıklaşıyorsa ya da gencin günü büyük ölçüde gergin geçiyorsa bu artık olağan sayılmaz. Ergenlerde çökkün duygu durumu üzüntüden çok huzursuzluk ve öfke olarak da görülebilir.

Gencim odasından çıkmıyor, endişelenmeli miyim?

Yalnız kalma ve kendi alanını koruma isteği tek başına olağandır. Dikkat edilmesi gereken, bu çekilmenin arkadaşlara, okula ve sevdiği etkinliklere de yayılıp yayılmadığıdır. Arkadaşlarıyla görüşmeyi bıraktıysa, eskiden keyif aldığı şeylerden uzaklaştıysa ve bu durum iki haftadan uzun sürüyorsa bir değerlendirme görüşmesi düşünülmelidir. Listedeki duygu durumu ve arkadaşlık alanları bu ayrımı yapmanıza yardım eder.

Gencimin kendine zarar verdiğini fark ettim, ne yapmalıyım?

Önce sakin kalmaya çalışın; öfke ya da panik gencin kendini kapatmasına yol açabilir. Yaraların tıbbi bakıma ihtiyacı varsa bir sağlık kuruluşuna başvurun. Genci suçlamadan dinleyin, ilaçları ve kesici aletleri ulaşamayacağı yere kaldırın ve aynı gün bir çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi isteyin. Tehlike o an sürüyorsa 112’yi arayın. Güvenlik sağlandıktan sonra psikolojik danışmanlık sürece eşlik eder.

Gencime intiharı sormak onu bu fikre iter mi?

Hayır. Ruh sağlığı kuruluşları, intihar düşüncesini doğrudan ve sakin bir dille sormanın bu düşünceyi artırmadığını, tersine konuşmanın kapısını açtığını vurgular. “Bazen insanlar çok zorlandığında ölmeyi düşünebiliyor, senin aklından böyle şeyler geçti mi?” gibi açık bir soru, gence konuşabileceği birinin olduğunu gösterir. Yanıt evetse genci yalnız bırakmayın ve aynı gün profesyonel destek isteyin.

Gencim psikoloğa gitmek istemiyorsa ne yapabilirim?

Zorlamak çoğu zaman direnci artırır. Önce kaygınızı suçlamadan anlatın ve kararı birlikte vermeyi önerin; ilk görüşmenin bir deneme olduğunu, gizlilik kurallarının baştan açıklanacağını söyleyin. Bazı ailelerde ilk adım yalnızca ebeveynlerin görüşmeye gelmesidir. Acil bir risk varsa gencin onayını beklemeden çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurmanız gerekir.

Gencim listeyi kendisi doldurabilir mi?

Evet. Başlangıçta “Gencim, kendim için dolduruyorum” seçeneği 12 ile 18 yaş arasındaki gençler için kısa bir öz gözlem modu açar. Cümleler gencin kendi dilindedir, her alanda bu yaşta çok yaygın olan değişimler hatırlatılır ve güvenlik soruları gence doğrudan sorulur; işaret varsa önce 112, ALO 183 ve güvendiği bir yetişkinle konuşma önerisi gelir. Genç isterse sonucunu bir bağlantıyla ya da yazdırarak güvendiği bir yetişkinle paylaşabilir.

Ergen psikoloğu ile çocuk ve ergen psikiyatristi arasındaki fark nedir?

Psikolog görüşme ve psikolojik yöntemlerle çalışır; ilaç yazmaz ve tıbbi tanı koymaz. Çocuk ve ergen psikiyatristi bir hekimdir; tanı koyar, gerekirse ilaç tedavisi planlar ve acil durumları değerlendirir. Hafif ve orta düzey zorlanmalarda ilk adım çoğu zaman psikolojik danışmanlıktır. Ayrıntılar için psikolog mu, psikiyatrist mi rehberine bakabilirsiniz.

Trafik ışığındaki renkler neye göre belirleniyor?

Her alanda işaretin sıklığı ve günlük yaşama etkisi birlikte değerlendirilir; aylardır süren işaretler alanı bir basamak yükseltir, iki haftadan kısa ve hafif işaretler izleme düzeyinde kalır. Zarar veren öfke, zorbalık ya da madde kullanımı gibi ciddi maddeler alanı tek başına yükseltebilir; üç ya da daha fazla alanda izlenmesi gereken işaret varsa genel sonuç destek önerilir olur. Bu kurallar bir tanı ölçütü değildir; olağan değişimle dikkat işaretini ayırmaya yardım eden bir çerçevedir.

14 günlük gözlem günlüğü nasıl kullanılır?

Günlük, sonuç panosunda ya da başlangıç ekranındaki “Gözlem günlüğü” bağlantısıyla açılır. Her akşam ruh hâli, uyku, okul dışı ekran süresi ve evdeki çatışma için birer seçim yapılır; geçmiş günleri doldurmak için başlangıç günü değiştirilebilir. En az beş gün kaydedildiğinde ısı haritasının yanında örüntü özeti görünür. Günlük yalnızca “Bu cihazda tut” seçiliyse cihazda saklanır.

Görüşmeye hazırlık özeti ne işe yarar?

Görüşmenin ilk dakikalarında gözlemleri düzenli anlatmak çoğu aile için zordur. Hazırlık özeti, işaret görülen alanları sıklık, süre ve etkiyle birlikte bir tabloda, güvenlik yanıtlarının kısa özetini, gözlem günlüğünü ve sormak istediğiniz soruları tek bir A4 sayfada toplar. Yazdırıp ya da PDF olarak kaydedip görüşmeye getirebilirsiniz; ilk görüşmede bu sayfa konuşmayı kolaylaştırır.

Listeyi ne sıklıkla doldurmalıyım?

Sonuç olağan gelişim çıktıysa birkaç ay sonra ya da merak ettiğiniz bir değişim olduğunda yeniden doldurmanız yeterlidir. İzlenmeli sonucunda 14 günlük gözlem günlüğünü tutmanız ve iki hafta sonra listeyi yeniden doldurup kaydetmeniz önerilir; kayıtlar bu cihazda tarih sırasıyla görünür, ikinci kayıttan itibaren eğilim grafiği ve önceki sonuca göre fark çıkar. Destek önerilir sonucunda ya da güvenlik işaretlerinde listeyi yeniden doldurmak için beklemeyin.

Yanıtlarım bir yere gönderiliyor mu?

Hayır. Liste tamamen tarayıcınızda çalışır ve yanıtlar hiçbir sunucuya gönderilmez. Yalnızca “Bu cihazda kaydet” düğmesine basarsanız sonuç, “Bu cihazda tut” seçeneğini açarsanız gözlem günlüğü bu cihazın tarayıcı belleğinde tutulur ve tek düğmeyle silinir. Güvenlik soruları hiçbir zaman kaydedilmez ve paylaşım bağlantısına eklenmez. Gencinizin de kullandığı ortak bir cihazdaysanız kaydetmek yerine yazdırma ya da PDF seçeneğini kullanmanız daha uygun olabilir.

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Mert Pırıldar
Uzman Psikolog Mert Pırıldar

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.

Son güncelleme: 30 Ekim 2026 İletişim: mertpirildar@gmail.com Özgeçmiş

İlgili sayfalar

WhatsApp randevu hattı0555 030 37 73