Panik Atak Anında Ne Yapılır? Krizi Geçirmenin Adımları

8 Kasım 2025Güncelleme: 31 Ekim 202616 dakikalık okumaUzman Psikolog Mert Pırıldar
Bu sayfada (23 bölüm)
  1. Panik atak anında ne yapılır?
  2. İlk kez yaşıyorsanız ya da belirtiler farklıysa ne yapmalısınız?
  3. Panik atak anında vücudunuzda ne olur ve neden zararsızdır?
  4. Panik atak anında ilk dakikada hangi adımları atarsınız?
  5. Panik atak anında nefesinizi nasıl düzenlersiniz?
  6. 5-4-3-2-1 topraklama tekniği panik atakta nasıl uygulanır?
  7. Kasları gevşetmek panik atakta nasıl yardımcı olur?
  8. Kendinizle nasıl konuşursanız panik atak anında yardımı olur?
  9. Atak sırasında zihniniz size hangi düşünceleri fısıldar?
  10. Panik atak anında yapmamanız gerekenler nelerdir?
  11. Panik atak anında bir şey içmek ya da yemek yardımcı olur mu?
  12. Evde tek başınıza olduğunuzda panik atak anında ne yapılır?
  13. Atak sırasında telefonda biriyle konuşmak yardımcı olur mu?
  14. Araç kullanırken panik atak anında ne yapılır?
  15. Toplu taşımada ya da kalabalıkta panik atak anında ne yapılır?
  16. Geceleyin uykudan panikle uyanırsanız ne yaparsınız?
  17. Yanınızdaki kişide panik atak anında ne yapılır?
  18. Atak geçtikten sonra ne yaparsınız?
  19. Bu teknikler neden işe yarayabilir, sınırları nelerdir?
  20. Kendi panik atak kartınızı nasıl hazırlarsınız?
  21. Atak anındaki teknikler yetmiyorsa ne zaman destek alırsınız?
  22. Serdivan'da panik atakla nasıl çalışıyoruz?
  23. Sıkça sorulan sorular
Panik Atak Anında Ne Yapılır? Krizi Geçirmenin Adımları
Kısaca

Panik atak anında önce güvenliği kontrol edin; ilk kez yaşıyorsanız ya da belirtiler farklıysa 112'yi arayın. Bildiğiniz bir atakta oturmak, burundan alıp ağızdan uzun vermek, çevredeki nesnelere odaklanmak ve atağın geçeceğini hatırlatmak yardımcı olur. Yazı durumlara göre adımları, yanınızdaki kişiye yardımı ve ne zaman destek alacağınızı anlatır.

Panik atak anında ne yapılır?

Panik atak anında önce güvende olduğunuzdan emin olun, mümkünse durup oturun. Burnunuzdan yavaş nefes alıp ağzınızdan uzun verin, dikkatinizi çevrenizdeki nesnelere taşıyın ve atağın birkaç dakika içinde geçeceğini kendinize hatırlatın. İlk kez yaşıyorsanız ya da belirtiler farklıysa 112'yi arayın.

Serdivan'daki görüşmelerimde en sık gelen soru şudur: “Atak başladığında tam olarak ne yapmalıyım?” Bu yüzden aşağıda bu sorunun yanıtını adım adım, durumlara göre ve yanınızdaki kişi için ayrı ayrı veriyorum. Bu yazı panik atak anına odaklanır, yani atağın içindeki dakikalara. Daha geniş bir kaygı krizi için anksiyete krizi nasıl geçer yazısına bakabilirsiniz.

Hatırlamanız gereken üç şey var: önce güvenlik, sonra yavaşlık, en sonda sabır. Yani güvenliği kontrol eder, bedeni yavaşlatır ve atağın kendi seyrini izlersiniz.

İlk kez yaşıyorsanız ya da belirtiler farklıysa ne yapmalısınız?

Önce tekniklere değil, güvenliğe bakın. Çünkü NHS, panik atak belirtilerinin başka durumlardan da gelebileceğini belirtir. Aynı kurum, sıkıştırıcı göğüs ağrısında, kola ya da çeneye yayılan ağrıda ve ciddi nefes güçlüğünde hemen acil yardım çağırmayı önerir. Bu nedenle ilk atağınızda ya da belirtiler size yabancıysa şüpheyi kendi lehinize yorumlamayın. Şu durumlarda 112'yi arayın:

  • Göğüs ağrısı sıkıştırıcıysa veya kola, boyuna, çeneye ve sırta uzanıyorsa.
  • Konuşamayacak kadar nefes darlığı varsa.
  • Bayılıyorsanız ya da bilinciniz bulanıksa.
  • Cildiniz soluk, mavimsi veya gri görünüyorsa.
  • Belirtiler bildiğiniz bir atağa hiç benzemiyorsa.

Bu sırada oturun ve mümkünse yanınızda biri olsun. Ayrıca kendi aracınızla hastaneye gitmeye çalışmayın, çünkü durumunuz kötüleşebilir. Kalp krizi ile panik atağın karşılaştırması için kalp krizi mi panik atak mı yazısına bakın.

Panik atak anında vücudunuzda ne olur ve neden zararsızdır?

NIMH, panik atağı fiziksel ve duygusal belirtileri olan, tek seferlik ya da ara sıra yaşanan yoğun bir korku nöbeti olarak tanımlar. Panik atak, beynin tehdit alarmının gerçek bir tehlike olmadan çalmasıdır. Örneğin kalp hızlanır, nefes yüzeyselleşir, kaslar sertleşir. Bu yoğun tepki korkutucudur, ama NHS panik atağın zarar vermediğini ve çoğu atağın 5 ile 20 dakika sürdüğünü belirtir. Üstelik beden bu düzeydeki bir alarmı uzun süre sürdüremez, atak kendiliğinden söner.

Asıl zorlayıcı kısım, korkunun korkuyu büyütmesidir. Örneğin “bu kalp krizi” düşüncesi çarpıntıyı artırır, artan çarpıntı da düşünceyi doğrulamış gibi gelir. Dolayısıyla atak anında yapacağınız şeylerin çoğu bu döngüyü kırmaya yöneliktir: bedeni yavaşlatmak ve zihni şimdiye çağırmak.

Ayrıca belirtilerin ayrıntısını ve atağın genel çerçevesini panik atak nedir yazısında bulabilirsiniz.

Panik atak anında ilk dakikada hangi adımları atarsınız?

Aşağıdaki sıra, atağın en yoğun anında bile akılda kalacak kadar kısadır. Bu yüzden her adımın ayrıntısını sonraki bölümlerde ayrı ayrı veriyorum.

  1. Güvenliği kontrol edin: Bu atak önceki ataklarınıza benziyor mu? Benzemiyorsa 112'yi arayın.
  2. Güvenli bir yere geçip oturun ya da duvara yaslanın. Araç kullanıyorsanız kenara çekin.
  3. Ayaklarınızı yere basın ve yavaş nefese başlayın: burundan alın, ağızdan uzun verin.
  4. Duyularınızı şimdiye getirin: çevrenizdeki beş şeye bakın ve adlarını söyleyin.
  5. Omuzlarınızı, çenenizi ve ellerinizi gevşetin.
  6. Kendinize kısa bir cümle söyleyin: “Bu geçici, tehlikeli değil, geçecek.”
  7. Saate bakın ve atağın bitmesini bekleyin, savaşmaya ya da kaçmaya çalışmayın.

Her adımı sırayla yapmanız gerekmez. Bir ya da ikisi bile bedeninize “şu an güvendeyim” mesajı verebilir. Ancak atak anında yeni bir şey öğrenmek zordur. Bu yüzden bu adımları atak olmayan bir günde denemeniz, onları tanıdık hale getirir.

Panik atak anında nefesinizi nasıl düzenlersiniz?

NHS panik atak sırasında yavaş ve derin nefes almayı önerir. Kaygı ve panik için tarif ettiği nefes egzersizi de şöyledir: burnunuzdan nazikçe alın, ağzınızdan nazikçe verin ve her nefes için içinizden birden beşe sayın.

  1. Oturun ya da yaslanın, omuzlarınızı bırakın.
  2. Burnunuzdan nazik ve düzenli biçimde nefes alın, içinizden birden beşe sayın.
  3. Ağzınızdan yavaşça verin, yine birden beşe sayın.
  4. Nefesi zorlamayın ve tutmayın.
  5. Belirtiler hafifleyene kadar ya da en az birkaç dakika sürdürün.

Yine de nefesi tutmak sizi zorluyorsa tutmayın. Örneğin internette dolaşan 4-7-8 tekniği nefes tutmayı içerir ve herkese uygun gelmez. Üstelik hızlı nefes almak, uyuşma ve baş dönmesini artırabileceği için ters etki yapar. Poşete nefes verip almak da eskiden önerilirdi, ancak oksijeni düşürebileceği ve bir kalp ya da akciğer sorununu gizleyebileceği için bugün önerilmiyor.

Kısacası önemli olan sayı değil, ritmin yavaş ve kolay olmasıdır. Nefesi uzun vermek bedene yavaşlama sinyali taşır, bu yüzden nefesi verirken alışınızdan biraz daha uzun tutmak işe yarar. NHS, bu egzersizin en çok düzenli yapıldığında yarar sağladığını belirtir. Dolayısıyla atak olmayan günlerde de beş dakika denemek, atak anında size kolaylık sağlar.

5-4-3-2-1 topraklama tekniği panik atakta nasıl uygulanır?

Topraklama, dikkati bedendeki alarmdan çevredeki gerçeğe taşır. Yani panik anında zihin geleceğe koşar, siz onu şimdiye çağırırsınız. En bilinen yöntem beş duyuyla yapılan sayımdır:

  1. Gördüğünüz beş şeyi adlandırın: duvarın rengi, bir lamba, bir bardak.
  2. Dokunduğunuz dört şeye odaklanın: kumaşın dokusu, yere basan ayaklarınız.
  3. Duyduğunuz üç sesi fark edin: bir motor, bir saat, kendi nefesiniz.
  4. Algıladığınız iki kokuyu bulun.
  5. Tadabildiğiniz bir şeyi fark edin: ağzınızdaki tat ya da bir yudum su.

Çok sıkıntılıysanız kısaltın ve yalnızca gördüğünüz beş şeyi yüksek sesle sayın. Ayrıca huzurlu bir anıyı hayal etmek de bir seçenektir, çünkü NHS atak sırasında olumlu, huzurlu ve gevşetici görüntülere odaklanmayı önerir. Böylece dikkatiniz bedeninizdeki alarmdan uzaklaşır. Ayrıca topraklamayı nefesle birleştirebilirsiniz: her nefes verişinizde bir nesnenin adını söyleyin.

Topraklamanın başka kısa biçimleri de vardır:

  • Elinize bir nesne alın ve rengini, ağırlığını, dokusunu tarif edin.
  • Yüzden geriye doğru üçer üçer sayın.
  • Bulunduğunuz odayı ya da yolu bir yabancıya anlatır gibi sesli betimleyin.

Kasları gevşetmek panik atakta nasıl yardımcı olur?

Panik anında kaslar kendiliğinden sertleşir: omuzlar yükselir, çene kenetlenir, eller yumruk olur. Dolayısıyla bu gerginliği bilinçli olarak bırakmak, bedene tehlikenin geçtiği mesajını vermenin basit yollarından biridir. Kısa bir gevşetme için şunları deneyin:

  • Omuzlarınızı kulaklarınıza doğru çekin, beş saniye tutun, sonra bırakın.
  • Çenenizi gevşetin ve dişlerinizin arasında boşluk bırakın.
  • Ellerinizi sıkıp beş saniye bekleyin, sonra parmaklarınızı açın.
  • Ayak parmaklarınızı kıvırıp bırakın.

Ayrıca her kas grubunda gerginliği önce artırıp sonra bırakmak, farkı hissetmenizi kolaylaştırır. Bu yöntem, kaygı için kullanılan gevşeme eğitimlerinin kısa bir uyarlamasıdır. Tek başına atağı durdurmaz, ama nefesle birlikte etkisini destekleyebilir. Gevşetme egzersizini atak olmayan bir günde de günde bir kez yapmanız, bedeninizin gerginliği erken fark etmesine yardım eder.

Kendinizle nasıl konuşursanız panik atak anında yardımı olur?

İç sesiniz, atağın seyrini belirleyen en güçlü etkenlerden biridir. Nitekim “Ölüyorum” cümlesi alarmı büyütür, “Bu çok rahatsız edici ama geçecek” cümlesi küçültür. NHS de atak sırasında atağın geçeceğini ve yaşamı tehdit etmediğini kendinize hatırlatmayı önerir. Kısa ve inandırıcı cümleler seçin:

  • “Bu bir panik atak. Çok rahatsız edici, ama tehlikeli değil.”
  • “Birkaç dakika içinde doruğa çıkıp inecek.”
  • “Bedenim yanlış alarm veriyor, güvendeyim.”
  • “Nefesime ve ayaklarıma odaklanıyorum.”

Bu cümleler yalnızca daha önce hekiminiz bedensel bir neden bulmadıysa size uygundur. İlk kez yaşıyorsanız cümleleri tekrarlamayın, önce güvenliği düşünün. Cümleyi içinizden ya da sesli, ritmik biçimde söylemek ayrıca dikkati toplar. Üstelik cümleleri sakin bir günde yazıp ezberlemek, atak anında akla gelmelerini kolaylaştırır.

Atak sırasında zihniniz size hangi düşünceleri fısıldar?

Atak sırasında zihin, bedendeki alarmı en kötü olasılıkla yorumlar. Bu yorumları önceden tanımak, atağın ortasında onlara inanmamayı kolaylaştırır. Bu nedenle aşağıdaki tablo sık gelen düşünceleri ve karşısına koyabileceğiniz gerçekçi cümleyi gösterir.

Atak anındaki düşünce ve gerçekçi karşılığı
Aklınıza gelenGerçekçi karşılık
“Kalp krizi geçiriyorum.”“Hekim kontrolüm yapıldı, bu belirtiler ataklarımda daha önce de oldu ve geçti.”
“Kontrolü kaybedeceğim, çıldıracağım.”“Kontrolü kaybetme hissi atağın belirtisidir, gerçekte kontrolü yitirmiyorum.”
“Bayılacağım.”“Bayılacakmış gibi hissediyorum, oturursam güvende olurum.”
“Herkes beni izliyor.”“Çevremdekiler bunu sandığımdan az fark ediyor.”
“Bu hiç bitmeyecek.”“Çoğu atak 5 ile 20 dakikada hafifler.”

Karşılık cümlelerinin sizin için doğru olması gerekir. Ancak hekim kontrolünüz yapılmadıysa ilk satırdaki cümleyi söylemek yerine güvenliğe dönün.

Örnek senaryo: Bir kişi toplantı sırasında çarpıntısının arttığını fark eder. Aklına “kalbim duracak” gelir ve nefesi hızlanır. Kendine, hekim kontrolünden geçtiğini ve benzer ataklarının geçtiğini hatırlatır: “Bu bildiğim bir atak, birkaç dakikada doruğa çıkıp inecek.” Ayaklarını yere basar, yavaş nefes alır. Çarpıntı hemen kaybolmaz, ama panik büyümez.

Panik atak anında yapmamanız gerekenler nelerdir?

Atak anında iyi niyetle yapılan bazı şeyler korkuyu büyütür. Aşağıdaki liste, görüşmelerde en sık gördüğüm tuzakları toplar:

  • Atakla savaşmayın, “hemen geçsin” diye zorlamayın. Direnç gerginliği artırır.
  • Hızlı ve yüzeysel nefes almayın.
  • Poşete nefes alıp vermeyin.
  • Araç kullanmaya devam etmeyin.
  • Gerginliği alkolle ya da sigarayla yatıştırmayın. NHS bunların ruh sağlığını kötüleştirebileceğini belirtir.
  • Nabzınızı ya da tansiyonunuzu defalarca ölçmeyin.
  • Belirtileri internette aramaya başlamayın.
  • Mümkünse hemen kaçmayın, bulunduğunuz yerde kalın.

Listenin ortak noktası, atağı kontrol etmeye çalışmaktır. Buna karşılık geçmesine izin vermek, gerginliği azaltabilir. Atak bir dalga gibi yükselir ve alçalır, siz yalnızca sırtınızı dik tutup beklersiniz.

Panik atak anında bir şey içmek ya da yemek yardımcı olur mu?

Küçük yudumlarla su içmek yeterlidir. Çünkü hem ellerinizi meşgul eder hem de yavaşlamanıza yardım eder. Soğuk ya da ılık olması fark etmez, hangisi size iyi geliyorsa onu seçin.

Buna karşılık kahve, çay, enerji içeceği ve sigara çarpıntıyı ve huzursuzluğu artırabileceği için atak anında uygun değildir. Hatta alkol de gerginliği yatıştırır gibi görünse de NHS bunun ruh sağlığını kötüleştirebileceğini belirtir. Ayrıca uzun süredir aç kaldıysanız hafif bir şeyler yemek, düşük kan şekerinin belirtileri taklit etmesini önler.

Evde tek başınıza olduğunuzda panik atak anında ne yapılır?

Tek başına olmak atağı daha ürkütücü kılar, çünkü “ya kötü bir şey olursa kimse bilmez” düşüncesi eklenir. Yine de birkaç hazırlıkla yalnızken de atakla başa çıkabilirsiniz:

  1. Yatmak yerine oturun, sırtınızı duvara ya da koltuğa yaslayın.
  2. Işığı açın ve odada gözünüzü tutacak bir nesne seçin.
  3. Yavaş nefese ve topraklamaya geçin.
  4. Güvendiğiniz birine kısa bir mesaj yazın ya da onu arayın: “Panik atak geçiriyorum, sesin yeter.”
  5. Su için ve belirtiler hafifleyene kadar yerinizde kalın.

Önceden hazırladığınız bir mesaj ya da kısa bir arama cümlesi, atak anında karar verme yükünü alır. Belirtiler ağırlaşıyor ya da size yabancı geliyorsa 112'yi aramaktan çekinmeyin. Ayrıca yalnız yaşıyorsanız güvendiğiniz bir komşunuza ya da yakınınıza böyle bir durumda sizi arayabileceğini önceden söylemek, atak anındaki yalnızlık hissini azaltır.

Atak sırasında telefonda biriyle konuşmak yardımcı olur mu?

Evet, çoğu kişi için yardımcı olur, çünkü güvendiğiniz bir ses dikkatinizi bedeninizden dışarıya taşır. Yani konuşmanın konusu önemli değildir, önemli olan sesin sakin ve tanıdık olmasıdır. Telefonda şunlara dikkat edin:

  • Karşıdaki kişiye atak geçirdiğinizi kısaca söyleyin, ayrıntı anlatmayın.
  • Ondan sakin bir sesle bildik bir konuda konuşmasını ya da sizinle birlikte yavaş nefes almasını isteyin.
  • Telefonu kapatmadan önce atağın hafiflediğini birlikte kontrol edin.
  • Yalnız yaşıyorsanız önceden belirlediğiniz bir kişiyi kısa arama listenize alın.

Ancak sürekli birine bağlı kalmak zamanla bir güvenlik davranışına dönüşebilir. Bu yüzden telefonu bir destek olarak düşünün ve kendi becerilerinizi çalışmayı da sürdürün.

Araç kullanırken panik atak anında ne yapılır?

Direksiyon başındaki atak, en tehlikeli durumdur, çünkü dikkatiniz ve tepki süreniz değişir. Kural basittir: güvenli bir yer bulup durmak.

  1. Dörtlüleri yakın ve sakin bir biçimde sağa yanaşın.
  2. Araç tamamen durduğunda el frenini çekin.
  3. Emniyet kemerinizi gevşetin, gerekirse camı aralayın.
  4. Nefes ve topraklama adımlarını araçta uygulayın.
  5. Atak bitmeden ve ellerinizin titremesi geçmeden yola çıkmayın.

Emniyet şeridinde ya da yoğun trafikte araçtan inmeyin, kemerinizle emniyette kalın. Bir sonraki sürüşte atak korkusu yüzünden araç kullanmaktan kaçınmak cazip gelir. Ancak kaçınma korkuyu büyütür. Kısa ve tanıdık yollarla, gerekirse yanınızda biriyle başlamak bu korkuyu küçültebilir. Bunu psikolojik görüşmede planlı biçimde de çalışabilirsiniz. Atak bitse bile titreklik sürüşü etkileyebilir. Bu nedenle bir yakınınızdan sizi almasını istemek çoğu zaman en güvenli seçenektir.

Toplu taşımada ya da kalabalıkta panik atak anında ne yapılır?

Kalabalıktaki atak, yalnızlıktan farklı bir korku getirir: “herkes görecek.” Ancak çevredekiler atağı çoğunlukla sandığınızdan az fark eder. Dikkat çekmeden uygulayabileceğiniz adımlar şunlardır:

  • Oturun ya da bir yere yaslanın ve ayaklarınızı yere sağlam basın.
  • Gözlerinizi bir noktaya sabitleyin ve yavaş nefes alın, bu dışarıdan fark edilmez.
  • Dikkatinizi sayarak toplayın: karşıdaki afişte kaç renk, kaç harf var?
  • Gerekirse bir sonraki durakta inin ve sakin bir köşe bulun.
  • Yanınızdakine kısaca söyleyin: “Kendimi iyi hissetmiyorum, birkaç dakika yanımda kalır mısınız?”

Mümkünse yerinizde kalmak, kaçışın korkuyu öğretmesini önler. Ancak kalabalık sizi daha kötü hale getiriyorsa yer değiştirmekte sakınca yoktur. Kısacası kaçışı bir alışkanlık değil, bilinçli bir seçim yapmak önemlidir.

Geceleyin uykudan panikle uyanırsanız ne yaparsınız?

Gece atakları karanlıkta ve yataktayken daha ürkütücü gelir. Bu yüzden ilk iş, yatakta kalmak yerine doğrulmaktır:

  1. Oturun ve ışığı açın.
  2. Ayaklarınızı yere basın.
  3. Yavaş nefese ve topraklamaya geçin, odadaki beş nesneyi adlandırın.
  4. Telefona ya da haber akışına sarılmayın.
  5. Atak geçince su için, loş ışıkta sakin bir şey okuyun ve yeniden yatın.

Ancak gece uyanmaları sık tekrar ediyorsa uyku apnesi ya da reflü gibi bedensel nedenler için hekime başvurun. Hekim bedensel nedeni ayırdıktan sonra gece ataklarını psikolojik görüşmede de çalışabilirsiniz. Üstelik gece atağından sonra karanlık bir odada kalmak zorunda değilsiniz, ışığı kısık bırakmak uykuya dönüşü kolaylaştırabilir.

Yanınızdaki kişide panik atak anında ne yapılır?

Birinin panik atak geçirdiğini görmek ürkütücüdür. Ancak ne yapacağınızı bilmek hem ona hem size yardımcı olur, çünkü sakin kalmanız atakta olan kişi için ilk güvence kaynağıdır.

  • Sakin bir sesle konuşun: “Yanındayım, bu geçecek.”
  • Ne istediğini sorun ve dokunmadan önce izin alın.
  • Kısa ve net cümleler kullanın, uzun açıklama yapmayın.
  • Onunla birlikte yavaş nefes alın, ritmi siz taşıyın.
  • “Sakin ol” ya da “abartıyorsun” demeyin.
  • Kalabalıksa onu sakin bir yere alın ve çevredekilerden uzaklaşmalarını rica edin.
  • Atak bitene kadar yanında kalın.

Örneğin şöyle konuşabilirsiniz: “Yanındayım. Seninle birlikte nefes alalım, ben sayacağım, sen beni takip et. Birkaç dakika içinde hafifleyecek.” Üstelik bu kısa cümleler, atakta olan kişinin dikkatini korkudan size taşır.

Atakta olan kişiye ne söylenir, ne söylenmez
SöyleyinSöylemeyin
“Yanındayım, bu geçecek.”“Sakin ol.”
“Seninle birlikte nefes alalım.”“Abartıyorsun.”
“Ne yapabilirim, nasıl yardımcı olayım?”“Bir şey yok, geçer gitsin.”
“Burada kalıyorum, acelemiz yok.”“Herkes bakıyor, toparlan.”

Kişi ilk kez atak geçiriyorsa, göğüs ağrısı yayılıyorsa, bayılıyorsa ya da konuşamayacak kadar nefes darlığı varsa beklemeden 112'yi arayın. Atak geçtikten sonra yargılamadan yaklaşın ve “Nasıl daha iyi yardımcı olabilirim?” diye sorun.

Atak geçtikten sonra ne yaparsınız?

Atağın bitmesi, her şeyin bittiği anlamına gelmez. Çünkü beden yorgundur, zihin ise “yeniden olacak mı” diye tetiktedir. Bu dönemde yaptıklarınız bir sonraki atağa bakışınızı biçimlendirir:

  1. Su için, yavaşça ayağa kalkın ve birkaç dakika dinlenin.
  2. Atağı kısaca not edin: saat, yer, belirtiler, süre ve öncesinde ne yaptığınız.
  3. Kendinizi suçlamayın, atak sizin başarısızlığınız değildir.
  4. Mümkünse yarım saat içinde yürüyüş gibi sakin bir etkinliğe dönün.
  5. İlk atağınızsa ya da belirtiler sizi şaşırttıysa hekimden randevu alın.

Ayrıca atak sonrasında bedeni sürekli kontrol etmek, kaçınmak ya da “bir daha olmasın” diye yaşamı daraltmak korkuyu besleyebilir. Bu yüzden rutinlerinize mümkün olduğunca erken dönün.

Bu teknikler neden işe yarayabilir, sınırları nelerdir?

Nefes, topraklama ve gevşeme, atağın bedensel ve zihinsel döngüsüne aynı anda müdahale eder. Yani nefes bedeni yavaşlatır, topraklama dikkati şimdiye taşır, gevşeme kasları rahatlatır, cümleler ise felaket yorumunu yumuşatır.

Atak anındaki beceriler, ne yaptıkları ve sınırları
BeceriNeye yönelirSınırı
Yavaş nefesBedenin alarmını yavaşlatırTek başına atağı bitirmez, zorlandığında ters etki yapabilir
TopraklamaDikkati şimdiye taşırÇok yoğun anda zorluyorsa kısaltın
GevşemeKas gerginliğini azaltırGerginliğin farkında değilseniz önce onu fark etmeniz gerekir
İç konuşmaFelaket yorumunu yumuşatırYalnızca bedensel neden dışlandıysa uygundur

Sınırlar da önemlidir. Ancak bu beceriler atak sayısını ve atak korkusunu kendi başına bitirmez. Ayrıca her atakta aynı beceriye bir kalkan gibi sarılmak, korkuyu besleyen bir güvenlik davranışına dönüşebilir. Kısacası becerileri bir destek olarak düşünün, bir sığınak olarak değil.

Kendi panik atak kartınızı nasıl hazırlarsınız?

Atak anında düşünmek zordur, bu yüzden kararları önceden vermek işe yarar. Cebinizde ya da telefonunuzda duran küçük bir kart yeterlidir. Kartı sakin bir günde, kendi cümlelerinizle yazın.

Örnek panik atak kartı
AdımKartta ne yazsın
1. GüvenlikBu atak bildiğim ataklara benziyor mu? Benzemiyorsa 112.
2. YerOturacak ya da yaslanacak güvenli bir yer bul.
3. NefesBurundan beş say, ağızdan beş say, nefesi tutma.
4. TopraklamaGördüğüm beş şeyi say, ayaklarım yerde.
5. CümleBu panik atak, geçici ve tehlikeli değil.
6. AramaGüvendiğim kişi: ad ve telefon.

Ayrıca kartı ara sıra gözden geçirin ve güvendiğiniz bir kişiyle paylaşın. Böylece atak anında hem siz hem o ne yapılacağını bilir. Yine de kart sihirli bir çözüm değil, bir yol haritasıdır.

Kartın arkasına hekiminizin ve güvendiğiniz kişinin telefonunu, kullandığınız ilaçların adını ve varsa alerjilerinizi de yazın. Acil bir durumda sağlık ekibine bu bilgiler yardımcı olur.

Atak anındaki teknikler yetmiyorsa ne zaman destek alırsınız?

Şu işaretlerden birkaçı varsa bir uzmanla konuşma zamanı gelmiştir:

  • Ataklar tekrar ediyor ve yeni atak korkusu günlerinizi dolduruyor.
  • Atak yaşadığınız yerlerden ya da etkinliklerden kaçınmaya başladınız.
  • Uykunuz, işiniz ya da ilişkileriniz aksıyor.
  • Atakları bastırmak için alkole, sigaraya veya başka maddelere daha çok yöneliyorsunuz.
  • Kendinize zarar verme düşünceleriniz var.

Ancak hekim bedensel nedenleri ayırdıktan sonra hafif ve orta düzeydeki panik belirtilerinde ilk adım çoğu zaman psikolojik danışmanlıktır. Buna karşılık belirtiler ağırsa ya da ilaç sorusu varsa psikiyatri hekimi devreye girer. İki mesleğin iş bölümünü psikolog mu, psikiyatrist mi rehberinde, hangi işaretlerin destek gerektirdiğini psikolog desteği için doğru zaman rehberinde anlattım.

Destek aramak için ataklar çok sık olmak zorunda değildir. İlk atağınızdan sonra bile “yeniden olacak mı” korkusu büyüyor ve yaşamınızı daraltıyorsa görüşmek yerindedir. Çünkü korku erken konuşulduğunda daha az yer kaplar.

Serdivan'da panik atakla nasıl çalışıyoruz?

Serdivan'daki ofisimde ilk görüşme yaklaşık 50 ile 60 dakika sürer. Atak öykünüzü, atak anında yaptıklarınızı, atak dışındaki dönemi, uykunuzu ve yaşam yükünüzü konuşuruz. Hekim değerlendirmesinin yapılıp yapılmadığını da sorarım, çünkü bedensel kontrol atağın psikolojik boyutuna geçmeden önce önemlidir.

Psikolog olarak tıbbi tanı koymam ve ilaç yazmam. Dolayısıyla görüşmelerde atak anı becerilerini birlikte çalışır, felaket yorumlarını sınar ve kaçındığınız yerlere planlı adımlarla dönmeyi ele alırız. Bu çalışma, yetişkinlerle yürüttüğüm bireysel psikolojik danışmanlığın bir parçasıdır. Gerekirse bedensel duyulara adım adım ve birlikte planlayarak alışma çalışmaları da yaparız, ancak bunu yalnızca hekim kontrolü tamamlandıktan sonra deneriz.

Kendi kendinize bir ön fikir edinmek isterseniz psikolojik check-up son iki haftanızı 21 soruyla tarar ve tanı koymaz. Görüşmeleri Serdivan'da yüz yüze, Türkiye'nin her yerinden ve yurt dışından ise online yapıyorum. Hazır olduğunuzda randevu ve iletişim sayfasından ya da 0555 030 37 73 numaralı telefondan bana ulaşabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Panik atak anında ne yapılır?

Önce bu atağın bildiğiniz ataklara benzeyip benzemediğine bakın, benzemiyorsa 112'yi arayın. Benziyorsa güvenli bir yerde oturun, burnunuzdan yavaş alıp ağzınızdan uzun verin, çevrenizdeki nesnelere odaklanın ve atağın geçeceğini kendinize hatırlatın. Çoğu atak 5 ile 20 dakikada hafifler. Savaşmayın, geçmesine izin verin.

Panik atak kaç dakika sürer?

NHS'ye göre çoğu panik atak 5 ile 20 dakika sürer, bazı ataklar bir saate kadar uzayabilir. Belirtiler genellikle ilk dakikalarda doruğa çıkar, sonra hafifler. Atak sırasında saate bakmak, atağın sınırlı olduğunu görmenize yardım eder. Belirtiler uzuyor ya da farklılaşıyorsa 112'yi arayın.

Panik atak sırasında nefesi tutmalı mıyım?

Hayır, nefesi tutmanız gerekmez. NHS'nin tarif ettiği yöntemde burnunuzdan nazikçe alır, ağzınızdan nazikçe verir ve her nefes için içinizden birden beşe sayarsınız. Nefes tutmak bazı kişilerde nefes darlığı hissini artırabilir. Hızlı ve yüzeysel nefes almaktan ve poşete nefes vermekten de kaçının.

Panik atak geçiren birine ne söylemeliyim?

Sakin ve kısa cümleler kurun: “Yanındayım, bu geçecek.” İzin almadan dokunmayın, “sakin ol” ya da “abartıyorsun” demeyin, onunla birlikte yavaş nefes alın ve atak bitene kadar yanında kalın. Kişi ilk kez atak geçiriyorsa, göğüs ağrısı yayılıyorsa ya da bayılıyorsa 112'yi arayın.

Araç kullanırken panik atak gelirse ne yapmalıyım?

Güvenli bir yer bulup yanaşın, dörtlüleri yakın ve aracı tam durdurun. Nefes ve topraklama adımlarını araçta uygulayın, belirtiler ve el titremesi geçmeden yola çıkmayın. Emniyet şeridinde ya da yoğun trafikte araçtan inmeyin, kemerinizle emniyette kalın. Belirtiler ağır ya da size yabancıysa 112'yi arayın.

Panik atak için ne zaman psikolojik destek almalıyım?

Ataklar tekrar ediyor, yeni atak korkusu günlerinizi dolduruyor ya da kaçındığınız yerler artıyorsa psikolojik destek zamanı gelmiştir. Önce hekim bedensel nedenleri ayırmalıdır. Hafif ve orta düzeyde psikolojik danışmanlık ilk adım olabilir, ilaç ve tanı sorusu için psikiyatri hekimi gerekir. Psikolog tıbbi tanı koymaz ve ilaç yazmaz.

Mert Pırıldar
Uzman Psikolog Mert Pırıldar

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.

Yayın: 8 Kasım 2025 Son güncelleme: 31 Ekim 2026 İletişim: mertpirildar@gmail.com Özgeçmiş

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Bu konuda destek ve araçlar

Benzer yazılar

WhatsApp randevu hattı0555 030 37 73