Doomscrolling Nedir? Her An Kötü Bir Şey Olacakmış Hissi

14 Haziran 2026Güncelleme: 31 Ekim 202616 dakikalık okumaUzman Psikolog Mert Pırıldar
Bu sayfada (20 bölüm)
  1. Doomscrolling nedir?
  2. Doomscrolling nedir ve sıradan haber takibinden farkı ne?
  3. Doomscrolling nedir diye düşünüyorsanız hangi işaretler tanıdık gelir?
  4. Zihin neden kötü habere daha çok yönelir?
  5. Sonsuz akış ve algoritma bu döngüyü nasıl besler?
  6. Doomscrolling nedir ve neden en çok geceleri artar?
  7. Kaydırırken bedeniniz neler yaşar?
  8. Hangi durumlar doomscrolling'i artırır?
  9. Doomscrolling bir bağımlılık mı, yoksa tanı mı?
  10. Haberleri tamamen bırakmak gerekir mi?
  11. Doomscrolling'i azaltmak için hangi adımlarla başlayabilirsiniz?
  12. Akışınızı yeniden düzenlemek için neler yapabilirsiniz?
  13. Kaydırma isteği geldiğinde bedeninizi nasıl sakinleştirirsiniz?
  14. Kontrol edemediğiniz haberler karşısında ne yapabilirsiniz?
  15. Yakınınız doomscrolling yapıyorsa nasıl destek olabilirsiniz?
  16. Mesleği gereği haber izlemek zorundaysanız ne yapabilirsiniz?
  17. Doomscrolling ne zaman uzman desteği gerektirir?
  18. Psikolojik danışmanlıkta doomscrolling üzerine neler konuşuruz?
  19. Bugün atabileceğiniz küçük bir adım ne olabilir?
  20. Sıkça sorulan sorular
Doomscrolling Nedir? Her An Kötü Bir Şey Olacakmış Hissi
Kısaca

Doomscrolling, kötü haberleri ve tedirgin edici paylaşımları durmadan kaydırarak tüketme alışkanlığıdır; resmi bir tanı değildir. Zihnin olumsuz bilgiye takılma eğilimi, sonsuz akış ve belirsizlik bu döngüyü besler. Gece kaydırmak uykuyu bozar, beden de tehdit tepkisi verir. Haber saati belirlemek, bildirimleri kısmak ve telefonu yatak odasından çıkarmak ilk adımlardır. Belirtiler sürerse bir uzmandan destek almak yerinde olur.

Doomscrolling nedir?

Doomscrolling, kötü haberleri ve tedirgin edici paylaşımları durmadan kaydırarak tüketme alışkanlığıdır. Kişi kendini kötü hissettiğini fark eder ama bırakamaz, çünkü zihin bir sonraki başlıkta ya bir tehlike işareti ya da bir rahatlama bulmayı umar. Ancak bu davranış resmi bir tanı değildir; günlük dilde kullanılan bir tariftir.

Sözcük İngilizcede “doom” (kötü son, kara haber) ile “scrolling” (kaydırma) sözcüklerinden oluşur. Türkçede yerleşmiş tek bir karşılığı yoktur. Bu nedenle “kötü haberde sonsuz kaydırma” demek, davranışı yeterince iyi anlatır.

Davranışı ilk kez ölçen araştırmacılar, doomscrolling'in medyada anlatıldığı kadar yaygın olmadığını da bildiriyor. Yani herkes aynı ölçüde doomscroller değildir. Ancak davranış bir kez yerleştiğinde, kişinin ruh hâlini ve uykusunu belirgin biçimde etkileyebilir.

Gece yatağa uzanırsınız ve telefona yalnızca birkaç dakika bakmak istersiniz. Bir başlık başka bir başlığı açar. Ardından yorumlar sizi yeni bir habere götürür. Bir saat sonra omuzlarınız gergindir, kalbiniz hızlıdır ve uykunuz kaçmıştır. Yine de parmağınız kaydırmaya devam eder.

Serdivan'daki görüşmelerimde bu tarif çoğu zaman “sadece bir bakayım demiştim” cümlesiyle başlar. Yani kişi bir haberi merak ettiği için değil, içindeki huzursuzluğu yatıştırmak için kaydırmaya devam eder. Bu yazıda doomscrolling nedir sorusunu, davranışın nasıl başladığını ve neden sürdüğünü anlatıyorum.

Ayrıca bedende ve uykuda bıraktığı izlere bakıyor, döngüyü gevşetmek için denenebilecek adımları sıralıyorum. Sosyal medyanın genel etkilerini sosyal medyanın psikolojik etkileri yazısında topluca ele alıyorum. Bu yazı tanı koymaz; ne zaman bir uzmandan destek almanın yerinde olacağını da bölüm sonunda anlatıyorum.

Doomscrolling nedir ve sıradan haber takibinden farkı ne?

Haber takibi bir amaca hizmet eder. Bir karar vermek, bir yol seçmek ya da bir gelişmeden haberdar olmak için bilgiye bakarsınız. Aradığınızı bulduğunuzda ise dinlenirsiniz. Doomscrolling'de ise amaç bilgi değil, rahatlamadır ve rahatlama bir türlü gelmez. Bu yüzden kaydırma sürer.

Her kaydırma, tehlikeye dair biraz daha bilgi topladığınız hissini verir. Ancak bu his geçicidir, çünkü cevaplanan her soru yerine yenisini getirir. Böylece zihin hiç tatmin olmaz ve arama sürer.

Aradaki farkı konu ya da süre tek başına belirlemez, çünkü aynı haber bir kişiye bilgi, ötekine tetikleyici olabilir. Asıl ölçü, bıraktığınızda nasıl hissettiğinizdir. Aşağıdaki tablo iki davranışı yan yana koyuyor.

Bilgilenme ile doomscrolling arasındaki farklar
ÖlçütBilgilenmeDoomscrolling
AmaçBelirli bir soruya yanıt bulmakBelirsizliği ve gerginliği yatıştırmak
SüreKısa sürer, kendiliğinden biterPlanladığınızdan uzun sürer, bitiş işareti yoktur
ZamanlamaGün içinde, belirli bir saatteGece yatakta ya da işten kaçarken
Sonrasındaki hisDaha net ve daha hazırlıklıDaha tedirgin, yorgun ve çaresiz
DavranışBir karar ya da plan çıkarAynı haberlere tekrar tekrar bakarsınız

Tabloyu bir kimlik kartı gibi değil, bir pusula gibi okuyun. Hatta aynı kişi bir gün bilgilenebilir, ertesi gün doomscrolling'e kayabilir. Doomscrolling nedir sorusunun dürüst yanıtı da budur: Sabit bir kişilik özelliği değil, belirli anlarda devreye giren bir kaçınma ve kontrol döngüsüdür.

Doomscrolling nedir diye düşünüyorsanız hangi işaretler tanıdık gelir?

Bu davranış çoğu zaman sinsi biçimde yerleşir, çünkü ilk dakikalar zararsız bir gezintiye benzer. Aşağıdaki işaretler bir ölçüm ya da tanı değildir. Yine de davranışın sizde nasıl göründüğünü fark etmenize yardım edebilir.

  • Niyet ettiğinizden çok daha uzun süre kaydırırsınız.
  • Ekranı kapattığınızda daha huzursuz, daha gergin ya da daha çaresiz hissedersiniz.
  • Aynı olumsuz konuyu farklı kaynaklardan tekrar tekrar okursunuz.
  • Yeni bir haber gelmediğinde bile akışı yenilemek için elinizi telefona uzatırsınız.
  • Uykuya dalmak için değil, haber akışını bitirmek için yatakta telefonla kalırsınız.
  • Kaydırmayı bırakmak, önemli bir şeyi kaçıracakmışsınız gibi bir tedirginlik yaratır.

Örnek senaryo: Akşam yemeğinden sonra tek bir başlığa bakmak için telefonu eline alan biri, iki saat sonra aynı konuyla ilgili onlarca gönderi okumuştur. Yeni bir bilgi öğrenmemiştir, ama kaygısı artmıştır. Telefonu bıraktığında ne okuduğunu tam olarak hatırlayamaz; yalnızca içindeki huzursuzluğu hisseder.

Bu işaretlerden üç ya da dördü sık sık tanıdık geliyorsa davranış bir alışkanlık olmaktan çıkıp gündelik yaşamınıza karışıyor olabilir. Kendinizde bir kusur aramanıza gerek yoktur. Bu yüzden önce davranışın hangi duyguya hizmet ettiğine bakmak daha verimlidir. Ayrıca işaretlerin yoğunluğu gün içinde ve hafta içinde değişir. Örneğin yoğun günlerde ya da kötü uyuduğunuz gecelerde artmaları, davranışın bir stres göstergesi olduğunu düşündürür.

Zihin neden kötü habere daha çok yönelir?

Zihin olumsuz bilgiye daha çok dikkat ayırır. Bazı araştırmacılar bunu, tehlikeyi hızlı fark etmenin eskiden hayatta kalmaya yardım etmesiyle açıklar. Bu açıklama kesin bir kanıt değil, bir varsayımdır. Yine de gündelik gözlemle örtüşür: Güzel bir haberi okuyup geçersiniz, rahatsız edici bir haberde ise durursunuz.

Ayrıca bu eğilimin bedensel bir karşılığı da ölçülebilir. 17 ülkede 1.156 kişiyle yapılan bir araştırmada katılımcılar haber görüntüleri izledi. Araştırmacılar deri iletkenliğini ve kalp atışındaki değişkenliği ölçtü. Ortalamada olumsuz haberler daha güçlü bir uyarılma yarattı. Ancak bireyler arasındaki fark büyüktü; herkes aynı tepkiyi vermedi.

Belirsizlik de işin içine girer. Zihin belirsizliği sevmez ve onu bilgiyle kapatmaya çalışır. Psikologlar bu davranışa güvence arama ya da kontrol etme der. Kaygılı zihin, tehlikenin geçtiğinden emin olmak için tekrar tekrar bakar. Bir haber daha okumak kısa süreli bir rahatlık verir. Ama belirsizlik bitmediği için ihtiyaç yeniden doğar.

Bu mekanizma sizin zayıflığınızı değil, zihnin koruma çabasını gösterir. Sorun, koruma çabasının sonsuz bir akışla karşılaşmasıdır. Kendinizi suçlamak da döngüyü büyütür. “Neden bırakamıyorum” diye kendine kızan biri daha da gerginleşir ve gerginleşen kişi rahatlamak için yine ekrana döner. Bu nedenle ilk adım, davranışı yargılamadan gözlemlemektir.

Sonsuz akış ve algoritma bu döngüyü nasıl besler?

Bir kitap ya da gazete bir yerde biter. Sonsuz akış ise bitmez, çünkü sayfa sonu, bölüm sonu ya da kapanış gibi doğal bir durma noktası yoktur. Dolayısıyla durma kararını her seferinde sizin vermeniz gerekir ve yorgun bir akşamda bu karar zordur.

Birçok platform, hangi içerikte ne kadar kaldığınızı hesaba katar. Ayrıntılar değişse de ilke benzerdir: İlginizi tutan içeriği size daha sık sunar. Örneğin tedirgin edici bir gönderide kısa bir süre bile oyalanırsanız, akış size benzer içerikler getirmeye başlayabilir.

Akışın doomscrolling'i kolaylaştıran dört özelliği öne çıkar:

  • Sonsuz kaydırma: Akış kendiliğinden yeniden dolar ve hiçbir yerde bitmez.
  • Değişken ödül: Bazı gönderiler rahatlatır, bazıları korkutur ve hangisinin geleceği belli olmaz.
  • Aciliyet dili: “Son dakika” ya da “şimdi” gibi ifadeler beklemeyi zorlaştırır.
  • Bildirimler: Telefon sizi akışa geri çağırır.

Değişken ödül bu özelliklerin en güçlüsüdür. Rahatlatıcı ya da işe yarar bir bilgiyi ne zaman bulacağınızı bilmediğiniz için aramayı sürdürürsünüz. Davranış psikolojisi bu işleyişi uzun zamandır tanır: Ödülün ne zaman geleceği belli olmadığında davranış daha dirençli olur.

Doomscrolling nedir ve neden en çok geceleri artar?

Gün içinde işiniz, yolunuz ve çevrenizdeki insanlar dikkatinizi meşgul eder. Ancak gece ortam sessizleşir ve zihin gün boyu ertelediği kaygılara döner. Telefon da elinizin altındadır. Üstelik yorgun bir zihin duraklamakta daha çok güçlük çeker.

Gece kaydırmanın iki bedeli vardır. Birincisi zamandır: Her ek yirmi dakika, uykunuza ayırdığınız saatleri eksiltir. İkincisi uyarılmadır: Tedirgin edici içerik okuyan zihin, yatağa girdiğinde kolay sakinleşmez. Sonuç çoğu zaman geç dalan ve sık bölünen bir uykudur.

Örneğin Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), uyku önerileri arasında telefonu yatmadan önce kenara koymayı sayar. Ayrıca pratik bir ek adım, şarj cihazını yatak odasının dışına bırakmaktır. Böylece gece uyanıp telefona uzanma kolaylığı ortadan kalkar.

Kötü bir uyku ertesi gün kaygıyı artırabilir ve kaygılı zihin geceyi yine kaydırarak geçirmeye yatkın olur. Yani döngü kendini besler. Bu nedenle uykuyu korumak, doomscrolling'i azaltma çabasının da önemli bir parçasıdır.

Kaydırırken bedeniniz neler yaşar?

Tedirgin edici bir içerik okurken beden çoğu zaman bir tehdit tepkisi verir. Kalp atışı artar, kaslar sertleşir, nefes yüzeyselleşir ve mide sıkışabilir. Bu tepkiler gerçek bir tehlikede size yardım etmek için vardır. Ancak koltukta ya da yatakta otururken bu tepkiyi sık sık harekete geçirmek, bedeni gereksiz yere alarm durumunda tutar.

Bu etkiyi ölçen deneyler de var. Örneğin bir çalışmada katılımcılar salgın dönemine ait olumsuz haber içeriğini yalnızca iki ile dört dakika boyunca izledi. Hiçbir şey izlemeyen gruba göre olumlu duyguları hemen azaldı. Buna karşılık iyilik hikâyeleri izleyen grupta böyle bir düşüş olmadı.

Bu bulgular küçük deneylere dayanıyor ve ortalamaları anlatıyor. Aynı içerik bazı insanları çok etkilerken bazılarını daha az etkiler. Bu yüzden kendi bedeninizin verdiği sinyal en sağlam ölçüdür. Kaydırmadan önce ve sonra omuzlarınızın, nefesinizin ve midenizin durumunu karşılaştırın.

Ayrıca uzun süre ekrana eğilmek boyun ve omuz gerginliğine, göz yorgunluğuna ve baş ağrısına da yol açabilir. Bu belirtileri yalnızca kaygıya bağlamayın. Sürüyorlarsa bir hekime başvurmak yerinde olur, çünkü bedensel şikâyetlerin nedenini tıbbi değerlendirme ortaya koyar.

Hangi durumlar doomscrolling'i artırır?

Doomscrolling her dönemde aynı yoğunlukta ortaya çıkmaz. Ancak bazı koşullar davranışı belirgin biçimde kolaylaştırır:

  • Belirsizlik: Sonucu bilinmeyen bir süreç, zihni durmadan bilgi aramaya iter.
  • Yoğun stres: Gün boyu bastırdığınız gerginlik akşam kaydırmaya dönüşebilir.
  • Yalnızlık: Akış, sessiz bir akşamı kalabalık ve meşgul gösterir.
  • Kaçınma: Zor bir işi, bir konuşmayı ya da bir kararı ertelemek için kaydırmak kolaydır.
  • Uykusuzluk: Yorgun zihin kendini sınırlamakta daha çok güçlük çeker.
  • Kaygıya yatkınlık: Kaygılı bir zihin tehdit işaretlerini daha dikkatle tarar.

Doomscrolling'i ölçen ilk araştırmanın yazarları, davranışın kaçırma korkusu ve sürekli çevrim içi kalma isteğiyle ilişkili olduğunu bildiriyor. Kaygıyla ilişkisinde ise neyin neye yol açtığı henüz net değil. Araştırmacılara göre ikisi birbirini besliyor: Kaygı kaydırmayı, kaydırma da kaygıyı artırabilir.

Kriz dönemlerinde, yani belirsizliğin ve olumsuz haberin yoğunlaştığı zamanlarda davranış artabilir. Dolayısıyla bu durum kişinin zayıflığından değil, koşulların zihne yüklediği belirsizlikten gelir.

Doomscrolling bir bağımlılık mı, yoksa tanı mı?

Doomscrolling nedir sorusuna verilen yanıtlarda bağımlılık sözcüğü sık geçer. Ancak ruh sağlığı sınıflamalarında doomscrolling diye bir tanı yoktur. Dolayısıyla bu davranış için bir tanıdan söz edemeyiz. Söz edebileceğimiz şey bir davranış örüntüsüdür: niyet ettiğinizden uzun süre kaydırmak, bırakmakta güçlük çekmek ve sonunda kötü hissetmek.

Nitekim davranışı ölçmek için ilk ölçeği geliştiren araştırmacılar, doomscrolling'in sıradan haber takibinden ayrı bir davranış olduğunu öne sürüyor. Bu ölçek bir tanı aracı değil, araştırma aracıdır. Bir başka deyişle araştırmacılar davranışı tanımlayıp ölçebiliyor, ama klinik bir eşik belirlemiş değiller.

Bu nedenle bağımlılık gibi güçlü bir sözcüğü her kaydırma alışkanlığına yapıştırmak doğru olmaz. Öte yandan davranış uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi bozuyorsa adı ne olursa olsun destek istemeye değer. Çocuklarda ve gençlerde ekran kullanımı ise ayrı bir konudur; onu ergenlerde teknoloji bağımlılığı yazısında ele alıyorum.

Haberleri tamamen bırakmak gerekir mi?

Hayır, çoğu kişi için bu gerçekçi de değildir. Bilgili olmak hem güvenlik hem de sorumluluk meselesidir. Bazı haberler sizi gerçekten ilgilendirir ve kararlarınızı etkiler. Dolayısıyla hedef bilgisiz kalmak değil, bilgiyle ilişkinizi düzenlemektir.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), stres yönetimi sayfasında haberlerden ve sosyal medyadan ara vermeyi önerir. Sayfa, bilgili olmanın iyi olduğunu belirtir. Ancak olumsuz olaylar hakkında sürekli bilgi almanın tedirgin edebileceğini de ekler. Yani önerilen şey bırakmak değil, ara vermektir.

Tam kaçınma da çoğu zaman işe yaramaz. Haberlerden büsbütün uzak durmaya çalışan biri, bir şeyi kaçırdığı endişesiyle sık sık geri döner. Orta yol, haberlere belirli saatlerde ve doğruluğuna güvendiğiniz birkaç kaynaktan bakmaktır. Böylece bilgi ihtiyacınızı karşılar, kaygınızı ise beslemezsiniz.

Habere nasıl baktığınız da önemlidir. Başlıklar çoğu zaman olayın en çarpıcı parçasını öne çıkarır. Bu yüzden başlığa tepki vermeden önce metni okuyun ve aynı haberi güvendiğiniz bir kaynakta da arayın. Böylece ilk korku dalgası, daha dengeli bir tabloyla karşılaşır.

Doomscrolling'i azaltmak için hangi adımlarla başlayabilirsiniz?

Dijital detoks fikri çoğu kişiye ağır gelir ve genellikle kısa sürer. Bu nedenle daha gerçekçi yol, küçük ve sürdürülebilir değişikliklerdir. Aşağıdaki adımları sırayla değil, size en kolay gelenden başlayarak deneyebilirsiniz.

  1. Haber penceresi belirleyin: Günde bir ya da iki kez, örneğin onar ya da on beşer dakika.
  2. Bildirimleri kısın: Haber uygulamalarının anlık bildirimlerini kapatın.
  3. Önceden karar verin: “İki haber okuyacağım, sonra kapatacağım” diye kendinize söz verin.
  4. Akışı temizleyin: Sizi sürekli tedirgin eden hesapları sessize alın ya da takibi bırakın.
  5. Yatak odasını telefonsuz bırakın: Şarj cihazını odanın dışına koyun ve çalar saat kullanın.
  6. Kendinize bir soru sorun: “Bu konuda bugün yapabileceğim somut bir şey var mı?” Varsa yapın, yoksa bırakın.
  7. Yerine bir şey koyun: Kaydırma isteği geldiğinde yürüyüş yapmak, bir arkadaşı aramak ya da bir bardak su içmek gibi küçük bir alternatif hazırlayın.

Bu adımların amacı iradenizi sınamak değildir. Asıl hedef, kararı yorgun olduğunuz ana bırakmayıp önceden vermektir. İlk günlerde değişikliğin zor gelmesi de olağandır, çünkü alışkanlık bir gecede değil, tekrarla gevşer.

Akışınızı yeniden düzenlemek için neler yapabilirsiniz?

Akışınızı, neye baktığınız ve neyi atladığınız belirler. Dolayısıyla akışa bilinçli geri bildirim vermek, doomscrolling'e girişi zorlaştırır. Birkaç küçük ayar bile fark yaratabilir:

  • Sessize alma: Sizi sürekli tedirgin eden kelimeleri, etiketleri ve hesapları sessize alın.
  • Geri bildirim: Rahatsız edici içerikte “ilgilenmiyorum” seçeneğini kullanın; böylece benzer içerik azalır.
  • Denge: Takip listenize bilgilendirici, yapıcı ya da sakinleştirici hesaplar ekleyin.
  • Kaynak sınırı: Aynı haberi onlarca paylaşımdan değil, güvendiğiniz birkaç kaynaktan öğrenin.
  • İyilik içeriği: Salgın dönemindeki deneyde iyilik içeriği izlemek olumlu duyguları düşürmedi; akışınıza bu türden içerik katmak dengeyi destekleyebilir.

Bu ayarlar akışı tamamen güvenli kılmaz, ama davranışın başlama olasılığını azaltır. Ayrıca her ayar, kendi akışınız üzerinde söz sahibi olduğunuzu hatırlatır.

Kaydırma isteği geldiğinde bedeninizi nasıl sakinleştirirsiniz?

Kaydırma isteği çoğu zaman bir duygunun habercisidir: gerginlik, can sıkıntısı ya da korku. Bu sinyali telefonla susturmak yerine önce bedende neler olduğuna bakmak işe yarar. Stres yönetimi rehberlerinde yere basma (grounding) adıyla geçen kısa alıştırmalar tam bu iş içindir. Şu dört adımı deneyebilirsiniz:

  1. Telefonu elinizden bırakın ve ayaklarınızı yere sağlam basın.
  2. Nefesinizi önce tamamen verin, sonra akciğerlerinizin yavaşça dolmasına izin verin.
  3. Odada gördüğünüz beş şeyi içinizden adlandırın.
  4. Yaklaşık bir dakika sonra kaydırma isteğinin şiddetine yeniden bakın.

İstek tamamen geçmeyebilir. Amaç onu yok etmek değil, ona hemen uymamaktır. Çoğu istek, uyulmadan bekletildiğinde dalga gibi yükselir ve alçalır. Bunu bir kez yaşamak, bir sonraki seferde size güven verir. Ayrıca beden sakinleştikçe zihin de daha az acele eder. Böylece kaydırmaya mı yoksa başka bir şeye mi yöneleceğinize bilinçli karar verirsiniz.

Kontrol edemediğiniz haberler karşısında ne yapabilirsiniz?

Doomscrolling'in sessiz yakıtı çaresizliktir: Haber büyüktür, siz küçüksünüz ve elinizden bir şey gelmiyormuş gibi hissedersiniz. Bu noktada haberin hangi parçasını etkileyebileceğinizi sormak, kaygıyı eyleme çevirmenin ilk yoludur. Aşağıdaki tablo bu ayrımı netleştiriyor.

Bir habere dair kontrol alanınız
Haberin parçasıKontrol edemediğinizKontrol edebildiğiniz
Olayın kendisiGidişatı ve sonucuHazırlığınız ve varsa yapabileceğiniz somut bir katkı
Bilgi akışıBaşkalarının paylaşımlarıHangi kaynağa ve ne kadar süre baktığınız
Zihninizdeki senaryolarAklınıza gelen ilk düşünceO düşünceye ne kadar yer verdiğiniz
BedeninizAni gelen tedirginlikNefesiniz, uykunuz ve dinlenme planınız

Kontrol edebildiğiniz sütundan bir madde seçin ve bugün yapın. Bir yakınınızı aramak, kısa bir hazırlık listesi çıkarmak ya da yalnızca yürüyüşe çıkmak yeterlidir. Böylece kaygı kaydırmaya değil, küçük bir eyleme akar. Ancak her haberin yapılabilir bir karşılığı yoktur. O zaman ikinci seçenek, kaygıyı kabul edip dikkatinizi sevdiğiniz bir uğraşa vermektir.

Yakınınız doomscrolling yapıyorsa nasıl destek olabilirsiniz?

Yakınınızın kaydırmasını eleştirmek genellikle işe yaramaz, çünkü eleştiri savunmayı ve gizlemeyi artırır. Bunun yerine merakla sormak daha iyi sonuç verir. “Bu akşam seni en çok ne tedirgin etti” gibi bir soru, konuşmayı telefondan insana taşır.

Ayrıca birlikte küçük kurallar koyabilirsiniz, örneğin yemek masasında telefonsuz kalmak ya da geceleri belli bir saatten sonra haberlere bakmamak. Kurallar ortak olursa yük tek kişinin omzunda kalmaz. Yine de yakınınızın uykusu, iştahı ya da ruh hali belirgin biçimde bozulduysa nazikçe bir uzmandan destek almayı önerebilirsiniz.

Bununla birlikte kendi alışkanlığınız da önemlidir. Çocuklar ve eşler, söylediklerinizden çok yaptıklarınızı izler. Akşam yemeğinde telefonu bırakan biri, tek kelime etmeden en güçlü mesajı vermiş olur.

Mesleği gereği haber izlemek zorundaysanız ne yapabilirsiniz?

Gazeteciler, sağlık çalışanları, afet görevlileri ve haber akışını izlemek zorunda olan birçok kişi için ara vermek kolay değildir. Bu gruplarda doomscrolling ile iş gereği izleme birbirine karışabilir. Yine de bazı düzenlemeler yükü hafifletir:

  • İş akışını kişisel akıştan ayırın: Mümkünse iş hesaplarını ve kişisel hesapları farklı cihazlarda ya da profillerde tutun.
  • Mola planı yapın: Her yoğun izleme bloğundan sonra on dakika ekrandan uzaklaşın.
  • Sorumluluğu paylaşın: Haber takibini mümkünse ekip arkadaşlarınızla nöbetleşe yapın.
  • Yükü konuşun: Gün sonunda gördüklerinizi güvendiğiniz biriyle paylaşın.

Bu önlemler yetmiyorsa ve gördüğünüz görüntüler uykunuza, işinize ya da ilişkilerinize taşıyorsa bir uzmandan destek almak yerinde olur.

Doomscrolling ne zaman uzman desteği gerektirir?

Doomscrolling nedir diye araştıran biri çoğu zaman aslında şunu sorar: Neden duramıyorum? Bu soru tek başına bir uyarı işareti değildir. Ancak aşağıdaki durumlardan biri birkaç haftadan uzun sürüyorsa bir uzmanla konuşmak yerinde olur:

  • Uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte belirgin güçlük.
  • Sürekli bir felaket beklentisi, göğüs sıkışması ya da panik dalgaları.
  • İş, okul ya da ilişkilerde dikkat ve verim kaybı.
  • Kaydırma dışında hiçbir şeyin sizi rahatlatmaması.
  • Okuduğunuz görüntülerin zihninize istemeden geri gelmesi.
  • Umutsuzluk, değersizlik ya da hiçbir şeyin değişmeyeceği düşüncelerinin artması.

Bu işaretler tanı anlamına gelmez. Hafif ve orta düzeydeki zorlanmalarda ilk adım çoğu zaman psikolojik danışmanlıktır. Tanı ve ilaç gerektiren durumlar ise psikiyatri hekiminin alanındadır. Hangi kapıyı çalacağınızı bilmiyorsanız psikolog mu psikiyatrist mi rehberi ve ne zaman psikolog desteği gerekir rehberi yol gösterir.

Kendi durumunuza kabaca bakmak isterseniz son iki haftanızı gözden geçiren psikolojik check-up aracını kullanabilirsiniz. Araç tanı koymaz; yalnızca nasıl hissettiğinizi düşünmenize yardım eder.

Psikolojik danışmanlıkta doomscrolling üzerine neler konuşuruz?

Görüşmenin amacı telefonu yasaklamak değildir. İlk iş, kaydırmanın sizin için ne işe yaradığını anlamaktır. Bazı kişiler kaydırarak güvence arar, bazıları zor bir görevden uzak durur, bazıları ise duygularını uyuşturur. İşlev değiştikçe yaklaşım da değişir.

Bilişsel davranışçı yaklaşımlar bu tür kaygı döngüleri için sık başvurulan bir çerçeve sunar. Bu yaklaşımlar tehlikeye ilişkin düşünceleri sorgulamayı, belirsizliğe tahammülü artırmayı ve uyku düzenini onarmayı kapsayabilir. Ancak her kişinin planı farklıdır; tek bir kalıp yoktur ve sonuç vaadi vermem. Görüşmenin içeriğini sizinle birlikte belirlerim.

Görüşmeleri Serdivan'daki ofisimde yüz yüze, Türkiye'nin her yerinden ve yurt dışından ise çevrim içi yapıyorum. Yetişkin bireylerle yürüttüğüm çalışmanın çerçevesini yetişkin psikolojisi sayfasında bulabilirsiniz.

Bugün atabileceğiniz küçük bir adım ne olabilir?

Doomscrolling nedir sorusunun yanıtını bilmek, davranışı bir gecede değiştirmez. Bu yüzden küçük başlayın. Bir haftalık şu planı deneyebilirsiniz:

  1. İlk iki gün yalnızca gözlemleyin: Ne zaman, hangi duyguyla ve kaç dakika kaydırdığınızı not edin.
  2. Sonraki üç gün bir değişiklik seçin: Örneğin telefonu yatak odasının dışında şarj edin ya da bildirimleri kapatın.
  3. Son iki gün karşılaştırın: Uykunuzda, ruh halinizde ve kaygı düzeyinizde ne değiştiğine bakın.

Küçük bir değişim bile davranış üzerinde söz sahibi olduğunuzu gösterir ve sonraki adımları kolaylaştırır.

Bu konuda birlikte çalışmak isterseniz randevu ve iletişim sayfasından bana ulaşabilirsiniz. Ücret ve ödeme bilgisini randevu öncesinde açıkça paylaşırım.

Sıkça sorulan sorular

Doomscrolling Türkçede ne demek?

Doomscrolling, kötü haberleri ve tedirgin edici paylaşımları durmadan kaydırarak tüketme alışkanlığı demektir. Türkçede yerleşmiş tek bir karşılığı yoktur; “kötü haberde sonsuz kaydırma” demek davranışı iyi anlatır. Resmi bir tanı değildir, günlük dilde kullanılan bir tariftir ve kişiden kişiye farklı yoğunlukta, çoğu zaman gece saatlerinde ortaya çıkar.

Doomscrolling bir bağımlılık mıdır?

Hayır, doomscrolling resmi bir bağımlılık tanısı değildir. Ancak niyet ettiğinizden uzun süre kaydırmak ve bırakmakta güçlük çekmek, bağımlılığa benzeyen bir kontrol kaybı yaratabilir. Davranış uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi bozuyorsa adı ne olursa olsun bir uzmandan destek almanız yerinde olur.

Doomscrolling kaygıyı artırır mı?

Doomscrolling ile kaygı arasında bir ilişki var, ancak neyin neye yol açtığı henüz net değil. Kaygılı biri daha çok kaydırabilir, çok kaydırmak da kaygıyı artırabilir. Bir deneyde iki ile dört dakikalık olumsuz haber içeriği bile olumlu duyguları azalttı. Etki kişiden kişiye değişir.

Doomscrolling uykuyu bozar mı?

Evet, bozabilir. Gece kaydırmak uyku süresini kısaltır ve tedirgin edici içerik zihni uyarılmış tutar. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), uyku önerileri arasında telefonu yatmadan önce kenara koymayı sayar. Şarj cihazını yatak odasının dışına bırakmak, uygulaması kolay ve etkisini hemen görebileceğiniz bir adımdır.

Doomscrolling'i nasıl azaltırım?

Önce haber saatlerinizi sınırlayın; günde bir ya da iki kez, onar ya da on beşer dakika yeterlidir. Ardından bildirimleri kapatın, sizi sürekli tedirgin eden hesapları sessize alın ve telefonu yatak odasının dışında şarj edin. Birkaç haftadır denediğiniz hâlde değişmiyorsa bir uzmandan destek almak yerinde olur.

Haberleri takip etmeyi tamamen bırakmam gerekir mi?

Hayır, çoğu kişi için bu gerçekçi değildir. Önemli olan haberlerle ilişkinizi düzenlemektir: belirli saatlerde, doğruluğuna güvendiğiniz birkaç kaynaktan bilgi almak. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) de haberlerden ve sosyal medyadan ara vermeyi önerir, çünkü olumsuz olaylar hakkında sürekli bilgi almak tedirgin edebilir.

Mert Pırıldar
Uzman Psikolog Mert Pırıldar

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.

Yayın: 14 Haziran 2026 Son güncelleme: 31 Ekim 2026 İletişim: mertpirildar@gmail.com Özgeçmiş

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Bu konuda destek ve araçlar

Benzer yazılar

WhatsApp randevu hattı0555 030 37 73