Bu sayfada (22 bölüm)
- Çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
- Çocuk psikoloğa gitmeden önce neden bilgilendirilmeli?
- Konuşmadan önce ebeveyn olarak neye hazırlanmalısınız?
- Bu konuşma için hangi zaman ve ortam daha uygundur?
- Okul öncesi çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
- İlkokul çağındaki çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
- Ön ergen çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
- Yaşa göre hangi hazır cümleleri kurabilirsiniz?
- Hangi sözler çocuğu korkutur ya da utandırır?
- Psikoloğu çocuğa nasıl tanıtabilirsiniz?
- Çocuğun sorularına ve itirazlarına ne cevap vermeli?
- Hangi oyun ve canlandırmalar anlatmayı kolaylaştırır?
- Çok kaygılı ya da özel gereksinimli çocukta hazırlık nasıl değişir?
- Kardeşe, okula ve akrabalara ne kadar bilgi vermelisiniz?
- Boşanma, kayıp ya da okul sorunu gibi hassas durumlarda konuşmayı nasıl kurmalı?
- Serdivan'daki ilk görüşmede neler olur?
- Görüşme gününe adım adım hazırlık planı
- Görüşmeden sonra çocukla nasıl konuşmalı?
- Çocuk yine de gitmek istemezse ne yapabilirsiniz?
- Ne zaman beklemeden destek almak gerekir?
- Kısa, dürüst ve sıcak bir anlatımın özeti
- Sıkça sorulan sorular

Çocuğa psikoloğa gideceğini anlatırken sakin bir an seçin, nedeni çocuğun yaşadığı zorlukla bağlayın ve psikoloğu oyunla, konuşmayla yardım eden biri olarak tanıtın. Okul öncesinde kısa ve somut, ilkokulda gerekçeli, ön ergenlikte karara ortak eden bir dil kullanın. Ceza, tehdit, yalan ve damgalayıcı sözlerden uzak durun; ilk görüşmenin ebeveynle birlikte başlayacağını söyleyin.
Çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
Çocuğa psikoloğa gideceğini anlatırken sakin bir anı seçin, kısa ve dürüst konuşun, nedeni çocuğun yaşadığı zorlukla bağlayın. Psikoloğu duyguları dinleyen ve oyunla, konuşmayla yardım eden biri olarak tanıtın. Ayrıca yanında olacağınızı, ceza olmadığını ve sorularını her zaman sorabileceğini açıkça söyleyin.
Çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı sorusu, randevuyu alan hemen her ebeveynin aklına gelir. Çünkü ilk görüşmenin havası çoğu zaman evde kurulan o kısa konuşmayla başlar. Serdivan'daki görüşmelerimde sık gördüğüm bir durum var: iyi hazırlanmış çocuk odaya merakla girer, habersiz getirilen çocuk ise kapıda direnir.
Bu rehber 3 ile 12 yaş arasındaki çocuklar içindir. Yaşa göre hazır cümleler, söylememeniz gereken ifadeler, ilk görüşmenin akışı ve adım adım bir hazırlık planı bulacaksınız. Ergenlik çağındaki gençler farklı bir yaklaşım ister; bunun için ergen psikoloğa gitmek istemiyorsa ne yapmalı yazısına bakabilirsiniz.
Çocuk psikoloğa gitmeden önce neden bilgilendirilmeli?
Çocuklar bilinmeyen durumlarda kaygıyı daha yoğun yaşar. Nereye gideceğini, orada kimin olacağını ve ne yapacağını bilen çocuk ise kontrolün bir kısmının kendisinde olduğunu hisseder. Dolayısıyla önceden yapılan kısa bir açıklama, görüşmeye karşı direnci azaltır ve çocuğun kendini güvende hissetmesine yardım eder.
Amerikan Pediatri Akademisi'nin aileler için hazırladığı rehber de çocuğa güvenli, düzenli ve öngörülebilir bir ortam sunmayı, onun söylediklerini ciddiye almayı öneriyor. Psikolog ziyareti bu öngörülebilirliğin bir parçasıdır. Yani çocuğu son anda arabaya bindirip “bir yere uğrayacağız” demek, güveni sarsan bir başlangıç olur.
Öte yandan dürüst bilgilendirme ilişkinin kendisini de korur. Çocuk, ebeveyninin kendisine zor bir konuyu bile açıkça anlattığını görür. Böylece ilerleyen haftalarda da duygularını size taşımaya daha istekli olur. Kısacası bu konuşma yalnızca bir randevuya hazırlık değil, aile içi iletişime küçük bir yatırımdır.
Konuşmadan önce ebeveyn olarak neye hazırlanmalısınız?
Çocuk sözlerinizden çok ses tonunuzu duyar. Siz psikolog fikrinden utanıyor ya da korkuyorsanız, özenle seçilmiş cümleler bile bu duyguyu taşır. Bu nedenle konuşmadan önce kendi düşüncelerinizi netleştirmek işinizi kolaylaştırır. Aşağıdaki kısa kontrol listesi bu hazırlığa yardım eder.
- Anne ve baba olarak gitme nedeniniz konusunda ortak bir dil kurdunuz mu.
- Çocuğun hangi davranışı ya da duygusu için destek aradığınızı tek cümleyle söyleyebiliyor musunuz.
- Görüşmenin günü, saati ve yeri belli mi; çocuğa somut bilgi verebilecek misiniz.
- Kendi kaygınızı çocuğun yanında değil, eşinizle ya da bir yakınınızla paylaştınız mı.
- Çocuğun soracağı olası sorulara kısa cevaplar düşündünüz mü.
Ayrıca boşanmış ya da ayrı yaşayan ebeveynlerde iki tarafın aynı mesajı vermesi çok önemlidir. Bir ebeveyn “sorun yok, boşuna gidiyoruz” derken diğeri randevuyu savunursa, çocuk arada kalır. Örneğin kısa bir telefon görüşmesiyle hangi cümleleri kuracağınızı birlikte belirleyebilirsiniz.
Bu konuşma için hangi zaman ve ortam daha uygundur?
En uygun zaman, kimsenin aceleye ya da öfkeye kapılmadığı sakin bir andır. Bir tartışmanın hemen ardından, karne günü ya da çocuğun cezalandırıldığı bir akşam bu konuyu açmayın. Aksi hâlde çocuk psikoloğu yaşadığı kavganın devamı gibi algılar. Akşam yemeğinden sonra, oyun sırasında ya da birlikte yürürken açılan konuşmalar genellikle daha rahat ilerler.
Zamanlama yaşa göre de değişir. Okul öncesi bir çocuğa görüşmeden bir ya da iki gün önce söylemek çoğu zaman yeterlidir; çok erken söylerseniz bekleme süresi kaygıyı uzatabilir. İlkokul çağındaki çocuğa ise birkaç gün önce anlatıp sonra kısa hatırlatmalar yapmak daha iyi işler. Ön ergenlik çağında çocuğu karar sürecine bir hafta kadar önceden dâhil edebilirsiniz.
Ortam olarak göz göze konuşmanın baskı yarattığı çocuklar için yan yana oturmak işe yarar. Arabada, resim yaparken ya da yapboz başında kurulan cümleler daha az sorgu gibi gelir. Üstelik çocuk o sırada ellerini meşgul ettiği için sorularını daha kolay dile getirir.
Okul öncesi çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
Okul öncesi çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı diye düşünürken somut ve kısa cümleleri seçin. 3 ile 6 yaş arasındaki çocuk soyut açıklamaları takip etmekte zorlanır. Ancak “duyguların için konuşan, oyun oynayan biri” gibi gözünde canlanan bir tarif ona yeterlidir.
Bu yaşta nedeni çocuğun kendi deneyimine bağlamak işe yarar. Örneğin “Son zamanlarda geceleri korkup uyanıyorsun, bu seni çok yoruyor” demek, onu suçlamadan durumu adlandırır. Ardından “Mert Bey çocukların korkularını dinleyen biri. Onunla oyun oynayacak, resim yapacaksın, ben de yanında olacağım” diyebilirsiniz.
- Psikoloğun adını söyleyin; isimli bir kişi, belirsiz “doktor amca” ifadesinden daha az korkutucudur.
- Orada oyuncaklar, boya kalemleri ve kâğıt olacağını anlatın.
- Görüşmenin ne kadar süreceğini çocuğun bildiği bir ölçüyle açıklayın, örneğin “bir çizgi film kadar”.
- Görüşmeden sonra yapacağınız sıradan bir şeyi planlayın, mesela parkta kısa bir yürüyüş.
- Sorularına kısa cevap verin ve konuyu uzatmadan oyuna dönün.
Öte yandan bu yaştaki çocuğa psikoloğu ödül gibi sunmak da yanıltıcı olur. “Orası çok eğlenceli, hep oyun oynayacaksın” gibi abartılı bir vaat, gerçekle karşılaşınca hayal kırıklığı yaratabilir. Dengeli bir anlatım hem merak uyandırır hem de çocuğun güvenini korur.
İlkokul çağındaki çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
7 ile 10 yaş arasındaki çocuk “neden” sorusunu daha çok sorar ve açıklamanın mantıklı olmasını bekler. Bu nedenle “psikolog” kelimesini doğrudan kullanın. Psikoloğu, insanların duygu ve düşüncelerini anlamasına yardım eden bir meslek olarak tanıtın. Böylece çocuk gideceği yeri gerçek adıyla tanır ve okulda duyduğu yanlış bilgileri sizinle konuşabilir.
Bu dönemde gitme nedenini bir sorunla değil, bir amaçla ilişkilendirin. “Öfkelendiğinde kendini durdurmakta zorlanıyorsun, bunun için yollar bulmak istiyoruz” cümlesi hem dürüst hem de umut taşır. Ayrıca çocuğa “Bu senin bir kusurun değil, birçok çocuk benzer şeyler yaşar” diyerek yalnız olmadığını gösterebilirsiniz.
İlkokul çocuğu gizlilik konusunu da merak eder. Ona görüşmede anlattıklarının genel olarak orada kalacağını, ancak güvenliğiyle ilgili bir durum olursa psikoloğun ebeveynleriyle konuşacağını basitçe anlatın. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'nin çocuk ve gençlere yönelik ruh sağlığı sayfası da gizliliğin güvenlik kaygısı olmadıkça korunduğunu belirtiyor. Bu bilgi çocuğun açılmasını kolaylaştırır.
Ön ergen çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı?
10 ile 12 yaş arasındaki çocuk artık kendisi hakkında verilen kararlara katılmak ister. Dolayısıyla ona haber vermek yerine onu konuşmaya davet etmek daha iyi sonuç verir. “Son aylarda okulda çok gerildiğini görüyorum. Bir psikologla konuşmanın işe yarayabileceğini düşünüyorum, sen ne dersin” diye başlayabilirsiniz.
Bu yaşta çocuğun itirazlarını dinlemek, onları hemen çürütmekten daha değerlidir. Utanma, arkadaşlarının öğrenmesi ya da “deli” damgası yeme korkusu sık görülen kaygılardır. Her birini sakin bir dille konuşun ve randevu saatini, gidiş biçimini seçmesine izin verin. Küçük seçimler, büyük kararın yükünü hafifletir.
13 yaş ve üzerindeki gençlerde mahremiyet ve özerklik çok daha belirleyici olur. Genç “gitmem” dediğinde atılacak adımlar ayrı bir planlama ister. Bu konuyu yukarıda bağlantısını verdiğim ergen rehberinde ayrıntılı olarak ele aldım; burada yalnızca ön ergenlik döneminde karar sürecine katılımın önemini vurgulamak istiyorum.
Yaşa göre hangi hazır cümleleri kurabilirsiniz?
Aşağıdaki tablo, üç yaş grubu için başlangıç cümleleri sunar. Cümleleri olduğu gibi ezberlemek yerine kendi sözcüklerinizle uyarlayın. Çünkü çocuk, ebeveyninin doğal konuşmasını yapay bir metinden kolayca ayırt eder.
| Yaş grubu | Nedeni anlatan cümle | Psikoloğu tanıtan cümle | Güven veren cümle |
|---|---|---|---|
| Okul öncesi (3 ile 6 yaş) | “Geceleri korkup uyanıyorsun, bu seni yoruyor.” | “Mert Bey çocuklarla oyun oynayıp duygularını dinleyen biri.” | “Ben de seninle geleceğim, odada yanında olacağım.” |
| İlkokul (7 ile 10 yaş) | “Öfkelendiğinde durmakta zorlanıyorsun, birlikte yol arıyoruz.” | “Psikolog, duygu ve düşünceleri anlamaya yardım eden bir meslek.” | “Bu bir ceza değil; birçok çocuk benzer şeyler yaşar.” |
| Ön ergen (10 ile 12 yaş) | “Okulda çok gerildiğini görüyorum, sen ne düşünüyorsun?” | “Konuştuklarını yargılamadan dinleyen, deneyimli biri.” | “Saati ve nasıl gideceğimizi birlikte seçebiliriz.” |
Tabloda dikkat ederseniz her satır üç işi birden görür. İlk cümle durumu suçlamadan adlandırır, ikincisi psikoloğu somutlaştırır, üçüncüsü ise çocuğa kontrol ve güven hissi verir. Bu üç parçayı korumanız, sözcükleri değiştirseniz bile mesajın yerine ulaşmasını sağlar.
Hangi sözler çocuğu korkutur ya da utandırır?
İyi niyetle söylenen bazı cümleler, çocuğun görüşmeye karşı tutumunu daha ilk günden olumsuz etkiler. Özellikle psikoloğu tehdit aracı ya da ceza gibi sunmak, çocuğun gözünde odayı bir mahkeme salonuna çevirir. Aşağıdaki ifadelerden uzak durmanızı öneririm.
- “Uslu durmazsan seni psikoloğa götürürüm.” Bu cümle desteği cezaya dönüştürür.
- “Deli doktoruna gidiyoruz.” Damgalayıcı bir dil, çocuğun utanmasına ve saklanmasına yol açar.
- “Seni düzeltsinler diye götürüyorum.” Çocuk kendini bozuk bir eşya gibi hisseder.
- “Parka gidiyoruz” deyip psikoloğa getirmek. Yalan, hem size hem de psikoloğa olan güveni zedeler.
- “Gidersen sana oyuncak alırım.” Rüşvet, görüşmeyi bir pazarlığa çevirir.
- “Kimseye söyleme, ayıp olur.” Gizlilik ile utanç arasındaki farkı bulanıklaştırır.
Bunun yerine sade bir çerçeve kurun: aile olarak bir konuda yardım istiyorsunuz ve bu yardımı isteyen herkes güçlü bir adım atar. Ayrıca çocuğun yanında başka yetişkinlere “bu çocuk bizi çok yordu” gibi yorumlar yapmamaya özen gösterin. Çocuklar bu konuşmaları çoğu zaman duyar ve kendilerine dair bir hüküm gibi saklar.
Psikoloğu çocuğa nasıl tanıtabilirsiniz?
Çocukların zihninde “doktor” sözcüğü çoğu zaman iğne, muayene ve ağrıyla bağlantılıdır. Bu yüzden psikoloğu doktora benzetmek yerine ne yaptığını anlatın: dinler, soru sorar, oyun oynar, birlikte çözüm arar. İsterseniz psikoloğun ilaç yazmadığını ve iğne yapmadığını da açıkça söyleyin; bu basit bilgi birçok çocuğun omzundaki yükü kaldırır.
Ebeveynlerin de zaman zaman bu ayrımı karıştırdığını görüyorum. Psikolog ile psikiyatri hekimi arasındaki farkı merak ediyorsanız psikolog mu, psikiyatrist mi rehberi kısa ve net bir özet sunar. Çocuğa anlatırken ise ayrıntıya girmeye gerek yoktur; “konuşarak ve oynayarak yardım eden biri” demek yeterlidir.
Görsel destek de işe yarar. Ofisin fotoğraflarına birlikte bakmak, binanın girişini önceden göstermek ya da psikoloğun adını birkaç kez anmak tanıdıklık duygusu yaratır. Böylece çocuk ilk gün yabancı bir yere değil, hakkında bir şeyler bildiği bir odaya girer.
Çocuğun sorularına ve itirazlarına ne cevap vermeli?
Çocuk sorduğunda konuşma doğru yönde ilerliyor demektir. Sorulara kısa, dürüst ve sakin cevap vermek yeterlidir. Bilmediğiniz bir şeyi sorarsa “bilmiyorum, ilk gün birlikte öğreneceğiz” demekte hiçbir sakınca yoktur. Aşağıda sık duyduğum sorular ve kullanabileceğiniz örnek cevaplar var.
- “Ben deli miyim?” Hayır; insanlar zorlandıklarında konuşmak için psikoloğa gider, tıpkı ders için öğretmenden yardım istemek gibi.
- “Arkadaşlarım öğrenir mi?” Bu senin özel bilgin; kime söyleyeceğine sen karar verirsin.
- “Siz de odada olacak mısınız?” İlk görüşmede birlikte başlayacağız; sonra nasıl devam edeceğimize hep beraber karar vereceğiz.
- “Ne kadar gideceğim?” Şimdilik birkaç görüşme planlıyoruz, sonra nasıl hissettiğine bakacağız.
- “Ya konuşmak istemezsem?” Konuşmak zorunda değilsin; orada resim yapabilir ya da oyun oynayabilirsin.
İtiraz geldiğinde tartışmaya girmek yerine duyguyu yansıtın. “Gitmek istemediğini anlıyorum, yeni bir yere gitmek insanı tedirgin edebilir” demek, itirazı çoğu zaman yumuşatır. Kararı değiştirmeseniz bile çocuğun duygusunu kabul ettiğinizi göstermek ilişkinizi korur.
Hangi oyun ve canlandırmalar anlatmayı kolaylaştırır?
Küçük çocuklar yeni bir durumu en kolay oynayarak anlar. Bu yüzden konuşmayı oyunla desteklemek, sözlü açıklamanın eksik bıraktığı yeri doldurur. Örneğin oyuncak bebeklerle ya da peluşlarla bir “psikolog ziyareti” canlandırabilirsiniz. Bir oyuncak psikolog olur, diğeri danışan çocuk; siz de bekleme alanında oturan ebeveyni oynarsınız.
Canlandırma sırasında çocuğun rol değiştirmesine izin verin. Psikolog rolüne geçen çocuk, aklındaki soruları çoğu zaman oyuncak aracılığıyla dile getirir. “Bu çocuk neden ağlıyor?” gibi bir soru, aslında kendi kaygısını anlatmanın dolaylı bir yoludur. Böyle anlarda kısa ve güven veren cevaplar verin, oyunu yönetmeye çalışmayın.
- Bir kâğıda “duygu termometresi” çizin; çocuk o gün ne kadar endişeli olduğunu renkle göstersin.
- Psikolog ziyaretini anlatan kısa bir resimli hikâyeyi birlikte hazırlayın; her sayfaya bir adım yazın.
- Görüşmeye götüreceği bir resim ya da sevdiği bir oyuncağı birlikte seçin.
- Yolda dinleyeceğiniz şarkıyı ya da yapacağınız küçük bir oyunu önceden belirleyin.
Bu etkinliklerin hiçbiri uzun sürmek zorunda değildir; on dakikalık bir oyun bile yeterlidir. Asıl önemli olan, oyunun çocuğa bir kontrol duygusu vermesidir. Böylece görüşme, başına gelen bir şey olmaktan çıkar ve hazırlandığı bir deneyime dönüşür.
Çok kaygılı ya da özel gereksinimli çocukta hazırlık nasıl değişir?
Bazı çocuklar için tek bir konuşma yeterli olmaz. Yoğun kaygı yaşayan, yeni ortamlara uyumu zor olan ya da gelişimsel bir farklılığı bulunan çocuklarda hazırlığın daha görsel ve daha tekrarlı olması gerekir. Yani aynı bilgiyi birkaç gün boyunca küçük parçalar hâlinde vermek, tek seferlik uzun bir anlatımdan daha etkili olur.
Bu çocuklar için görsel bir program işe yarar. Kâğıda sırayla “arabaya bineriz, binaya gireriz, bekleme alanında otururuz, Mert Bey'le tanışırız, eve döneriz” adımlarını resimlerle çizin. Çocuk her adımı tamamladıkça işaretleyebilir. Ayrıca randevu öncesinde psikoloğa çocuğun duyusal hassasiyetleri, sevdiği şeyler ve sakinleşme yolları hakkında bilgi vermeniz ilk görüşmeyi kolaylaştırır.
Kaygısı yüksek çocukta “hiç korkacak bir şey yok” demek yerine korkuyu kabul edin. “Yeni yerler seni tedirgin ediyor, bu çok doğal bir duygu. Ben yanında olacağım ve istediğin an mola verebiliriz” cümlesi, duyguyu küçümsemeden güven verir. Bu yaklaşım çocuğun kaygısını bastırmak yerine onunla birlikte yürümeyi öğretir.
Kardeşe, okula ve akrabalara ne kadar bilgi vermelisiniz?
Psikolog desteği çocuğun özel bilgisidir. Bu nedenle kimin, ne kadar bilgi alacağına karar verirken çocuğun mahremiyetini öne koyun. Genel kural basittir: bilgiye gerçekten ihtiyacı olan kişiye, gereken kadarını söyleyin. Akraba toplantılarında ya da aile mesaj gruplarında bu konuyu açmamak çocuğu korur.
Kardeşler çoğu zaman bir şeylerin değiştiğini fark eder. Onlara “Ablan bazı duygularıyla ilgili bir uzmanla konuşuyor, bu onun özel konusu” gibi kısa bir açıklama yeterlidir. Böylece kardeş merakını gidermiş olur, siz de ayrıntıları kendinize saklarsınız. Kardeşler arasında “sen psikoloğa gidiyorsun” diye alay başlarsa bunu hemen ve sakin biçimde durdurun.
Okulla bilgi paylaşımı ise duruma göre değişir. Sınıfta yaşanan bir uyum sorunu varsa öğretmenle konuşmak süreci destekleyebilir. Ancak bunu yapmadan önce çocuğa ve psikoloğa danışmak iyi bir yoldur. Öğretmene tanı ya da ayrıntı değil, nasıl destek olabileceğine dair kısa bir bilgi vermek çoğu zaman yeterli olur.
Boşanma, kayıp ya da okul sorunu gibi hassas durumlarda konuşmayı nasıl kurmalı?
Görüşme nedeni ailede yaşanan büyük bir değişiklikse, çocuk psikoloğa gitmeyi kendi suçu gibi algılayabilir. Özellikle boşanma sürecinde “sen sorunlu olduğun için değil, hepimiz zor bir dönemden geçtiğimiz için gidiyoruz” mesajı çok önemlidir. Bu dönemi çocuğa anlatmanın yollarını boşanma sürecinde çocuk psikolojisi yazısında ayrıca ele aldım.
Bir yakının kaybında ise dürüstlük ve sadelik yine önceliklidir. “Dedeni çok özlüyorsun ve bu bazen seni çok üzüyor. Psikologla bu özlem hakkında konuşabilirsin” demek, yası saklamadan konuşmaya alan açar. Bu dönemde çocuk sorularını tekrar tekrar sorabilir; bu tekrar, anlamaya çalıştığının bir işaretidir.
Okula gitmek istememe, akran sorunları ya da ders kaygısı gibi durumlarda da çerçeve aynıdır. Sorunu çocuğun kişiliğine değil, yaşadığı duruma bağlayın. Örneğin “tembelsin” yerine “sabahları karnın ağrıyor ve okula gitmek seni çok zorluyor” demek, çocuğun kendini savunmak yerine dinlemesini kolaylaştırır.
Serdivan'daki ilk görüşmede neler olur?
İlk görüşme ebeveynle birlikte başlar. Ben çocuklarla her zaman ebeveynle iş birliği içinde çalışırım. Önce sizden çocuğun gelişimi, günlük düzeni ve sizi kaygılandıran durum hakkında bilgi alırım. Ardından çocukla tanışma bölümüne geçeriz. Bu bölümde çocuk resim, oyun ve kısa sohbetlerle kendini ifade eder; hiçbir şeyi anlatmak zorunda kalmaz.
Görüşme yaklaşık 50 ile 60 dakika sürer. Ofis, Serdivan'da Koç City Plaza içinde, İstiklal Mahallesi Muhsin Yazıcıoğlu Bulvarı üzerindedir. Bu nedenle çocuğa binayı ve bekleme alanını önceden anlatmak ilk günün yabancılığını azaltır. Adapazarı'ndan Serdivan ofisine ulaşım kısa sürdüğü için okul çıkışına denk gelen bir saat seçmek pratik olabilir.
Sakarya'da psikolog desteği arayan ve Serdivan dışındaki ilçelerde oturan aileler, ulaşımı da hesaba katar. İlk ebeveyn görüşmesini online psikolojik danışmanlık biçiminde yapmak bir seçenek olabilir; çocukla tanışma için yüz yüze görüşmeyi konuşabiliriz. Çocuklarla yürüttüğüm çalışmanın genel çerçevesini çocuk psikolojisi sayfasında bulabilirsiniz. Pedagog arayan aileler için hazırladığım rehber de psikolog ile pedagog arasındaki farkı açıklar.
Görüşme gününe adım adım hazırlık planı
Hazırlığı birkaç güne yaymak, tek seferde uzun bir konuşma yapmaktan daha etkilidir. Aşağıdaki plan, randevudan birkaç gün öncesinden görüşme sonrasına kadar izleyebileceğiniz sırayı gösterir. Çocuğunuzun yaşına göre adımları kısaltabilir ya da birleştirebilirsiniz.
- Randevudan önce anne ve baba olarak gitme nedenini ve kullanacağınız ortak cümleleri belirleyin.
- Sakin bir anda, yaşa uygun kısa bir açıklamayla konuyu açın ve çocuğun sorularını dinleyin.
- Psikoloğun adını, görüşmenin yerini ve süresini somut biçimde anlatın.
- Bir gün önce kısa bir hatırlatma yapın; bu sırada çocuğun aklındaki yeni soruları sorun.
- Görüşme günü erken çıkın, acele etmeyin ve çocuğun sevdiği küçük bir oyuncağı yanına almasına izin verin.
- Bekleme alanında kendi telefonunuza değil çocuğa odaklanın; sakin tavrınız ona güven verir.
- Görüşmeden sonra sıradan, keyifli bir etkinlik yapın ve sorgulamadan günün geri kalanına geçin.
Bu planın amacı mükemmel bir konuşma yapmak değil, çocuğa öngörülebilir bir süreç sunmaktır. Bazı adımlar aksayabilir; çocuk son anda ağlayabilir ya da odaya girmekte duraksayabilir. Böyle anlarda kısa bir bekleme ve sakin bir ses tonu çoğu zaman yeterli olur.
Görüşmeden sonra çocukla nasıl konuşmalı?
Görüşmeden çıkan çocuğa “Ne konuştunuz, ne anlattın?” diye soru yağdırmak doğal bir meraktır. Ancak bu sorgu, çocuğa görüşmenin bir sınav olduğu mesajını verir. Bunun yerine “Nasıldı, orada kendini nasıl hissettin?” gibi açık uçlu tek bir soru sorun. Anlatmak isterse dinleyin, istemezse konuyu zorlamayın.
Ebeveyn olarak sizin de aklınızda sorular olabilir. Bunları çocuğun yanında değil, psikologla ayrı bir zamanda konuşmak daha uygundur. Ayrıca görüşmeler ilerledikçe evde küçük değişiklikler görebilirsiniz; bazen geçici bir huzursuzluk da yaşanabilir. Bu tür gözlemlerinizi not almak, sonraki ebeveyn görüşmesini verimli kılar.
Çocuk yine de gitmek istemezse ne yapabilirsiniz?
Her hazırlığa rağmen bazı çocuklar ilk görüşmeye direnç gösterir. Bu durum başarısızlık değildir. Önce direncin arkasındaki duyguyu anlamaya çalışın: utanç mı, yabancı yer korkusu mu, yoksa sizden ayrılma kaygısı mı? Duyguyu doğru adlandırmak çoğu zaman yarı yolu açar.
- İlk görüşmeye yalnız ebeveyn olarak gidin; psikolog çocuğu nasıl hazırlayacağınız konusunda size yol gösterebilir.
- Çocuğa yalnızca “gidip bakmayı” önerin ve ilk gün sizin de odada olacağınızı tekrarlayın.
- Gitmeyi bir kez erteleyip konuşmayı birkaç gün sonra yeniden açın.
- Zorlamak, tehdit etmek ya da kandırmak yerine küçük seçim hakları tanıyın.
Hangi uzmana başvuracağınızdan emin değilseniz kime başvurmalıyım aracı birkaç soruyla size yön gösterir. Böylece çocuğu ikna etmeden önce kendi kararınızı netleştirmiş olursunuz.
Ne zaman beklemeden destek almak gerekir?
Bazı durumlarda hazırlık için günlerce beklemek doğru olmaz. Çocuğun güvenliğini tehdit eden bir işaret varsa önce güvenliği sağlayın, sonra açıklama yapın. Amerikan Pediatri Akademisi de ağır duygusal sıkıntı ya da kendine zarar verme düşüncesi olduğunda hemen bir sağlık profesyoneline ulaşmayı öneriyor.
Acil olmayan ama uzun süren değişiklikler de dikkat ister: uyku ve iştahta belirgin bozulma, sık karın ağrısı, okuldan kaçma, sürekli öfke ya da içe kapanma gibi. Bu işaretleri hangi noktada ciddiye almanız gerektiğini çocuğu psikoloğa ne zaman götürmeli rehberinde ayrıntılı olarak anlattım.
Kısa, dürüst ve sıcak bir anlatımın özeti
Çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı sorusunun özü üç kelimeye sığar: kısa, dürüst, sıcak. Nedeni çocuğun yaşadığı zorlukla bağlayın, psikoloğu somut biçimde tanıtın ve yanında olacağınızı söyleyin. Ceza, tehdit ve yalandan uzak durduğunuzda çocuk bu yeni deneyime çoğu zaman beklediğinizden daha kolay uyum sağlar. Bir nokta daha ekleyeyim: ilk konuşma kusursuz geçmese de olur. Çocuk yeni sorularla geri geldikçe konuyu yeniden açabilir, eksik kalan yerleri tamamlayabilirsiniz. Önemli olan, çocuğun bu süreçte yalnız bırakılmadığını hissetmesidir.
Hazırlık sırasında aklınıza takılan bir konu olursa, görüşmeden önce kısa bir ebeveyn konuşması yapabiliriz. Randevu ve iletişim bilgileri için randevu ve iletişim sayfasına göz atabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Çocuğa psikoloğa gideceğini kaç gün önce söylemeliyim?
Okul öncesi bir çocuğa bir ya da iki gün önce söylemek genellikle yeterlidir. İlkokul çağında birkaç gün önce anlatıp kısa hatırlatmalar yapabilirsiniz. Ön ergenlik döneminde ise çocuğu bir hafta kadar önceden karara dâhil etmek iyi sonuç verir. Çok erken söylemek bekleme kaygısını uzatabilir, son anda söylemek ise güveni zedeler.
Çocuğa psikolog yerine doktor demek doğru mu?
Hayır, doktor sözcüğü çocukların zihninde çoğu zaman iğne ve muayeneyle bağlantılıdır. Psikoloğu adıyla ve ne yaptığıyla tanıtmak daha güven verir. Örneğin dinleyen, soru soran, oyun oynayan ve birlikte çözüm arayan biri diyebilirsiniz. Psikoloğun ilaç yazmadığını ve iğne yapmadığını eklemek de birçok çocuğun kaygısını azaltır.
İlk görüşmede ebeveyn odada kalabilir mi?
Evet, Serdivan'daki görüşmelerde çocukla ilk görüşme ebeveynle birlikte başlar. Önce sizden çocuğun gelişimi ve kaygı duyduğunuz durum hakkında bilgi alırım, ardından çocukla oyun ve resim üzerinden tanışırız. Sonraki görüşmelerin nasıl ilerleyeceğine çocuğun rahatlığına ve ihtiyacına göre birlikte karar veririz. Çocuk hazır olduğunda kısa bölümleri yalnız yapmayı deneyebiliriz.
Çocuğum psikoloğa gitmek istemiyorsa zorlamalı mıyım?
Zorlamak yerine direncin arkasındaki duyguyu anlamaya çalışın. Utanç, yabancı yer korkusu ya da ayrılık kaygısı sık görülen nedenlerdir. İlk görüşmeye yalnız ebeveyn olarak gitmek, çocuğu nasıl hazırlayacağınızı konuşmak için iyi bir başlangıçtır. Küçük seçim hakları tanımak ve sakin kalmak çoğu zaman direnci yumuşatır.
Psikoloğa gittiğini öğretmenine söylemeli miyim?
Bu karar duruma göre değişir. Sınıfta yaşanan bir uyum sorunu varsa öğretmenle kısa bir bilgi paylaşımı süreci destekleyebilir. Ancak önce çocuğa ve psikoloğa danışmanızı öneririm. Öğretmene ayrıntı ya da tanı değil, çocuğa sınıfta nasıl destek olabileceğine dair kısa ve sade bir bilgi vermek çoğu zaman yeterlidir.
Görüşmeden sonra çocuğa ne konuştuğunu sormalı mıyım?
Ayrıntılı sorular sormak yerine açık uçlu tek bir soru sorun, örneğin orada nasıl hissettiğini. Çocuk anlatmak isterse dinleyin, istemezse konuyu zorlamayın. Ne konuştuğunu sorgulamak görüşmeyi bir sınava çevirir. Kendi sorularınızı ise çocuğun yanında değil, psikologla ayrı bir zamanda konuşmanız daha uygundur.

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.
Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.
Bu konuda destek ve araçlar
Benzer yazılar

Çocuklarda Ayrılık Kaygısı Bozukluğu: Belirtiler ve Ailelere Yol Haritası
Çocuklarda ayrılık kaygısı bozukluğu normal ayrılık tepkisinden nasıl ayrılır? Belirtileri, okulla ilişkisini ve ailelere pratik adımları…
4 Kasım 2026 · 15 dk okuma
Kardeş Kıskançlığı: Nedenleri ve Anne Babalar İçin Yaşa Göre Öneriler
Kardeş kıskançlığı neden olur? Yeni kardeşe hazırlık, yaşa göre tepkiler tablosu, kavgaya müdahale planı ve destek gerektiren durumlar.
31 Ekim 2026 · 17 dk okuma
Uzman Psikolog Ne Demek? Psikolog Unvanları ve Uzmanlık Alanları
Uzman psikolog ne demek? Psikolog, klinik psikolog ve psikolojik danışman unvanlarının farkını ve eğitimi nasıl doğrulayacağınızı öğrenin.
6 Eylül 2026 · 16 dk okuma