Bu sayfada (20 bölüm)
- Ergen psikoloğa gitmek istemiyorsa ne yapmalı?
- Ergen psikoloğa gitmek istemiyor: bu direnç neden bu kadar sık?
- Reddin arkasında hangi nedenler olabilir?
- Konuyu açmadan önce kendinizi nasıl hazırlamalısınız?
- İlk konuşmada hangi cümleler kapıyı açar?
- Gence söz hakkı vermek neden işe yarar?
- İlk görüşmede neler olur, gence bunu nasıl anlatabilirsiniz?
- İlk görüşmeye ebeveyn tek başına gidebilir mi?
- Gizliliği ergene nasıl anlatmalısınız?
- Zorla götürmek neden çoğu zaman ters teper?
- Ergen psikoloğa gitmek istemiyor ama risk varsa ne zaman beklememelisiniz?
- Online görüşme isteksiz bir genç için köprü olabilir mi?
- İki haftalık bir adım planını nasıl kurabilirsiniz?
- Bir kez gidip “bir daha gitmem” derse ne yapmalı?
- Yaşa göre yaklaşım nasıl değişir?
- Okul rehberlik servisiyle nasıl işbirliği yapabilirsiniz?
- Sakarya'da ergen görüşmeleri nasıl ilerliyor?
- Ebeveyn olarak kendi yükünüzü nasıl hafifletebilirsiniz?
- Kısacası isteksiz bir ergene nasıl yaklaşmalı?
- Sıkça sorulan sorular

Ergen psikoloğa gitmek istemiyorsa zorlamak yerine reddin nedenini anlayın, sakin bir anda kısa bir konuşma açın ve seçimi onunla paylaşın. Yüz yüze ya da online görüşme, tek görüşmelik deneme ve ilk görüşmeye ebeveynin tek başına gelmesi işe yarayan yollardır. Gizliliği ve sınırını dürüstçe anlatın. Kendine zarar ya da intihar düşüncesi varsa beklemeden 112'yi arayın; destek için ALO 183 hattına da ulaşabilirsiniz.
Ergen psikoloğa gitmek istemiyorsa ne yapmalı?
Ergen psikoloğa gitmek istemiyorsa önce zorlamayı bırakın, reddin nedenini merak edin ve kararın biçimini onunla paylaşın. Sakin bir anda kısa bir konuşma açın, tek görüşmelik bir deneme önerin, yüz yüze ya da online seçeneği ona bırakın. Bu arada ilk görüşmeye siz tek başınıza gidebilirsiniz. Kendine zarar riski varsa beklemeyin.
Serdivan'daki görüşmelerimde ebeveynlerden en sık duyduğum cümlelerden biri şudur: “Destek alması gerektiğini biliyorum ama kapıdan bile çıkmıyor.” Bu yazıda reddin nedenlerini, konuşmayı açan cümleleri, gizliliğin sınırlarını ve beklememeniz gereken durumları adım adım ele alıyorum. Ayrıca yazının sonunda iki haftalık bir eylem planı bulacaksınız.
Önce şunu bilmenizi isterim: ergenin psikoloğa itiraz etmesi, desteğe ihtiyacı olmadığı anlamına gelmez. Aynı şekilde her itiraz da bir sorunun işareti değildir. Ergenlik, kendi kararını verme isteğinin en güçlü olduğu dönemdir. Bu yüzden “git” dediğiniz her yere biraz direnç göstermesi gelişimin doğal bir parçasıdır.
Ergen psikoloğa gitmek istemiyor: bu direnç neden bu kadar sık?
Ergen psikoloğa gitmek istemiyor diye endişelenen aileler yalnız değil. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 10 ile 19 yaş arasındaki gençlerin yaklaşık yedide biri bir ruh sağlığı sorunu yaşıyor. Üstelik bu gençlerin önemli bir kısmı hiç yardım almadan büyüyor. Yardım arama davranışının bu yaşta düşük olmasının birkaç ortak açıklaması var.
Birincisi, ergen yetişkinlerin gözünde “sorunlu” görünmekten korkar. İkincisi, kontrolün elinden alındığını hissettiği her durumda geri adım atar. Üçüncüsü, arkadaş çevresinin ne diyeceğini hesaplar. Dördüncüsü de çoğu zaman psikoloğun ne yaptığını bilmez; kafasında film sahnelerinden kalma bir koltuk ve sorgu dolu bir oda vardır.
Dolayısıyla direnç, çoğu zaman psikoloğa değil, durumun kendisine verdiği bir tepkidir. Bunu bilmek, konuşmayı bir ikna savaşı olmaktan çıkarır. Sizin hedefiniz tartışmayı kazanmak değil, gencin kendini güvende hissedeceği bir kapıyı aralamaktır. Yani önce ilişkiyi, sonra randevuyu düşünmek gerekir.
Reddin arkasında hangi nedenler olabilir?
Aynı “gitmem” cümlesinin arkasında çok farklı duygular olabilir. Bu nedenle ilk iş, tepkinin kaynağını anlamaktır. Aşağıdaki tablo, aile görüşmelerinde sık karşılaştığım nedenleri ve her birine uygun ilk yaklaşımı özetliyor. Tabloyu bir teşhis aracı olarak değil, gencinizi daha iyi dinlemek için bir rehber olarak kullanın.
| Olası neden | Gencin içinden geçebilecek cümle | Ebeveyn için ilk adım |
|---|---|---|
| Damgalanma korkusu | “Deli miyim ben?” | Psikoloğun, zorlanan herkesin konuşabileceği biri olduğunu sakin bir dille anlatın |
| Kontrol kaybı | “Benim yerime karar veriyorsunuz.” | Saat, görüşme biçimi ve psikolog seçiminde söz hakkı tanıyın |
| Gizlilik kaygısı | “Söylediklerimi size anlatacak.” | Gizliliğin kuralını ve sınırını ilk görüşmede birlikte öğrenin |
| Suçlanma hissi | “Sorun ben değilim, sizsiniz.” | Görüşmeyi ailenin ortak çabası olarak sunun, gerekirse siz de katılın |
| Önceki kötü deneyim | “Bir kere gittim, işe yaramadı.” | O deneyimde neyin rahatsız ettiğini sorun, farklı bir uyum arayın |
| Utanç ya da sır | “Anlatırsam her şey ortaya çıkar.” | Zorlamadan, yargısız kalacağınızı açıkça söyleyin |
Tablodaki nedenler çoğu zaman iç içe geçer. Örneğin okulda zorbalık yaşayan bir genç hem utanç hem de gizlilik kaygısı taşıyabilir. Akran zorbalığından şüpheleniyorsanız akran zorbalığının ergenlerdeki psikolojik izleri üzerine yazdığım yazıya da göz atabilirsiniz. Böylece itirazın arkasındaki asıl yükü daha kolay görürsünüz.
Konuyu açmadan önce kendinizi nasıl hazırlamalısınız?
Konuşmanın sonucu, büyük ölçüde onu hangi ruh hâliyle açtığınıza bağlıdır. Bir kavganın ortasında, kapı çarpıldıktan sonra ya da karne günü açtığınız konu, ergenin kulağına ceza gibi gelir. Bu yüzden önce kendi kaygınızı biraz yatıştırın, sonra uygun anı seçin.
Hazırlık için kendinize şu soruları sorabilirsiniz:
- Son haftalarda gencimde beni endişelendiren somut değişiklikler neler: uyku, iştah, okul, arkadaşlar, öfke?
- Bu değişiklikleri suçlamadan, gözleme dayalı bir dille nasıl ifade edebilirim?
- Eşimle ya da diğer ebeveynle aynı mesajı verebiliyor muyuz?
- Konuşma kötü giderse sakin kalmak için ne yapacağım?
- Gencim “hayır” derse bir sonraki adımım ne olacak?
Somut gözlemler, genel yargılardan çok daha az savunma doğurur. “Sen hep böylesin” yerine “Son üç haftadır akşam yemeğine gelmiyorsun, bu beni düşündürüyor” demek, konuşmayı merak alanına taşır. Ergenlikte hangi değişikliklerin beklenen, hangilerinin dikkat isteyen olduğunu ayırmakta zorlanıyorsanız ergenlik dönemi kontrol listesi iyi bir başlangıç noktası olur.
Ayrıca eşler arasındaki uyum çok önemlidir. Bir ebeveyn “psikoloğa gitmelisin” derken diğeri “boş ver, geçer” diyorsa, genç doğal olarak ikinci sesi seçer. Konuşmadan önce aranızda kısa bir anlaşma yapmanız bu çelişkiyi önler. Ayrı yaşayan ebeveynler için de aynı ilke geçerlidir.
İlk konuşmada hangi cümleler kapıyı açar?
Ergenler, cümlenin içeriğinden çok tonunu duyar. Aynı niyeti taşıyan iki cümleden biri merak uyandırırken öteki savunmayı tetikleyebilir. Aşağıdaki karşılaştırma, sık kullandığımız ama ters tepen ifadelere karşılık daha iyi işleyen alternatifler sunuyor.
| Kaçınmanız iyi olan | Yerine deneyebileceğiniz |
|---|---|
| “Seni psikoloğa götüreceğim, bu konu kapandı.” | “Seninle bir seçeneği konuşmak istiyorum, kararı birlikte verelim.” |
| “Senin bir sorunun var.” | “Son zamanlarda zorlandığını görüyorum, bunu yalnız taşımanı istemem.” |
| “Böyle giderse hayatın mahvolacak.” | “Kendini daha iyi hissetmen için neyin işe yarayacağını merak ediyorum.” |
| “Herkes gidiyor, sen de gideceksin.” | “Bir kez dene, sonra ne düşündüğünü bana söyle.” |
| “Psikolog sana akıl verecek.” | “Psikolog, düşüncelerini yargılamadan dinleyen biri.” |
| “Gitmezsen telefonunu alırım.” | “Gitmek istemezsen nedenini anlamak istiyorum.” |
Konuşmayı kısa tutun. Uzun bir nutuk, ergeni hemen savunma moduna sokar. Bir iki cümleyle konuyu açın, sonra susun ve dinleyin. Genç ilk anda “hayır” derse tartışmayı uzatmak yerine “Tamam, şimdilik düşünelim, birkaç gün sonra yeniden konuşuruz” diyerek kapıyı aralık bırakın.
Arabada yan yana oturmak, birlikte yürümek ya da yemek hazırlamak gibi göz göze gelmenin zorunlu olmadığı anlar, zor konuları açmak için çoğu zaman masa başından daha uygundur. Çünkü genç, yüzüne bakılmadığında daha rahat konuşur.
Gence söz hakkı vermek neden işe yarar?
Ergenlikte bağımsızlık ihtiyacı en üst düzeydedir. Bu nedenle “gideceksin” cümlesi bir emir, “hangisi sana uyar” sorusu ise bir davettir. Amerikan Pediatri Akademisi de gencin destek planına katılmasını ve isteksizliğinin açıkça kabul görmesini öneriyor. Kontrolü paylaştığınızda direnç çoğu zaman yumuşar.
Gencinize sunabileceğiniz seçenekler şunlar olabilir:
- Görüşme biçimi: Serdivan'da yüz yüze ya da evden online görüntülü görüşme.
- Zaman: okul sonrası bir saat ya da hafta sonu, onun programına uyan bir dilim.
- Deneme anlaşması: “Bir ya da iki görüşmeye git, sonra devam edip etmeyeceğine birlikte karar verelim.”
- Psikolog seçimi: birkaç psikoloğun tanıtım sayfasına birlikte bakmak ve ona en yakın geleni seçmesine izin vermek.
- Eşlik: ilk görüşmeye ebeveynle mi gireceği, yoksa ebeveynin bekleme alanında mı kalacağı.
Seçenek sunmak, karar yetkisini tamamen gence bırakmak demek değildir. Destek alma kararı sizin sorumluluğunuzdadır; genç ise bu desteğin biçimini şekillendirir. Böylece hem sınırı korursunuz hem de ona saygı duyduğunuzu gösterirsiniz.
Seçenekleri sunarken sayıyı sınırlı tutun. İki ya da üç seçenek, gencin karar vermesini kolaylaştırır; çok sayıda seçenek ise kararsızlığı artırır. Örneğin “Salı akşamı mı, cumartesi sabahı mı?” sorusu, “Ne zaman istersen” cümlesinden çok daha işlevseldir.
İlk görüşmede neler olur, gence bunu nasıl anlatabilirsiniz?
Belirsizlik, ergenin direncini besleyen en güçlü etkenlerden biridir. Ne olacağını bilmediği bir odaya girmek istemez. Bu yüzden ilk görüşmenin akışını önceden, sade bir dille anlatmak kaygıyı belirgin biçimde azaltır. Kendi görüşmelerimde ilk buluşmayı bir tanışma olarak kurguluyorum.
- Genç önce kendini tanıtır; okulunu, ilgi alanlarını, sevdiği ve sıkıldığı şeyleri anlatır.
- Neden geldiğini kendi cümleleriyle anlatma fırsatı bulur; anlatmak istemediği konuyu açmak zorunda kalmaz.
- Gizlilik kuralını ve sınırını en başta, açık bir dille paylaşırım.
- Görüşmenin sonunda devam edip etmemek ya da nasıl devam etmek istediği konusunda onun da fikrini alırım.
Gence bunu anlatırken abartılı vaatlerden kaçının. “Orada her şey düzelecek” demek yerine “Bir saatlik bir tanışma, beğenmezsen konuşuruz” demek daha gerçekçidir. Ayrıca görüşmede ilaç, test ya da rapor gibi konuların otomatik olarak gündeme gelmediğini söylemek de rahatlatıcı olur. Psikolog ilaç yazmaz; ilaç gerekip gerekmediğine yalnızca hekim karar verir.
Bazı gençler ilk görüşmede çok az konuşur. Bu da bir başarısızlık değildir. Sessizlik çoğu zaman güvenin henüz oluşmadığını gösterir ve zamanla değişebilir.
İlk görüşmeye ebeveyn tek başına gidebilir mi?
Evet, gidebilir ve çoğu zaman bu iyi bir başlangıçtır. Ergen henüz hazır değilse ilk görüşmeye siz tek başınıza gelebilirsiniz. Bu görüşmede gencinizin gelişim öyküsünü, son dönemdeki değişiklikleri ve sizi en çok neyin kaygılandırdığını anlatırsınız. Psikolog da size eve dönük somut öneriler sunar.
Ebeveyn görüşmesinin birkaç faydası var:
- Kendi kaygınızı paylaşacak bir alan bulursunuz; bu da evdeki gerginliği azaltır.
- Gence nasıl yaklaşacağınıza dair kişiye özel bir yol haritası çıkar.
- Psikoloğu önce siz tanırsınız; böylece gencinize onu daha somut biçimde anlatabilirsiniz.
- Bazı durumlarda evdeki iletişim değiştikçe gencin kendisi de görüşmeye gelmeye karar verir.
Bu adımı gencinizden saklamanıza gerek yok. Tam tersine, “Ben bir psikologla konuştum, bana neler önerdiğini seninle paylaşmak isterim” demek, konunun utanç verici bir şey olmadığını gösterir. Ebeveynin örnek olması, ergen için çoğu zaman en güçlü davettir. Üstelik genç, sorunun yalnızca onda aranmadığını da görür.
Gizliliği ergene nasıl anlatmalısınız?
Gizlilik, isteksiz bir gencin en çok merak ettiği konudur. Ona dürüst bir çerçeve sunun: görüşmede konuştukları kural olarak onunla psikolog arasında kalır. Psikolog ebeveyne genel gidişat hakkında bilgi verebilir, ancak gencin anlattıklarını ayrıntısıyla aktarmaz.
Bu kuralın önemli bir sınırı var. Gencin kendisinin ya da başkasının güvenliğini tehdit eden bir risk ortaya çıkarsa psikolog ebeveyni ve gerektiğinde ilgili kurumları bilgilendirir. Kendine zarar verme, intihar düşüncesi, istismar ya da şiddet bu tür durumlardır. Bu sınırı gizlemek yerine ilk görüşmede açıkça konuşmak, güveni azaltmaz; tersine artırır.
Ebeveyn olarak sizin de uymanız gereken birkaç kural var:
- Görüşmeden sonra “Neler konuştunuz?” diye sorguya çekmeyin.
- Psikoloğu, gencin ne dediğini öğrenmek için aramayın; kendi sorularınızı ayrı bir ebeveyn görüşmesinde dile getirin.
- Gencin anlatmak istediği kadarını dinleyin, fazlasını istemeyin.
- Ona “Her şey aramızda kalacak” gibi gerçek dışı bir söz vermeyin; sınırı doğru anlatın.
Bu dengeyi doğru kurduğunuzda genç, görüşme odasını kendine ait güvenli bir alan olarak görmeye başlar. Böylece hem sizinle hem de psikologla daha açık bir ilişki kurar.
Zorla götürmek neden çoğu zaman ters teper?
Zorla getirdiğiniz bir ergen odaya bedeniyle girer, ama zihniyle girmez. Kollarını kavuşturur, tek kelimeyle cevap verir ve saatin dolmasını bekler. Psikolojik danışmanlık bir işbirliği sürecidir; gencin katkısı olmadan ilerlemesi çok zordur.
Zorlamanın başka bedelleri de vardır:
- Genç, psikoloğu ebeveynin müttefiki olarak görür ve ona güvenmez.
- Ev içindeki güç mücadelesi büyür, konu başka çatışmalara sıçrar.
- Gelecekte gerçekten ihtiyaç duyduğunda yardım istemekten kaçınabilir.
- Telefona el koymak, harçlığı kesmek gibi tehditler, desteği bir cezaya dönüştürür.
Bu, hiçbir sınır koymayacağınız anlamına gelmez. Kararlı ama yumuşak bir tutum mümkündür: “Seni bu hâlde yalnız bırakmayacağım. Bir deneme görüşmesi yapalım, gerisini birlikte konuşalım.” Bu cümle hem sınırı hem de saygıyı taşır. Ayrıca ilk görüşmeden sonra birlikte bir şey yemek gibi küçük bir ritüel, geçişi kolaylaştırabilir.
Ancak güvenlik riski varsa durum değişir. O zaman gencin onayını beklemek zorunda değilsiniz; bir sonraki bölüm tam olarak bunu anlatıyor.
Ergen psikoloğa gitmek istemiyor ama risk varsa ne zaman beklememelisiniz?
Bazı durumlarda gencin hazır olmasını beklemek doğru değildir. ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü (NIMH) de gencin kendine ya da başkasına zarar vermekten söz etmesi ya da güvensiz davranışlar göstermesi hâlinde gecikmeden yardım almayı önerir. Aşağıdaki işaretlerden biri varsa beklemeyin:
- Kendine zarar verdiğine dair izler ya da bu konuda konuşmalar
- Ölmek istediğini, yaşamanın anlamsız olduğunu söylemesi ya da veda eder gibi davranması
- Günlerce yemek yememe, hiç uyumama ya da gerçeklikle bağının koptuğunu düşündüren davranışlar
- Yoğun madde ya da alkol kullanımı
- İstismar, şiddet ya da ağır zorbalık yaşadığına dair işaretler
Bu konuyu konuşmaktan çekinmeyin. Gencinize doğrudan “Kendine zarar vermeyi ya da ölmeyi düşündüğün oluyor mu?” diye sormak, bu düşünceyi ona yerleştirmez. Tersine, konuşabileceği birinin olduğunu gösterir. Dikkat etmeniz gereken işaretleri intihar riskine işaret edebilecek belirtiler yazısında daha ayrıntılı anlattım.
Ruh sağlığı acil durumlarında önce hekim ve acil servis devreye girer. Psikolojik danışmanlık ise güvenlik sağlandıktan sonra sürecin önemli bir parçası olarak devam eder. Kısacası risk anında sıra bellidir: önce güvenlik, sonra konuşma.
Online görüşme isteksiz bir genç için köprü olabilir mi?
Bazı gençler için en büyük engel, bir ofise girme fikridir. Tanıdık birine rastlama korkusu, bekleme salonu ya da yolda geçen süre direnci artırır. Böyle durumlarda kendi odasından katıldığı bir online psikolojik danışmanlık görüşmesi ilk adımı kolaylaştırabilir.
Online görüşmenin ergen için bazı avantajları var:
- Kendi alanında olduğu için kontrol hissi artar.
- Kamera açısını, oturacağı yeri ve görüşme saatini kendisi seçebilir.
- Yol ve trafik derdi olmadığı için okul temposuna daha kolay uyar.
- Ekran iletişimine alışkın olduğu için bazı gençler daha rahat konuşur.
Öte yandan online görüşmenin de bir düzeni olmalı. Gencin kulaklıkla, kapısı kapalı ve ailenin duymayacağı bir odada konuşabilmesi gerekir. Kardeşlerin ya da ebeveynin kapıda durması gizlilik duygusunu zedeler. WhatsApp görüntülü arama, Google Meet ya da Zoom gibi araçlardan hangisinin gence uyduğunu birlikte seçebilirsiniz.
Bazı gençler ilk görüşmeleri online yapıp güven oluştuktan sonra yüz yüze görüşmeye geçmeyi tercih eder. Bu geçişi de gencin temposuna bırakmak en sağlıklısıdır.
İki haftalık bir adım planını nasıl kurabilirsiniz?
Aşağıdaki plan, gencinizi zorlamadan desteğe yaklaştırmak için örnek bir çerçevedir. Her ailenin temposu farklıdır; adımları kendi durumunuza göre esnetebilirsiniz.
- Birinci ve ikinci gün: kendi gözlemlerinizi yazın, eşinizle ortak bir dil belirleyin, konuşma için sakin bir an seçin.
- Üçüncü gün: kısa bir konuşma açın; endişenizi somut bir gözlemle anlatın, psikolog seçeneğini bir davet olarak sunun ve dinleyin.
- Dördüncü ile altıncı gün arası: konuyu zorlamayın; gencin sorularını bekleyin, sorarsa psikoloğun ne yaptığını sade bir dille anlatın.
- Yedinci gün: seçenekleri masaya koyun; yüz yüze ya da online, hangi gün ve saat, tek görüşmelik deneme.
- Sekizinci ile onuncu gün arası: genç hâlâ hazır değilse ilk görüşmeye siz tek başınıza gidin ve öğrendiklerinizi onunla paylaşın.
- On birinci ile on dördüncü gün arası: deneme görüşmesini planlayın; görüşmeden sonra sorgulamadan yalnızca “Nasıl geçti?” diye sorun.
Plan boyunca güvenlik işaretlerini izlemeye devam edin. Risk belirtisi ortaya çıkarsa planı beklemeden acil adımlara geçin. Planın amacı süreci yavaşlatmak değil, gencin gönüllü katılımını mümkün kılmaktır.
Bir kez gidip “bir daha gitmem” derse ne yapmalı?
İlk görüşmeden sonra gelen “bir daha gitmem” cümlesi, sürecin bittiği anlamına gelmez. Önce merak edin: “Neyi sevmedin?” diye sorun ve cevabı savunmaya geçmeden dinleyin. Bazen sorun psikoloğun konuşma tarzında, bazen görüşmenin saatinde, bazen de gencin henüz hazır olmamasındadır.
Gencin itirazına göre farklı yollar deneyebilirsiniz:
- Psikoloğun tarzını sevmediyse, uyumun önemli olduğunu kabul edin ve farklı bir seçeneğe birlikte bakın.
- Konuşmak zor geldiyse, bunu psikoloğa söylemesini önerin; görüşmenin temposu buna göre değişebilir.
- Yalnızca sıkıldıysa, iki ya da üç görüşmelik bir deneme süresi üzerinde anlaşın.
- Kendini suçlu hissettiyse, aile görüşmesi ya da ebeveyn görüşmesiyle devam etmeyi düşünün.
Psikolog ile genç arasındaki güven ilişkisi, sürecin en belirleyici unsurlarından biridir. Bu güven bazen ilk görüşmede, bazen birkaç görüşme sonra oluşur. Sabırlı kalmanız, gencinize “Bu senin sürecin” mesajını verir. Dolayısıyla tek bir kötü deneyimi kapanmış bir kapı gibi görmeyin.
Yaşa göre yaklaşım nasıl değişir?
12 ile 14 yaş arasındaki erken ergenlerde ebeveynin rolü hâlâ belirleyicidir. Bu yaşta genç, kararın önemli kısmını ebeveyne bırakır ama konunun nasıl açıldığına çok duyarlıdır. Kısa, somut ve dürüst açıklamalar bu yaş grubunda en iyi sonucu verir.
15 ile 18 yaş arasındaki gençlerde ise özerklik ihtiyacı belirgin biçimde artar. Bu yaş grubunda kararı gençle neredeyse eşit ortaklıkla vermek, psikoloğu birlikte seçmek ve gizlilik çerçevesini ayrıntılı konuşmak daha da önem kazanır. Sınav dönemi, ilk ilişki ya da arkadaş kaybı gibi konular da bu dönemde öne çıkar.
12 yaşın altındaki çocuklarda durum farklıdır. Onlara görüşmeyi anlatmanın yollarını çocuğa psikoloğa gideceğini nasıl anlatmalı rehberinde ayrıca ele aldım.
Yaş ne olursa olsun, gencin zorlandığı alan çoğu zaman tek başına değildir. Öfke patlamaları ön plandaysa ergenlikte öfkeye ebeveyn yaklaşımı yazısı işinize yarayabilir. İçe kapanma ve isteksizlik belirginse ergenlerde depresyon belirtileri yazısı yol gösterir.
Okul rehberlik servisiyle nasıl işbirliği yapabilirsiniz?
Okul rehberlik öğretmeni, gencin okul içindeki hâlini yakından gözlemleyen kişilerden biridir. Bazı gençler ilk adımı ebeveynle değil, okulda güvendikleri bu yetişkinle atar. Rehber öğretmenle konuşmak, hem okuldaki değişimleri anlamanıza hem de gencin psikolojik desteğe ısınmasına yardımcı olabilir.
Okul ile işbirliği yaparken şunlara dikkat edin:
- Gencin özel bilgilerini okulla paylaşmadan önce onunla konuşun.
- Rehber öğretmenden gözlem isteyin, gencin yerine karar vermesini beklemeyin.
- Okul ile psikolog arasında bilgi paylaşımı gerekiyorsa, bunu gencin ve sizin onayınızla planlayın.
Okul rehberliği, kapsamlı bir psikolojik danışmanlığın yerini tutmaz; ancak iyi bir köprü olabilir. Özellikle sınav dönemlerinde okulun gözlemleri, gencin yükünü daha erken fark etmenizi sağlar.
Öte yandan okul ortamı bazı gençler için zaten bir zorlanma kaynağıdır. Devamsızlık, notlarda ani düşüş ya da teneffüste yalnız kalma gibi işaretleri rehber öğretmen sizden önce fark edebilir. Bu bilgiyi gencinize bir suçlama olarak değil, onu merak ettiğinizin bir göstergesi olarak aktarın. Böylece okul, ev ve psikolog aynı hedefe doğru ilerler.
Sakarya'da ergen görüşmeleri nasıl ilerliyor?
Serdivan'daki ofisim Koç City Plaza'da, İstiklal Mahallesi'ndedir ve ergen görüşmelerinin önemli bir kısmını burada yapıyorum. İlk görüşme çoğu zaman ebeveynle başlar; ardından genç hazır olduğunda onun görüşmesini birlikte planlıyoruz. Görüşmeler yaklaşık 50 ile 60 dakika sürer. Sıklık ise gencin ihtiyacına göre haftada bir ya da on beş günde birdir.
Adapazarı, Erenler, Arifiye ya da Sapanca gibi yakın ilçelerden Serdivan'a ulaşım genelde kısa sürer. Örneğin Adapazarı'ndan Serdivan ofisine ulaşım seçeneklerini ilgili sayfada bulabilirsiniz. Uzak ilçelerde yaşayan ya da okul temposu yoğun gençler için online görüşme iyi bir alternatiftir.
Sakarya'da yaşayan aileler, özellikle küçük ilçelerde, tanıdık birine rastlama kaygısı taşıyabilir. Bu kaygıyı gencinizle açıkça konuşmak ve gerekirse online görüşmeyi seçmek ilk adımı kolaylaştırır. Ergenlik döneminde hangi konularda destek verdiğimi ergen psikolojisi sayfamda ayrıntılı anlattım.
Hendek, Akyazı ya da Karasu gibi daha uzak ilçelerden gelen aileler ilk görüşmeyi yüz yüze, sonrakileri online yapmayı tercih edebilir. Online görüşmeler de yüz yüze görüşmelerle aynı gizlilik ilkesine dayanır.
Ebeveyn olarak kendi yükünüzü nasıl hafifletebilirsiniz?
İsteksiz bir gencin ebeveyni olmak yorucudur. Kaygı, suçluluk ve çaresizlik bir arada gelir; bazen de “Nerede hata yaptım?” sorusu geceleri uyutmaz. Bu duyguların hepsi çok insani ve sizin de desteğe ihtiyacınız olabilir.
Kendinizi korumak için şunları deneyebilirsiniz:
- Gencin her tepkisini kendi başarısızlığınız gibi okumayın.
- Eşinizle ya da güvendiğiniz bir yakınınızla duygularınızı paylaşın.
- Uykunuzu, beslenmenizi ve kısa yürüyüşlerinizi ihmal etmeyin.
- Gerekirse kendiniz için de psikolojik danışmanlık alın.
Ebeveynin sakinleşmesi, ev içindeki havayı doğrudan etkiler. Gencin sizdeki değişimi görmesi, onun için de bir davettir. Kendiniz için de bir adım atmak isterseniz Sakarya'da psikolog desteğine dair genel bilgileri ana sayfada bulabilirsiniz.
Örnek senaryo: On beş yaşındaki bir gencin annesi, oğlunun aylardır görüşmeye gelmeyi reddettiğini anlatıyor. Anne önce kendi görüşmelerine başlıyor, evde sorgulayan cümleleri azaltıyor ve oğluna yalnızca “Hazır olduğunda kapı açık” diyor. Birkaç hafta sonra genç, online bir tanışma görüşmesini kendisi istiyor. Bu kurgusal örnek, ebeveynin değişiminin gence nasıl alan açabileceğini gösteriyor.
Kısacası isteksiz bir ergene nasıl yaklaşmalı?
Kısacası ergen psikoloğa gitmek istemiyor diye umutsuzluğa kapılmanıza gerek yok. Reddin nedenini anlamak, söz hakkı tanımak, gizliliği dürüstçe anlatmak ve gerektiğinde ilk adımı kendiniz atmak, çoğu gencin zamanla desteğe yaklaşmasını sağlar. Güvenlik riski varsa ise beklemeden 112'yi arayın.
Her gencin hazır olma zamanı farklıdır. Sizin göreviniz bu zamanı baskıyla hızlandırmak değil, kapıyı açık ve davetkâr tutmaktır. Bu tutum, bugün olmasa bile yarın gencinizin kendi adımını atmasını kolaylaştırır.
Gencinizle ya da kendiniz için bir görüşme planlamak isterseniz randevu ve iletişim sayfasından bana ulaşabilirsiniz. Ücret ve ödeme bilgisini randevu öncesinde açıkça paylaşıyorum.
Sıkça sorulan sorular
Ergen psikoloğa gitmek istemiyorsa zorla götürmeli miyim?
Güvenlik riski yoksa hayır. Zorla götürülen genç çoğu zaman odada susar ve psikoloğu ebeveynin tarafında görür. Bunun yerine reddin nedenini sorun, tek görüşmelik bir deneme önerin ve görüşme biçimini ona bırakın. Kendine zarar, intihar düşüncesi ya da şiddet işareti varsa ise onayını beklemeden 112'yi arayın ya da hekime başvurun.
Psikolog ergenin anlattıklarını aileye söyler mi?
Kural olarak söylemez; görüşmede konuşulanlar genç ile psikolog arasında kalır. Psikolog ebeveyne genel gidişat hakkında bilgi verebilir. Ancak gencin ya da başkasının güvenliğini tehdit eden bir risk varsa, örneğin kendine zarar verme ya da istismar söz konusuysa, ebeveyni bilgilendirir. Bu sınırı ilk görüşmede gence açıkça anlatmak güveni artırır.
Ergen gelmeden önce ebeveyn tek başına görüşme yapabilir mi?
Evet, yapabilir. İlk görüşmeye ebeveynin tek başına gelmesi sık başvurulan ve işe yarayan bir yoldur. Bu görüşmede gencin öyküsünü ve son dönemdeki değişiklikleri anlatırsınız, eve dönük öneriler alırsınız. Bazı aileler, evdeki iletişim değiştikten sonra gencin de görüşmeye gelmeye kendiliğinden karar verdiğini fark eder.
İsteksiz bir ergen için online görüşme işe yarar mı?
Pek çok genç için işe yarar. Kendi odasından görüşmek, ofise girme ve tanıdık birine rastlama kaygısını azaltır. Önemli olan gencin kulaklıkla, kapısı kapalı ve ailenin duymayacağı bir ortamda konuşabilmesidir. Bazı gençler ilk görüşmeleri online yapıp güven oluştuktan sonra Serdivan'daki ofiste yüz yüze görüşmeye geçer.
Ergenin görüşmelere alışması ne kadar sürer?
Bu süre gençten gence değişir. Bazı gençler ilk görüşmede rahatlar, bazıları ise ancak birkaç görüşmeden sonra açılır. Güven ilişkisi sürecin en belirleyici parçasıdır. Bu yüzden iki ya da üç görüşmelik bir deneme süresi üzerinde anlaşmak, hem gence hem de size durumu değerlendirmek için yeterli zaman tanır.
Ergen psikoloğa gitmek istemiyor ve çok içine kapandıysa ne yapmalı?
Önce güvenliği değerlendirin. Kendine zarar ya da ölüm düşüncesinden söz ediyorsa 112'yi arayın ve çocuk ve ergen psikiyatrisi hekimine başvurun. Risk yoksa ilk görüşmeye siz gidin, gencin söz hakkını büyütün ve online seçeneği sunun. İçe kapanma haftalardır sürüyorsa bu adımları birkaç gün içinde planlayın.

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.
Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.
Bu konuda destek ve araçlar
Benzer yazılar

Ergenlik Dönemi Özellikleri: Çocuğunuz Neden Değişiyor?
Ergenlik dönemi özellikleri bedeni, beyni, duyguları ve ilişkileri nasıl değiştirir? Olağan değişimi uyarı işaretinden ayırmayı ve aile…
12 Ekim 2026 · 17 dk okuma
Ergenlerde Depresyon Belirtileri: Huysuzluk mu, Depresyon mu?
Ergenlerde depresyon belirtileri huysuzluktan nasıl ayrılır? Sinirlilik, çekilme, uyku ve okul değişikliklerini, ne zaman yardım…
7 Aralık 2024 · 17 dk okuma
Ergenlerde DEHB: Gençlerde Dikkat Eksikliği Nasıl Görünür
Ergenlerde DEHB nasıl ortaya çıkar? Okuldaki, evdeki ve arkadaşlıktaki işaretleri, olağan ergenlikle farkı ve ailenin ilk adımlarını…
24 Eylül 2023 · 17 dk okuma