Bu sayfada (23 bölüm)
- Panik atak belirtileri nelerdir?
- İlk kez panik atak belirtileri yaşıyorsanız neden önce hekime gitmelisiniz?
- Panik atağın bedensel belirtileri nelerdir?
- Panik atağın zihinsel belirtileri nelerdir?
- Panik atakta beden neden bu belirtileri üretir?
- Bir ataktan söz edebilmek için kaç belirti gerekir?
- Panik atak belirtileri ne kadar sürer ve nasıl seyreder?
- Panik atak belirtileri kalp krizi belirtilerine benziyor mu?
- Panik atak ile panik bozukluğu aynı şey midir?
- Panik atak belirtileri başka kaygı bozukluklarında da görülür mü?
- Panik atak belirtileri geceleyin de ortaya çıkar mı?
- Panik atağa benzeyen ve hekimin ayıracağı durumlar hangileridir?
- Atak dışındaki dönemde hangi belirtiler panik bozukluğuna işaret eder?
- Beklenen ve beklenmedik panik atak belirtileri arasında fark var mı?
- Ataktan sonra hangi belirtiler ve duygular kalır?
- Panik atak belirtileri hangi yaşlarda başlar?
- Panik atak belirtilerini bir günlükle nasıl izlersiniz?
- Sakarya'da panik atak belirtileri için nereye başvurabilirsiniz?
- Psikolog panik atak belirtilerinde ne yapar, ne yapmaz?
- Panik atakla ilgili yaygın yanılgılar nelerdir?
- Hekim değerlendirmesine giderken neleri hazırlarsınız?
- Serdivan'da ilk görüşme nasıl ilerler?
- Sıkça sorulan sorular

Panik atak belirtileri; birkaç dakikada doruğa çıkan yoğun korkunun yanında çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı, göğüs sıkışması, uyuşma ve ölüm ya da kontrolü kaybetme korkusudur. Bu yazı belirtileri, süreyi, benzer görünen sağlık sorunlarını ve ilk kez yaşayanların neden önce hekime gitmesi gerektiğini anlatır. Tanı koymaz, psikolog yalnızca psikolojik boyutla ilgilenir.
Panik atak belirtileri nelerdir?
Panik atak belirtileri; birkaç dakika içinde doruğa çıkan yoğun korkunun yanında çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı, göğüs sıkışması, baş dönmesi, uyuşma ve kontrolü kaybetme ya da ölüm korkusudur. Çoğu atak 5 ile 20 dakika sürer. Ancak ilk kez yaşıyorsanız önce hekim değerlendirmesi gerekir.
Serdivan'daki görüşmelerimde panik atağı yaşayanlar çoğu kez aynı cümleyi söyler: “Kalp krizi geçirdiğimi sandım.” Bu cümle, belirtilerin ne kadar gerçek ve ürkütücü olduğunu anlatır. Bu yazıda belirtileri bedensel ve zihinsel olarak ayırıyor, nasıl seyrettiklerini, neyle karışabileceklerini ve ne zaman hekime gitmeniz gerektiğini anlatıyorum.
Panik atağın tanımı, nedenleri ve genel çerçevesi için panik atak nedir yazısına bakabilirsiniz. Burada yalnızca belirtilere odaklanıyorum.
İlk kez panik atak belirtileri yaşıyorsanız neden önce hekime gitmelisiniz?
Çünkü panik atağın belirtilerinin neredeyse hepsi bedensel bir hastalıktan da kaynaklanabilir. NHS, bu belirtilerin başka durumlardan da gelebileceğini, dolayısıyla her yakınmanın panik atak olmayabileceğini belirtir. Böylece hekim muayenesi ve gerektiğinde yapılan tetkikler, sizi gereksiz yere korkutmadan asıl nedeni ayırır.
Kalp ritmi sorunları, tiroid bezinin fazla çalışması, solunum yolu hastalıkları, kafein ve bazı ilaçlar bu listenin bilinen kalemleridir. Ayrıca NIMH de sağlık uzmanının, belirtileri başka bir fiziksel sorunun açıklamadığından emin olmak için muayene yapabileceğini söyler. Hemen 112'yi aramanız gereken işaretler şunlardır:
- Göğüs ağrısı sıkıştırıcı ya da ezici nitelikteyse veya kola, boyuna, çeneye ve sırta uzanıyorsa.
- Konuşamayacak kadar şiddetli nefes darlığı varsa.
- Cildiniz soluk, mavimsi ya da gri görünüyorsa.
- Bayılıyorsanız, bayılmanın eşiğine geliyorsanız ya da bilinciniz bulanıksa.
- Yüzde kayma, tek taraflı güçsüzlük veya konuşma bozukluğu başladıysa.
- Belirtiler bildiğiniz bir atağa hiç benzemiyorsa.
Ancak bu liste kapsamlı değildir ve kesin ayrımı yapmak hekimin işidir. NHS de sıkıştırıcı göğüs ağrısında, kola ya da çeneye yayılan ağrıda ve ciddi nefes güçlüğünde hemen acil yardım çağırmayı önerir. Özellikle göğüs ağrısı panik ataklarda sık görülür, ama tek başına kaygıya bağlanamaz. Bu yüzden ilk kez ya da farklı biçimde ortaya çıkan göğüs ağrısını mutlaka hekime gösterin.
Üstelik hekime gitmek panik atakla ilgili korkuyu da azaltır. Çünkü kalbinizin sağlıklı çalıştığını bilmek, bir sonraki atakta “belki bu gerçekten kalp krizi” düşüncesini zayıflatır.
Panik atağın bedensel belirtileri nelerdir?
Bedensel belirtiler, atağın en gürültülü kısmıdır. Nitekim NHS ve NIMH çarpıntıyı, terlemeyi, titremeyi, nefes darlığını, göğüs ağrısını, baş dönmesini, uyuşmayı ve mide bulantısını sayar. Aşağıdaki tablo bunları sistemlere göre toplar ve nasıl hissettirdiklerini özetler.
| Sistem | Belirti | Nasıl hissettirir |
|---|---|---|
| Kalp | Çarpıntı, hızlı ya da kuvvetli atış | Kalbin göğüsten fırlayacak gibi çarpması |
| Solunum | Nefes darlığı, boğulma hissi, boğazda düğüm | Havanın yetmemesi, derin nefesin doyurmaması |
| Göğüs | Sıkışma, baskı ya da ağrı | Göğsün üzerine bir ağırlık oturması |
| Sinir sistemi | Baş dönmesi, sersemlik, uyuşma, karıncalanma | Dengeyi yitirecekmiş ya da düşecekmiş hissi |
| Isı ve ter | Terleme, üşüme, ateş basması | Birden soğuk ya da sıcak basması |
| Mide ve kaslar | Bulantı, karın ağrısı, titreme, sarsılma | Midenin düğümlenmesi, el ve bacakların titremesi |
Bu belirtilerin hepsi aynı anda olmayabilir. Ayrıca her atakta aynı belirtiler öne çıkmaz: bir atakta nefes darlığı baskınken bir sonrakinde baş dönmesi ve uyuşma ağır basabilir. Bu değişkenlik, atağın sahte olduğunu değil, bedenin alarmı farklı kanallardan çaldırdığını gösterir.
Panik atağın zihinsel belirtileri nelerdir?
Zihinsel belirtiler, atağı bedensel bir alarmdan ürkütücü bir deneyime çeviren kısımdır. Yoğun korku çoğu zaman şu düşüncelerle yan yana gelir:
- Ölüyorum ya da kalp krizi geçiriyorum korkusu.
- Kontrolü kaybediyorum, çıldırıyorum düşüncesi.
- Bayılacağım ya da düşeceğim hissi.
- Kendini ya da çevresini yabancı, gerçek dışı gibi algılama.
- Hemen kaçmam ya da yardım bulmam gerekiyor dürtüsü.
- Kötü bir şey olmak üzereymiş duygusu.
Ayrıca NIMH ve NHS ölüm korkusunu, kontrolü kaybetme hissini ve bedenden kopukluk duygusunu atağın tipik zihinsel işaretleri arasında sayar. Bedenden kopukluk, yani gerçek dışılık hissi, atak sırasında ürkütücü olsa da tehlikeli değildir.
Örnek senaryo: Bir kişi markette kuyruktayken birden kalbinin hızlandığını ve ellerinin uyuştuğunu fark eder. Aklından “bayılacağım, herkes görecek” geçer. Bu düşünce çarpıntıyı artırır, bu yüzden kişi alışverişi bırakıp dışarı çıkar. Birkaç dakika sonra belirtiler hafifler, ama o markete bir daha girmemeye karar verir.
Üstelik bedendeki ilk uyarı, zihnin felaket yorumuyla birleşince korku döngüsü hızla büyür: “Kalbim duracak” düşüncesi çarpıntıyı artırır, artan çarpıntı da düşünceyi doğrulamış gibi görünür. Atak sırasında bu döngüyü nasıl yatıştıracağınızı panik atak anında ne yapılır yazısında anlattım.
Panik atakta beden neden bu belirtileri üretir?
Panik atak, beynin tehdit alarmının gerçek bir tehlike olmadan çalmasıdır. Alarm, bedeni kaçmaya ya da savaşmaya hazırlayan bir dizi tepkiyi birlikte başlatır. Belirtilerin her biri bu hazırlığın bir parçasıdır, bu yüzden tek tek korkutucu olsa da bir mantığı vardır.
| Belirti | Bedende olan |
|---|---|
| Çarpıntı | Kalp, kaslara daha fazla kan göndermek için hızlanır |
| Nefes darlığı | Solunum hızlanır ve yüzeyselleşir, havanın yetmediği hissi doğar |
| Baş dönmesi, uyuşma, karıncalanma | Hızlı solunum kandaki karbondioksiti düşürür, bu da baş dönmesi ve karıncalanma yapabilir |
| Terleme, üşüme | Beden ısı dengesini korumaya çalışır |
| Titreme | Kaslar harekete hazır biçimde gerginleşir |
| Bulantı | Sindirim yavaşlar, kan akışı kaslara yönelir |
Bu açıklama atağı hafifletmez, ama korkutucu duyumların tehlikesiz bir alarmın parçası olduğunu hatırlatır. Yine de ilk atakta ve belirtiler farklıysa bu açıklamaya güvenerek hekimden kaçmayın.
Bir ataktan söz edebilmek için kaç belirti gerekir?
Tanı kılavuzları panik atağı, dakikalar içinde doruğa çıkan ani bir korku ya da yoğun rahatsızlık dalgası olarak tanımlar ve 13 belirtiden en az dördünün birlikte görülmesini arar. APA da atak sırasında bu belirtilerden birkaçının bir arada ortaya çıktığını belirtir.
Dört belirtiden azının eşlik ettiği ataklara kısıtlı belirtili atak denir. Ancak bunlar da rahatsız edicidir ve yaşam kalitesini bozabilir. Dolayısıyla belirti sayısını sayarak kendinize tanı koymaya çalışmayın, sayı yalnızca bir fikir verir.
Panik atak belirtileri ne kadar sürer ve nasıl seyreder?
NHS'ye göre çoğu panik atak 5 ile 20 dakika sürer, bazı ataklar bir saate kadar uzar. Ayrıca NIMH de süreyi birkaç dakikadan bir saate kadar tarif eder. Belirtiler genellikle dakikalar içinde doruğa çıkar, ardından yavaşça hafifler. Tipik seyir şöyledir:
- Başlangıç: Atak bazen bir durumla, bazen hiçbir uyarı olmadan başlar.
- Hızlı yükseliş: Çarpıntı, nefes darlığı ve korku birkaç dakika içinde artar.
- Doruk: Belirtiler en yoğun noktaya ulaşır ve kaçma isteği güçlenir.
- İniş: Belirtiler yavaş yavaş hafifler, kalp ve nefes düzene girer.
- Atak sonrası: Bitkinlik, baş ağrısı, titreklik ve “yeniden olacak mı” kaygısı bir süre sürebilir.
Atağın doruğu çoğu kez ilk birkaç dakikadadır. Bu nedenle en zor an, sanıldığı gibi atağın sonu değil başıdır. Doruk geçtikten sonra beden dengeye doğru ilerler, bunu bilmek de atağın ortasındaki çaresizliği bir ölçüde hafifletir.
Korku altında bir dakika çok uzun sürer. Bu yüzden atak sırasında saate bakmak, atağın aslında sınırlı olduğunu görmenize yardım eder.
Panik atak belirtileri kalp krizi belirtilerine benziyor mu?
Evet, benziyor. Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, terleme ve ölüm korkusu her iki durumda da ortaya çıkabilir. Nitekim APA, atak geçiren birçok kişinin kalp krizi geçirdiğini düşünerek acile başvurduğunu belirtir.
Bu yüzden aradaki farkı kendi başınıza çözmeye çalışmayın. Özellikle ilk atakta, göğüs ağrısı baskınsa ya da kalp hastalığı için risk taşıyorsanız acil değerlendirme en güvenli yoldur. Daha sonra hekim kalbinizi inceler ve tekrar eden ataklar panik atağa uyan bir örüntü gösteriyorsa tanı daha rahat konur.
İki durumun farklarını madde madde karşılaştıran bir rehber için kalp krizi mi panik atak mı yazısına bakabilirsiniz.
Panik atak ile panik bozukluğu aynı şey midir?
Hayır, panik atak tek seferlik ya da ara sıra yaşanan bir yoğun korku nöbetidir. Buna karşılık panik bozukluk, tekrar eden ve beklenmedik ataklarla birlikte yeni atak korkusunun yaşamı etkilediği durumdur. NIMH da panik bozukluğu sık ve beklenmedik ataklarla tarif eder.
| Ölçüt | Panik atak | Panik bozukluk |
|---|---|---|
| Tanım | Dakikalar içinde doruğa çıkan korku nöbeti | Tekrar eden, beklenmedik ataklar ve atak korkusu |
| Sıklık | Tek seferlik ya da ara sıra | Sık ve yinelenen |
| Atak dışı dönem | Çoğu zaman rahat | Yeni atak endişesi, kaçınma, davranış değişikliği |
| Süre ölçütü | Yoktur | Atak sonrası bir ay ya da daha uzun süren endişe ya da kaçınma |
Tek bir atak yaşamak bu nedenle panik bozukluk anlamına gelmez. Atağın ardından yaşadıklarınız belirleyicidir: yeni atak korkusu, yerlerden kaçınma ve yaşam biçiminde daralma varsa bir uzmanla konuşmak yerinde olur. Ayrımı ayrıntılı bir görüşmeyle hekim yapar.
Panik atak belirtileri başka kaygı bozukluklarında da görülür mü?
Evet, görülebilir. Panik atak yalnızca panik bozukluğa özgü değildir. APA, ataklarının korkulan bir nesne ya da duruma tepki olarak da gelebildiğini, yani beklenen ataklar bulunduğunu belirtir. Bu ataklar başka kaygı bozukluklarında ortaya çıkar:
- Sosyal kaygıda atak, topluluk önünde konuşma ya da değerlendirilme anında gelir.
- Özgül fobide atak, uçak, yükseklik, kan ya da hayvan gibi belirli bir şeyle karşılaşınca gelir.
- Travma sonrası stres belirtilerinde atak, olayı hatırlatan bir koku, ses ya da durumla başlar.
- Yaygın kaygıda atak ara sıra, süren gerginliğin ortasında gelir.
Dolayısıyla ataklar yalnızca belirli bir durumda geliyorsa bu, panik bozukluktan çok başka bir kaygı bozukluğuna işaret edebilir. Ayrımı uzman yapar, siz atağın hangi durumda geldiğini not etmekle yetinin.
Panik atak belirtileri geceleyin de ortaya çıkar mı?
Evet, çıkabilir. Kimi insanlar uykunun ortasında hızlı bir çarpıntı, nefes darlığı ve korkuyla uyanır. Gece ataklarının belirtileri gündüz ataklarıyla aynıdır, ancak karanlıkta, yatakta ve tek başına yaşandığı için daha ürkütücü gelir.
Ancak uykudan panikle uyanmanın başka nedenleri de olabilir: uyku apnesi, reflü, kalp ritmi sorunları ve kâbuslar gibi. Bu nedenle gece uyanmaları sık tekrar ediyorsa önce hekime, gerekirse uyku değerlendirmesine başvurmak yerindedir. Hekim bedensel nedeni ayırdıktan sonra gece ataklarını psikolojik görüşmede de konuşabilirsiniz. Üstelik gece atağından sonra yeniden uyumak zor olabilir. Yatağa korkuyla gitmek de gece atağı beklentisini büyütür.
Panik atağa benzeyen ve hekimin ayıracağı durumlar hangileridir?
Panik atağa benzer belirtiler başka sağlık sorunlarında da ortaya çıkar. Bu yüzden ayrımı hekim yapar. Aşağıdaki tablo yalnızca doğru soruları sormanıza yardım eder, tanı koymaz.
| Durum | Neden benzeyebilir | İlk adım |
|---|---|---|
| Kalp ritmi sorunları | Çarpıntı, baş dönmesi, göğüs rahatsızlığı | Hekim muayenesi, gerekirse kalp tetkikleri |
| Tiroid bezinin fazla çalışması | Çarpıntı, titreme, terleme, huzursuzluk | Hekim muayenesi ve kan tetkiki |
| Astım ve solunum sorunları | Nefes darlığı, göğüste sıkışma | Hekim muayenesi |
| Düşük kan şekeri | Titreme, terleme, çarpıntı, baş dönmesi | Hekim muayenesi |
| Kafein, enerji içecekleri, bazı ilaçlar ve maddeler | Çarpıntı, titreme, huzursuzluk | Hekime danışın, ilacı kendiniz bırakmayın |
| Denge sorunları | Baş dönmesi, düşme hissi | Hekim muayenesi |
Hekim bu durumları dışladıktan sonra bile ataklar tekrar edebilir. Böylece bedensel kontrol bitmiş olur ve psikolojik boyuta geçmek mantıklı bir sonraki adımdır. Yani hekimin “bedensel bir neden bulamadım” demesi, yaşadıklarınızın gerçek olmadığı anlamına gelmez.
Atak dışındaki dönemde hangi belirtiler panik bozukluğuna işaret eder?
Panik bozukluk yalnızca ataklardan ibaret değildir, asıl yıpratan çoğu zaman ataklar arasındaki dönemdir. NIMH, bir sonraki atağın ne zaman geleceğine dair yoğun endişeyi ve ataklarının yaşandığı yerlerden kaçınmayı temel işaretler arasında sayar.
- “Yeniden olacak mı” endişesi: Günün büyük bölümünü bu soruyla geçirmek.
- Bedeni sürekli taramak: Nabzı, nefesi ve göğsü tekrar tekrar kontrol etmek.
- Kaçınma: Atak yaşanan market, toplu taşıma, asansör ya da kalabalıktan uzak durmak.
- Güvenlik davranışları: Yanında biri olmadan çıkmamak, telefonu ya da suyu hep yanında taşımak.
- Beden duyularından korkmak: Spor, kahve ya da sıcak ortam çarpıntı yapacağı için kaçınmak.
- Hekimden hekime dolaşmak: Her muayene bir süre rahatlatır, sonra endişe geri gelir.
Kaçınma kısa vadede rahatlatır, ama uzun vadede korkuyu büyütür. Dünya genişledikçe değil, daraldıkça panik büyür. Bu daralma yaygınlaştığında bazı kişilerde evden çıkmakta güçlüğe, yani agorafobiye dönüşebilir.
Atak dışındaki halinizi gözlemlemek isterseniz psikolojik check-up son iki haftanızı 21 soruyla tarar, kaygı eşiği aşılırsa isteğe bağlı olarak GAD-7 maddeleriyle derinleşir. Araç tanı koymaz ve yanıtlarınızı hiçbir yere göndermez.
Beklenen ve beklenmedik panik atak belirtileri arasında fark var mı?
Belirtiler aynıdır, fark atağın başlangıcındadır. Beklenen atak, korkulan bir durumla bağlantılı gelir: örneğin asansöre binerken ya da kalabalıkta. Beklenmedik atak ise ortada bir neden yokken, dinlenirken ya da uykuda başlar. Aynı kişide iki türün birlikte görülmesi de olağandır.
APA, beklenmedik ataklara panik bozukluğun merkezinde yer verir. Bu nedenle ikisini ayırt etmek, hem kendi örüntünüzü anlamak hem de görüşmede açık bir tablo çizmek için yararlıdır. Yani ataklarınızı “beklenen” ve “beklenmedik” diye not etmeniz yeterlidir.
Ataktan sonra hangi belirtiler ve duygular kalır?
Atak bittiğinde belirtiler hafifler, ama yaşadıklarınız hemen kapanmaz. Örneğin pek çok kişi ilk saatlerde bitkinlik, baş ağrısı, titreklik ve uykulu bir halsizlik hisseder. Çünkü beden kısa sürede çok yoğun bir alarm yaşamıştır. Duygusal iz de kalabilir:
- Utanç: “herkes gördü mü” düşüncesi.
- Korku: “yeniden olacak” beklentisi.
- Öfke: “neden ben” sorusu ve kendine kızma.
- Rahatlama ve ardından gelen boşluk hissi.
- Bedeni izleme isteği: nabzı ya da nefesi sürekli kontrol etme.
Bu izler birkaç saat ya da gün içinde azalabilir. Ancak azalmayıp büyüyorsa, yani her gün yeni bir atak beklentisiyle yaşıyorsanız, bu bir yardım isteme işaretidir.
Panik atak belirtileri hangi yaşlarda başlar?
APA'ya göre panik bozukluğun ortalama başlangıç yaşı 20 ile 24 arasındadır. Yani belirtiler çoğu kez ergenliğin sonunda ve genç yetişkinlikte ilk kez kendini gösterir. Ancak ilk atak her yaşta yaşanabilir. İlk atak ileri yaşta başlıyorsa bedensel nedenlerin dışlanması özellikle önemlidir.
Ergenlerde belirtiler yetişkinlerinkine benzer, ancak çoğu zaman sınav, okul ve arkadaş ortamı çevresinde yoğunlaşır. Ergeniniz bu belirtileri anlatıyorsa suçlamadan dinleyin, hekim değerlendirmesini ihmal etmeyin ve ergen psikolojisi sayfasında ergenlerle nasıl çalıştığımı okuyun.
Panik atak belirtilerini bir günlükle nasıl izlersiniz?
İki haftalık kısa bir atak kaydı, belirtilerin ve tetikleyicilerin netleşmesini sağlar. Her atağın ardından birkaç dakikanızı ayırın:
- Tarih, saat ve yer: Nerede ve ne yaparken başladı?
- Belirtiler: Bu yazıdaki tablolardan hangilerini yaşadınız?
- Doruk ve süre: Belirtiler kaç dakikada en yoğun oldu, ne zaman hafifledi?
- Önceki saatler: Uyku, kafein, alkol, açlık, stres ve kullandığınız ilaçlar.
- Yaptıklarınız: Ne yaptınız, atak nasıl sona erdi?
| Tarih ve yer | Belirtiler | Süre | Öncesi |
|---|---|---|---|
| Salı, iş yerinde | Çarpıntı, uyuşma, ölüm korkusu | 12 dakika | Üç kahve, beş saat uyku, toplantı baskısı |
Bu kayıt hekime ve psikoloğa somut veri sunar. Örneğin ataklarınızın hep öğleden sonra ve kahveden sonra geldiğini görürseniz bu bilgi değerlidir. Ancak kayıt tutarken bedeninizi sürekli izlemeye kaymayın, amaç gözlemdir, kontrol değil.
Sakarya'da panik atak belirtileri için nereye başvurabilirsiniz?
İlk durak çoğu kişi için aile hekimidir. Sağlık Bakanlığı'nın bilgilendirme sayfası da ilk değerlendirme ve yönlendirme için aile hekimini, psikolojik destek için Sağlıklı Hayat Merkezleri'ni, psikiyatrik değerlendirme için ise MHRS üzerinden psikiyatri polikliniğini sayar.
| Durum | İlk başvuru noktası |
|---|---|
| İlk kez atak yaşadınız ya da belirtiler farklı | Aile hekimi, dahiliye ya da kardiyoloji polikliniği, ağır belirtide acil servis ve 112 |
| Hekim bedensel neden bulmadı ve ataklar tekrar ediyor | Psikolojik danışmanlık, ilaç ve tanı sorusu varsa psikiyatri hekimi |
| Atak korkusu yaşamı daraltıyor ya da evden çıkmayı zorlaştırıyor | Psikiyatri hekimi ve psikolojik danışmanlık birlikte |
| Kendinize zarar verme düşünceniz var | 112 Acil Çağrı |
Sakarya'nın başka ilçelerinden gelenler Serdivan'daki ofisime ulaşabilir ya da görüşmeyi online yapabilir. Ayrıca hangi kapıyı çalacağınızdan emin değilseniz psikolog mu, psikiyatrist mi rehberi iki mesleğin iş bölümünü anlatır. Hangi belirtilerin psikolojik destek gerektirdiğini psikolog desteği için doğru zaman rehberinde bulabilirsiniz.
Psikolog panik atak belirtilerinde ne yapar, ne yapmaz?
Psikolog tıbbi tanı koymaz ve ilaç yazmaz, bunlar hekimin alanıdır. Buna karşılık psikolojik boyutta belirtilerin nasıl yorumlandığı, korkunun nasıl beslendiği ve kaçınmanın yaşamı nasıl daralttığı üzerinde çalışır. Görüşmede şunları birlikte yaparız:
- Atakların haritasını çıkarırız: ne zaman, nerede, hangi düşünceyle başladı.
- Bedensel duyuların zararsız yanını anlatırız: çarpıntı ya da baş dönmesi neden tehlikeli değil.
- Felaket yorumlarını birlikte sınarız: “kalbim duracak” düşüncesine gerçekler ne diyor.
- Kaçındığınız yerlere küçük, planlı adımlarla dönmeyi çalışırız.
- Atak anı için nefes ve topraklanma gibi becerilerinizi pekiştiririz.
Amaç, atağı sıfıra indirmeyi vaat etmek değil, belirtilerin ardındaki korkuyu küçültmeyi ve yaşamınızın alanını yeniden genişletmeyi birlikte denemektir.
NHS ve NIMH, panik bozuklukta bilişsel davranışçı yaklaşımlara dayalı konuşma terapilerini temel yöntem olarak anlatır. Öte yandan ilaç, hekimin karar verdiği ayrı bir seçenektir. Yine de hangi yolun size uygun olduğuna görüşmede birlikte karar veririz.
Panik atakla ilgili yaygın yanılgılar nelerdir?
Yanlış inanışlar utancı ve kaçınmayı artırır. Görüşmelerde en sık duyduğum yanılgıları ve gerçeklerini aşağıda topladım.
| Yanılgı | Gerçek |
|---|---|
| Panik atak kalbe zarar verir | NHS, panik atağın zarar vermediğini belirtir, yine de ilk atakta kalbe ve diğer nedenlere hekim bakmalıdır |
| Panik atak geçiren kişi delirir ya da kontrolünü tümüyle yitirir | Kontrolü kaybetme hissi atağın bir belirtisidir, gerçek bir kontrol kaybı değildir |
| Panik atak yalnızca zayıf kişilerde olur | Atak, alarm sisteminin yanlış çalmasıdır ve karakterle ilgisi yoktur |
| Belirtiler hayal ürünüdür | Çarpıntı, terleme ve nefes darlığı gerçek bedensel tepkilerdir |
| Bir kez yaşayan hep yaşar | Tek bir atak panik bozukluk demek değildir, ardından yaşadıklarınız belirleyicidir |
| Atak başlayınca hemen kaçmak gerekir | Kaçmak o an rahatlatır, ama korkuyu uzun vadede büyütür, NHS mümkünse bulunduğunuz yerde kalmayı önerir |
Bu yanılgılar korkuyu besler. Bu nedenle belirtilerin adını ve seyrini bilmek, korkuyu azaltabilir.
Hekim değerlendirmesine giderken neleri hazırlarsınız?
Hazırlıklı gitmek muayeneyi verimli kılar. Hekim yakınmalarınızı dinler, gerektiğinde muayene eder ve tetkik ister. Aşağıdaki notlar hekimin işini kolaylaştırır:
- Atakların ne zaman başladığı, kaç kez olduğu ve her birinin kaç dakika sürdüğü.
- Atak sırasında yaşadığınız belirtilerin listesi.
- Ataktan önceki saatlerde içtiğiniz kahve, çay, enerji içeceği ve alkol miktarı.
- Kullandığınız ilaçlar ve geçmiş sağlık sorunlarınız.
- Ailenizde kalp hastalığı, tiroid sorunu ya da panik atak öyküsü olan yakınlarınız.
- Hekime sormak istedikleriniz: hangi tetkikler gerekir, belirtiler neye işaret edebilir?
Bu notları yazılı götürün, çünkü atak sonrası bitkinlik yüzünden bazı ayrıntıları unutmak çok doğaldır.
Hekim bedensel bir neden bulursa önce onunla ilgilenilir. Bulamazsa bu, sorun olmadığı anlamına gelmez: panik ya da kaygı olasılığı bu noktada görüşmeye açılır. Her iki durumda da yaşadığınız belirtiler gerçektir ve ciddiye alınmayı hak eder.
Serdivan'da ilk görüşme nasıl ilerler?
Serdivan'daki ofisimde ilk görüşme yaklaşık 50 ile 60 dakika sürer. Sizi getiren soruyu, atak öykünüzü, atak dışındaki dönemde yaşadıklarınızı, uykunuzu ve yaşam yükünüzü konuşuruz. Hekim değerlendirmesinin yapılıp yapılmadığını da soracağım, çünkü bedensel kontrol atakların psikolojik boyutuna geçmeden önce önemlidir. Görüşmenin ilk yarısını çoğunlukla dinlemeye ayırırım, çünkü sizi atakları anlatırken yargılamadan dinlemek, güveni ve doğru haritayı kurmanın ilk adımıdır.
Psikolog olarak tıbbi tanı koymam ve ilaç yazmam. Bedensel bir neden şüphesi ya da ilaç sorusu varsa sizi hekime yönlendiririm. Bu çalışma, yetişkinlerle yürüttüğüm bireysel psikolojik danışmanlığın bir parçasıdır. Görüşmeleri Serdivan'da yüz yüze, Türkiye'nin her yerinden ve yurt dışından ise online yapıyorum. Hazır olduğunuzda randevu ve iletişim sayfasından ya da 0555 030 37 73 numaralı telefondan bana ulaşabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Panik atak belirtileri nelerdir?
Panik atak belirtileri; çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı, göğüs sıkışması, baş dönmesi, uyuşma ve bulantı gibi bedensel işaretlerle ölüm korkusu, kontrolü kaybetme hissi ve gerçek dışılık duygusudur. Belirtiler birkaç dakikada doruğa çıkar, çoğu atakta 5 ile 20 dakika içinde hafifler. İlk kez yaşıyorsanız önce hekime başvurun.
Panik atak belirtileri ne kadar sürer?
Çoğu panik atak 5 ile 20 dakika sürer, bazı ataklar bir saate kadar uzayabilir. Belirtiler genellikle dakikalar içinde en yoğun noktaya ulaşır, sonra yavaşça hafifler. Atağın ardından birkaç saat bitkinlik, baş ağrısı ya da titreklik kalabilir. Belirtiler uzuyor ya da farklılaşıyorsa 112'yi arayın.
Panik atak belirtileri kalp krizi belirtilerinden nasıl ayrılır?
Birçok belirti ortaktır, bu yüzden aradaki farkı kendi başınıza belirlemeye çalışmayın. Sıkıştırıcı göğüs ağrısı kola, çeneye ya da sırta yayılıyorsa, nefes darlığı çok şiddetliyse veya bayılma varsa hemen 112'yi arayın. Ataklar daha önce tekrarlamış olsa bile ilk ve kesin değerlendirmeyi hekim yapmalıdır.
Panik atak ile panik bozukluk aynı mıdır?
Hayır. Panik atak ani ve yoğun bir korku nöbetidir, tek seferlik ya da ara sıra olabilir. Panik bozuklukta ise beklenmedik ataklar tekrar eder ve bir ay ya da daha uzun süre yeni atak korkusu veya kaçınma sürer. Ayrımı ayrıntılı bir görüşmeyle hekim yapar.
Panik atak belirtileri için hangi uzmana başvurmalıyım?
Önce aile hekiminize ya da ilgili dahiliye ve kardiyoloji polikliniğine başvurun, hekim bedensel nedenleri ayırır. Bedensel neden çıkmazsa psikolojik danışmanlık hafif ve orta düzeydeki durumlarda ilk adım olabilir. Tanı ve ilaç sorusu için psikiyatri hekimi gerekir. Psikolog tıbbi tanı koymaz ve ilaç yazmaz.
Panik atak geceleyin de olur mu?
Evet, kimi insanlar uykunun ortasında çarpıntı, nefes darlığı ve korkuyla uyanır. Gece atakları gündüz ataklarıyla benzer belirtiler taşır. Uyku apnesi, reflü ya da ritim sorunları da benzer uyanmalara yol açabileceği için gece uyanmaları sık tekrar ediyorsa önce hekime başvurun ve uykunuzun da değerlendirilmesini isteyin.

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.
Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.
Bu konuda destek ve araçlar
Benzer yazılar

Sınav Kaygısında Terapi Yöntemleri: Hangi Yaklaşımlar Etkili?
Sınav kaygısında terapi yöntemleri: bilişsel davranışçı yaklaşım, gevşeme, kademeli maruz bırakma ve çalışma becerileri. Süreç, sınırlar ve…
24 Eylül 2023 · 16 dk okuma
Salgın Dönemlerinde Kaygı: Belirsizlikle Baş Etmek
Salgın dönemlerinde kaygı olağan bir tepkidir. Belirsizlik, haber akışı, sağlık kaygısı ve destek zamanı için Uzman Psikolog Mert Pırıldar…
3 Nisan 2020 · 18 dk okuma
Tükenmişlik Sendromu Nedir? DSÖ Tanımı ve Temel Bilgiler
Tükenmişlik sendromu nedir? DSÖ ICD-11 tanımı, mesleki olgu kavramı, üç boyut, nedenler ve ne zaman destek alınacağı bu yazıda.
25 Temmuz 2019 · 17 dk okuma