LGS Kaygısı: Ergenlik ve Sınav Sürecini Birlikte Yönetmek

11 Eylül 2026Güncelleme: 30 Ekim 202617 dakikalık okumaUzman Psikolog Mert Pırıldar
Bu sayfada (22 bölüm)
  1. LGS kaygısı nedir ve ergenlikte neden büyür?
  2. LGS kaygısını normal heyecandan nasıl ayırt edersiniz?
  3. Ergenlerde LGS kaygısı neden bu kadar güçlüdür?
  4. Ergenlerde LGS kaygısı hangi belirtilerle ortaya çıkar?
  5. Sekizinci sınıf öğrencisinin zihninde neler dönüyor?
  6. Ergenliğin kendisi sınav sürecini nasıl zorlaştırır?
  7. Aile LGS kaygısını farkında olmadan nasıl besler?
  8. Ebeveyn olarak kendi kaygınızı nasıl yönetirsiniz?
  9. Genç, aile ve okul sınav sürecinde rolleri nasıl paylaşır?
  10. LGS kaygısı olan gençle evde nasıl konuşmalısınız?
  11. Çalışmaya başlayamayan genç için ilk adım ne olmalı?
  12. Uyku, çalışma düzeni ve hareket kaygıyı nasıl etkiler?
  13. Sosyal medya ve kıyas LGS kaygısını nasıl etkiler?
  14. Deneme sınavı sonuçları kaygıyı neden artırır?
  15. Sınav günü yaklaşırken neler yapabilirsiniz?
  16. Sınav bittikten sonra sonucu beklerken genç neler yaşar?
  17. Sonuç beklentinin altında kalırsa gence nasıl destek olursunuz?
  18. Tercih dönemi LGS kaygısını neden yeniden yükseltir?
  19. LGS kaygısında uzman desteği ne zaman gerekir?
  20. Psikolojik danışmanlık LGS kaygısına nasıl yaklaşır?
  21. İlk görüşmeyi nasıl planlarsınız?
  22. Sıkça sorulan sorular
LGS Kaygısı: Ergenlik ve Sınav Sürecini Birlikte Yönetmek
Kısaca

LGS kaygısı, ortaokulun son yılında merkezî sınavın ağırlığı ile ergenliğin duygusal dalgalanmalarının üst üste binmesiyle yükselir. Belirli düzeyde heyecan olağandır. Uykunun bozulması, sürekli kaçınma, bedensel yakınmalar ve umutsuz sözler ise destek gerektiren işaretler olabilir. Evde yargılamadan dinlemek, çalışma ve dinlenme düzenini korumak ve takvim için MEB duyurularını izlemek iyi bir başlangıçtır.

LGS kaygısı nedir ve ergenlikte neden büyür?

LGS kaygısı, ortaokulun son yılında merkezî sınava yaklaşırken yaşanan yoğun endişedir. Düşünceleri, bedeni ve davranışları birlikte etkiler. Bir ölçüde heyecan olağandır ve çalışmayı destekler. Ergenlik değişimleri, akran kıyası ve ailenin beklentisi ise bu heyecanı güçlü bir kaygıya dönüştürebilir.

LGS'ye giren gençler çoğunlukla 13 ile 14 yaş arasındadır. Bu yaş, ergenliğin ilk ve en dalgalı basamaklarından biridir. Serdivan'daki görüşmelerimde sekizinci sınıf öğrencilerinin ve ailelerinin sorusu çoğu zaman aynıdır: Bu kadar gerilmek normal midir? Ancak yanıt iki yönlüdür. Gerginliğin bir bölümü normaldir, bir bölümü destek gerektirebilir. Bu yazıda LGS kaygısını ergenlikle birlikte ele alıyorum, çünkü ikisi aynı gençte aynı anda ortaya çıkar.

Genel çalışmamı Sınav Stresine Son seansları sayfasında bulabilirsiniz. Ergenlerle yürüttüğüm danışmanlığı ise ergen psikolojisi sayfasında anlatıyorum. Burada daha dar bir soruya odaklanıyorum: Sekizinci sınıftaki bir gençle sınav sürecini birlikte nasıl yönetirsiniz?

LGS kaygısını normal heyecandan nasıl ayırt edersiniz?

Heyecan ile kaygı aynı bedensel alarmı kullanır, ancak yoğunlukları ve sonuçları farklıdır. Orta düzeydeki bir heyecan dikkati keskinleştirebilir. Çok yüksek bir kaygı ise belleği ve odaklanmayı zorlar. Dolayısıyla ölçüt, duygunun varlığı değil, gündelik yaşamı ne kadar daralttığıdır.

Sağlıklı sınav heyecanı ile zorlayıcı LGS kaygısı
AlanSağlıklı heyecanZorlayıcı kaygı
SüreSınava yaklaştıkça artar, sınavdan sonra azalırHaftalarca sürer ve sınav gününden bağımsız olarak yükselir
BedenHafif gerginlik ve kısa süreli kelebek hissiSık baş ya da karın ağrısı, çarpıntı, bulantı
Uyku ve iştahZaman zaman aksar, sonra toparlarUykuya dalmak güçleşir, iştah belirgin biçimde değişir
Düşünce“Umarım iyi geçer” gibi esnek düşünceler“Yapamazsam her şey biter” gibi katı ve felaket yüklü düşünceler
DavranışÇalışmaya devam eder, kaygısını arada dile getirirÇalışmayı erteler, masadan kaçar ya da saatlerce başında oturup ilerleyemez
Gündelik yaşamArkadaşlarıyla görüşür, bazı şeylerden keyif alırOkula gitmek istemez, sosyal ortamlardan çekilir

Bu iki sütun birbirinden keskin çizgilerle ayrılmaz. Yani çocuğunuz çoğu gün soldaki sütunda, bazı günler sağdaki sütunda olabilir. Sağdaki işaretler birkaç hafta sürüyor ve gündelik yaşamı bozuyorsa, bir uzmana danışmak için yeterli nedeniniz vardır.

Ergenlerde LGS kaygısı neden bu kadar güçlüdür?

Sınav kaygısını inceleyen geniş bir derleme 238 çalışmayı birleştirdi. Sonuç, kaygı ile eğitsel başarı arasında anlamlı ve olumsuz bir ilişki gösterdi. İlişki en çok ortaokul düzeyinde belirginleşti. Araştırmacılar ayrıca sonucu ağır sayılan sınavlarda kaygının daha yüksek olduğunu da bildirdi.

LGS tam olarak böyle bir sınavdır. Sonucu tek bir güne bağlıdır ve gençler onu geleceklerinin kapısı gibi görür. Üstelik başka etkenler de üst üste biner:

  • Tek merkezî sınav: Sonuç, tek bir günün performansına bağlıymış gibi gelir
  • Okul tercihi: Puan yalnızca bir sayı değil, gelecekteki okulun ve arkadaş çevresinin anahtarı gibi hissettirir
  • Akran kıyası: Deneme sonuçları ve yüzdelik dilimler sınıfta sessiz bir sıralamaya dönüşebilir
  • Ergenlik: Kimlik arayışı, onaylanma ihtiyacı ve duygu iniş çıkışları başarısızlık düşüncesini daha sert hissettirir
  • Aile beklentisi: Ebeveynin kaygısı, genç için “beni hayal kırıklığına uğratırsam” baskısına dönüşebilir

Dünya Sağlık Örgütü, kaygı bozukluklarının ergenlikte en yaygın ruhsal sorunlardan biri olduğunu belirtir. Aynı belgeye göre bu sorunlar okula devamı ve okul çalışmalarını ciddi biçimde etkileyebilir. Her LGS kaygısı bir kaygı bozukluğu değildir. Yine de aile ve okuldaki destekleyici ortamlar koruyucudur. Yani gencin yalnız kalmaması başlı başına bir önlemdir.

Ergenlerde LGS kaygısı hangi belirtilerle ortaya çıkar?

Kaygı her gençte aynı biçimde ortaya çıkmaz. Kimi genç endişesini açıkça söyler, kimi ise öfkeyle ya da isteksizlikle yanıt verir. Bu nedenle belirtilere beş alandan bakmak işe yarar:

  • Beden: Baş ya da karın ağrısı, uyku sorunu, iştah değişimi, çarpıntı ve sık yorgunluk
  • Düşünce: “Hiçbir şey bilmiyorum”, “Hepsini unutacağım” ya da “Başaramazsam her şey biter” gibi sürekli tekrar eden cümleler
  • Davranış: Çalışmayı ertelemek, masadan kalkıp telefona sığınmak, deneme sınavlarından uzak durmak ya da tam tersine saatlerce deneme çözmek
  • Duygu: Öfke patlamaları, ağlama, içe kapanma ve evde sık tartışma
  • Mükemmeliyetçilik: Bir konuyu kusursuz öğrenmeden diğerine geçememek ya da yanlış yapma korkusuyla çalışmayı yarıda bırakmak

Aileler öfke ve isteksizliği çoğu zaman “tembellik” sanar. Oysa kaçınma, kaygının en yaygın savunmalarından biridir. Genç, yapamayacağından korktuğu işe başlamak istemez. Bu nedenle “neden çalışmıyorsun?” sorusu yerine “seni çalışmaktan ne alıkoyuyor?” sorusu daha yol göstericidir.

Bedensel yakınmalar sürüyorsa önce aile hekimine başvurun. Baş ya da karın ağrısının başka bir tıbbi nedeni olabilir ve bunu ayırt etmek hekimin işidir. Belirtilerin ayrıntısı için sınav kaygısı belirtileri yazısına bakabilirsiniz. Ayrıca sınav kaygısı testi durumunuzu gözlemlemeniz için kısa bir araçtır. Bu araç tanı koymaz; yalnızca bir sonraki adımı düşünmenize yardım eder.

Sekizinci sınıf öğrencisinin zihninde neler dönüyor?

Kaygıyı büyüten şey çoğu zaman sınavın kendisi değil, ona yüklenen anlamdır. Gençler sınavı kim olduklarının ölçüsü gibi yaşayabilir. Ayrıca zihin, belirsizlik karşısında en kötü senaryoyu üretmeye yatkındır. Aşağıdaki tablo sık duyduğum düşünce kalıplarını ve daha dengeli karşılıklarını özetliyor.

LGS öncesinde sık duyulan düşünceler ve dengeli karşılıkları
Kaygılı düşünceKaygıyı nasıl büyütürDaha dengeli düşünce
Bu sınav tüm hayatımı belirleyecekTek bir günü felaket boyutuna taşırSınav önemli bir adımdır, ancak sonrasında başka yollar da vardır
Herkes benden daha çok çalışıyorKıyas, çalışmanın kalitesini düşürürKendi planım ve kendi gelişimim üzerinde durabilirim
Hata yaparsam her şeyi kaybederimHatadan kaçınmak için hiç başlamamaya iterHata yapmak öğrenmenin olağan bir parçasıdır
Ailemi hayal kırıklığına uğratacağımBaşarıyı sevilmekle karıştırırAilemle sonuçtan bağımsız değerli olup olmadığımı konuşabilirim

Bu tablo bir “olumlu düşünme” reçetesi değildir. Amaç düşünceyi güzelleştirmek değil, gerçeğe daha yakın bir çerçeve kurmaktır. Genç bunu çoğu zaman güvendiği bir yetişkinin yanında sesli düşünerek yapar. Bu yüzden yetişkinin işi cevap vermek değil, soru sormak ve dinlemektir.

Ergenliğin kendisi sınav sürecini nasıl zorlaştırır?

Ergenlik, sınav sürecinin üstüne binen ikinci bir yüktür. Genç aynı dönemde beden değişimlerine, arkadaş çevresindeki yerine ve bağımsızlık arayışına uyum sağlamaya çalışır. Bu nedenle ebeveynin ders çalışmasına gösterdiği ilgi bir anda “kontrol” gibi algılanabilir. Üstelik duygu iniş çıkışları sınav haftalarında daha belirgin olabilir.

Örnek senaryo: Kurgusal bir öğrenci olan Ela, deneme sınavından sonra odasına kapanıyor, akşam yemeğinde annesiyle tartışıyor ve geç saate kadar telefonda kalıyor. Aile bunu ilgisizlik sanıyor. Oysa Ela, yapamayacağı korkusuyla çalışma masasından uzak duruyor. Annesi planı sorguladıkça Ela daha da kendi içine kapanıyor.

Burada işe yarayan şey, davranışın altındaki duyguyu görmektir. Ela'ya “neden çalışmıyorsun?” demek onu savunmaya iter. “Bu deneme seni çok yormuş gibi geliyor” demek ise konuşmanın kapısını açar. Gerekirse aile danışmanlığı bu iletişimi birlikte düzenlemeye yardım eder.

Ergenlikte bağımsızlık ihtiyacı güçlüdür. Bu nedenle yardım teklif etmeden önce izin istemek işe yarar. “Çalışma planına birlikte bakmamı ister misin?” gibi bir soru, gence karar hakkını bırakır. Genç hayır derse bunu kişisel bir ret saymayın; kapıyı açık tutun.

Aile LGS kaygısını farkında olmadan nasıl besler?

Aileler çoğu zaman iyi niyetle hareket eder. Yine de bazı tepkiler kaygıyı büyütür. Aşağıdaki örüntüleri Serdivan'daki görüşmelerimde sık fark ediyorum:

  • Her akşam deneme sonuçlarını konuşmak, gence günün tek ölçütünün puan olduğunu hissettirir
  • “Bu kadar çalışıp bunu mu yaptın?” gibi cümleler sonucu sevgiyle ilişkilendirir
  • Akraba ve komşu çocuklarıyla kıyaslamak yalnızlık hissini artırır
  • Sürekli “rahat ol” demek, genç için duygusunun yanlış olduğu anlamına gelir
  • Ebeveynin kendi kaygısını yönetemeden gence taşıması evi bir sınav koridoruna çevirir

Bu liste bir suçlama değildir. Ebeveynler de bu süreçte yoğun bir kaygı yaşar ve çoğu zaman elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışır. Ancak önemli olan, kendi tepkinizi fark etmek ve gerektiğinde değiştirmektir. Ailelerin sınav dönemindeki rolü geniş bir konudur; burada yalnızca LGS'ye özgü noktalara değiniyorum.

Ebeveyn olarak kendi kaygınızı nasıl yönetirsiniz?

Gencin kaygısına destek olabilmek için önce kendi kaygınızı fark etmeniz gerekir. Çünkü çocuklar sözlerden çok ses tonunu, yüz ifadesini ve evin genel havasını okur. Sınav haftalarında ebeveynin tedirginliği çoğu zaman gencin tedirginliğiyle birlikte büyür.

  1. Korkunuzu adlandırın: “Başaramazsa ne olacak diye endişeleniyorum” cümlesini önce kendinize söyleyin
  2. Kaygılı düşünceleri bir yetişkine anlatın: Eşinize, bir arkadaşınıza ya da bir uzmana danışın; gence yük olarak taşımayın
  3. Sınav konuşmasına sınır koyun: Günün belirli bir saatinde ve belirli bir süre boyunca konuşun
  4. Kendinize de dinlenme payı ayırın: Yürüyüş, uyku ve sosyal temas sakin kalma gücünüzü korur

Yoğun bir kaygı yaşıyorsanız bunu fark etmek zayıflık değildir. Kendi süreciniz için destek almak, gence verebileceğiniz en tutarlı örneklerden biridir.

Genç, aile ve okul sınav sürecinde rolleri nasıl paylaşır?

Sınav sürecinde herkesin kaygısı büyüyünce roller karışır. Aile gencin yerine çalışmaya, genç ise aileden gizlenmeye başlayabilir. Rolleri açıkça ayırmak herkesin omzundan bir yük kaldırır. Aşağıdaki tablo bu dağılımı özetliyor.

Sınav sürecinde rollerin dağılımı
KimÜstlendiği işÜstlenmemesi gereken iş
GençÇalışmayı yürütmek, kaygısını ve ihtiyacını söylemekAilenin kaygısını tek başına taşımak
AileSakin bir ortam, düzen, yeterli uyku ve dinlenme sağlamakÇalışmayı denetlemek ya da gencin yerine plan yapmak
Okul ve öğretmenBilgi, takvim ve akademik yönlendirme vermekGencin duygusal yükünü tek başına çözmek
UzmanKaygıyı anlamak, beceri kazandırmak ve aile iletişimini düzenlemekGencin yerine karar vermek ya da sonuç sözü vermek

Bu dağılım katı bir kural değildir. Yine de “kim neye karar veriyor” sorusu netleştiğinde tartışmalar azalır. Çünkü genç, kendi sürecinin öznesi olduğunu hissettiğinde çalışmaya daha kolay yaklaşır.

LGS kaygısı olan gençle evde nasıl konuşmalısınız?

Sihirli bir cümle yoktur, ancak konuşmanın düzeni sonucu değiştirir. Aşağıdaki adımlar çoğu aile için iyi bir başlangıçtır:

  1. Sakin bir an seçin: Yemek masası ya da yürüyüş gibi göz göze bakmak zorunda olmadığınız anlar, ergenler için konuşmayı kolaylaştırır
  2. Önce dinleyin: “Son günlerde sınav sana nasıl geliyor?” gibi açık bir soru sorun ve yanıtı düzeltmeden dinleyin
  3. Duyguyu adlandırın: “Bu süreç seni çok zorluyor gibi” demek, gence anlaşıldığını hissettirir
  4. Birlikte küçük bir plan yapın: Günlük çalışma süresini, molaları ve uyku saatini gençle birlikte belirleyin
  5. Çabayı takdir edin: Sonuca değil, düzenli çalışmaya ve toparlanma çabasına dikkat çekin
  6. Yardım istemeyi normalleştirin: Kaygı haftalarca sürüyorsa bir uzmandan destek almayı birlikte konuşun

Kaygıyı artıran cümleler çoğu zaman iyi niyetle söylenir. Aşağıdaki tablo yaygın bazı cümlelere daha açık alternatifler öneriyor.

Sık söylenen cümleler ve alternatifleri
Sık söylenen cümleYerine deneyebileceğiniz cümle
Rahat ol, hiçbir şey olmazGergin olduğunu görüyorum, seni en çok ne endişelendiriyor
Bu kadar çalışıyorsun, neden hâlâ yapamıyorsunTakıldığın yer neresi, birlikte bakalım mı
Arkadaşının puanı çok yüksek çıkmışSenin için bu hafta hangi hedef gerçekçi olur
Bu sınavı kaçırırsan geleceğin biterBu sınav önemli, ancak sonuç ne olursa olsun yanındayım

Çalışmaya başlayamayan genç için ilk adım ne olmalı?

Kaygılı gençlerin en sık anlattığı sorun, masaya oturup başlayamamaktır. Kaçınma kısa süre rahatlatır, ancak bir sonraki başlangıcı daha zor hâle getirir. Bu döngüyü küçük adımlarla kırabilirsiniz:

  1. Hedefi küçültün: “Bir saat çalışacağım” yerine “on dakika tek bir konuya bakacağım” deyin
  2. Zamanlayıcı kurun: Sürenin sonunda gerçekten durun, çünkü bir bitiş çizgisi başlamayı kolaylaştırır
  3. En kolay görevden başlayın: İlk başarı küçük bir ivme yaratır
  4. Tamamladığınız adımı yazın: Görünür bir liste, “hiçbir şey yapmadım” düşüncesine karşı kanıt olur
  5. Takılırsanız söyleyin: Bir arkadaşınıza ya da öğretmeninize yardım istemek zayıflık değildir

Çalışma masasından kaçış haftalarca sürüyorsa ve gün içinde başka alanlara da yayılıyorsa, bu kaygının tek başına yönetilemediğini gösterebilir. O zaman kendinizi zorlamak yerine bir uzmandan destek almak yerinde olur.

Uyku, çalışma düzeni ve hareket kaygıyı nasıl etkiler?

Bedenin ritmi bozulduğunda kaygı büyür. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), ebeveynlere yönelik sınav stresi rehberinde ergenlerin gecede sekiz ile on saat uykuya ihtiyaç duyduğunu belirtir. Aynı rehber, sınav öncesinde bütün geceyi derse ayırmanın uykudan daha az yarar sağladığını söyler. Yürüyüş, bisiklet ya da dans gibi etkinlikler de stresi azaltmaya yardım eder.

  • Çalışmayı kısa bloklara bölün ve aralara ekransız kısa molalar koyun
  • Telefon bildirimlerini çalışma bloklarında kapatın
  • Uyku saatini sabit tutun; sınava yakın haftalarda bile geç saatlere kaydırmayın
  • Her gün en az bir kez açık havada hareket edin
  • Haftada en az bir akşamı derse ayırmadan dinlenmeye bırakın

Somut teknikleri sınav kaygısını yönetme teknikleri yazısında ayrıca anlatıyorum. Burada önemli olan, düzeni bir ceza gibi değil, gencin enerjisini koruma aracı gibi sunmanızdır.

Sosyal medya ve kıyas LGS kaygısını nasıl etkiler?

Gençler birbirlerinin puanlarını, çalışma saatlerini ve “bugün kaç soru çözdüm” paylaşımlarını çevrimiçi ortamda izler. Bu paylaşımlar çoğu zaman seçilmiş anlardır. Arkasındaki yorgunluğu ve şüpheyi kimse göstermez. Böylece kıyas, gerçekçi olmayan bir ölçüt üretir.

Birkaç basit düzenleme yardımcı olur:

  • Puan ve çalışma süresi paylaşımlarının yoğun olduğu grupları gencin kendi tercihiyle sınırlandırın
  • Kıyas hissettiğinde gencin bunu size rahatça söyleyebileceği bir alan bırakın
  • Arkadaşlarla sınav dışı buluşmaları sürdürün; ilişkiler dayanıklılığın temelidir

Telefonu zorla elinden almak çoğu zaman çatışmayı büyütür. Bunun yerine kuralları gençle birlikte belirlemek uyumu artırır.

Deneme sınavı sonuçları kaygıyı neden artırır?

Deneme sınavı bilgiyi ölçmek için vardır, ancak gençler onu çoğu zaman kendi değerinin ölçüsü gibi yaşar. Puan düştüğünde “gidiyorum” korkusu, yükseldiğinde “düşersem ne olacak” korkusu doğar. Böylece iyi sonuç bile rahatlama getirmez. Sıralama ve yüzdelik dilim bilgisi bu etkiyi büyütür, çünkü genç kendini sürekli başkalarıyla ölçer.

Denemelerle ilişkiyi şu yollarla yumuşatabilirsiniz:

  • Tek bir sonuca değil, birkaç haftalık eğilime bakın
  • Yanlışları hata olarak değil, çalışma planı için ipucu olarak görün
  • Sonucu akşam yemeğinde konuşmayın; ertesi gün gençle birlikte, notlarınız ya da öğretmeninizle gözden geçirin
  • Denemeyi sınav koşullarının provası olarak sunun: süre, oturma düzeni ve sabah rutini de bu provanın parçasıdır

Deneme sayısı ve zamanlaması kişiye göre değişebilir. Bu konuda gencin öğretmenleriyle ve gerekirse rehber öğretmenle birlikte karar vermek en dengeli yoldur. Kaçınmak kısa vadede rahatlatır, ancak sınav gününe yaklaştıkça kaygıyı artırabilir. Dolayısıyla amaç denemeden kaçmak değil, denemeye yüklenen anlamı küçültmektir.

Sınav günü yaklaşırken neler yapabilirsiniz?

Son haftalarda amaç, yeni bir şey yüklemek değil, düzeni korumaktır. Aşağıdaki sıra pek çok aile için işe yarar:

  1. Sınav giriş belgesini ve sınav yerini MEB duyurularından önceden kontrol edin
  2. Yolu bir gün önce birlikte gözden geçirin ve ulaşım süresini hesaplayın
  3. Son günlerde yeni konu yüklemek yerine bildiklerinizi tekrar edin
  4. Sınavdan önceki gece erken yatın ve gerekli malzemeleri akşamdan hazırlayın
  5. Sabah kahvaltısını atlamayın ve sınav dışında sakin bir sohbet edin
  6. Sınav çıkışında soruları tek tek konuşmak yerine kısa bir dinlenme önerin

Ayrıca kısa nefes ve odaklanma alıştırmalarını sınavdan önce denemek faydalıdır. Çünkü gerginlik anında yeni bir beceri öğrenmek zordur, tanıdık bir beceriyi kullanmak ise kolaydır.

Sınav sabahında kendi sakinliğiniz de önemlidir. Genç, sesinizdeki tedirginliği hemen fark eder. Kısa ve destekleyici bir cümle, örneğin “Hazırlandın, yanındayım”, uzun bir öğüt konuşmasından daha çok iş görür.

Sınav bittikten sonra sonucu beklerken genç neler yaşar?

Sınavın bitişi rahatlama kadar yeni bir belirsizlik de getirir. Genç soruları arkadaşlarıyla karşılaştırır, cevap anahtarıyla tek tek kontrol eder ve “kesin kaçırdım” senaryoları kurar. Bu bekleme dönemi bazı gençler için sınav gününden bile yorucu olabilir.

Birkaç adım bekleme günlerini hafifletir:

  • Soruları tek tek tartışmayı kısa tutun, çünkü sonuç ortada yokken yapılan hesaplar kaygıyı büyütür
  • Günlük rutini yeniden kurun: uyku, hareket, arkadaşlarla buluşma ve sevilen bir etkinlik
  • Sonucun açıklanacağı gün neler yapabileceğinizi gençle önceden konuşun

Gencin değeri sonuca bağlı değildir. Bu cümleyi yalnızca söylemekle kalmayın; bekleme günlerinde gençle birlikte keyifli bir şey yapın.

Sonuç beklentinin altında kalırsa gence nasıl destek olursunuz?

Hayal kırıklığı bu durumda beklenen bir tepkidir. İlk günlerde çözüm üretmeye çalışmayın; önce duyguya yer açın. “Şu an çok üzgünsün, bunu anlıyorum” demek çoğu zaman yeterlidir. Gençten hemen olumlu bakmasını beklemek ise üzüntüsünü saklamasına yol açar.

Genç çoğu zaman ailesinin tepkisinden korkar. Bu yüzden ilk sorunuz, sonucun ona ne hissettirdiği olsun. Eleştiri ya da çözüm önerisi sonraya kalabilir.

Birkaç gün sonra seçenekleri birlikte konuşabilirsiniz. Sonuç gencin bütün yolunu belirlemez; yerleştirme sonrasında da seçenekler ve yeni hedefler vardır. Üniversite sınavına giden yolu ise YKS kaygısı yazısında ayrıca ele alıyorum.

Tercih dönemi LGS kaygısını neden yeniden yükseltir?

Sınav bittiğinde kaygı bitmez, yalnızca biçim değiştirir. Sonuç açıklandıktan sonra tercih ve yerleştirme dönemi başlar ve genç yeniden belirsizliğin içine girer. Puanının nereye yeteceğini, arkadaşlarından ayrılıp ayrılmayacağını merak eder.

Aile içinde farklı beklentiler de çatışabilir. Genç arkadaşlarıyla aynı okulda olmak isteyebilir. Aile ise okulun akademik gücüne ya da yakınlığına öncelik verebilir. Bu nedenle tercih listesini gençten saklamak yerine karar sürecine onu da katmak gerekir. Çünkü genç, kendi sesini duyuramadığı bir kararla karşılaştığında kaygısı çoğu zaman öfkeye ya da suskunluğa dönüşür.

Tercih takvimi, kontenjan ve yerleştirme kuralları her yıl değişebilir. Güncel bilgiyi yalnızca MEB'in resmî duyurularından ve okul rehberlik servisinden öğrenin.

LGS kaygısında uzman desteği ne zaman gerekir?

Kaygı çoğu gençte sınavla birlikte azalır. Aşağıdaki işaretlerden birkaçı birlikte sürüyorsa bir uzmana danışmanız yerinde olur:

  • Belirtiler iki haftadan uzun süredir devam ediyor ve gündelik yaşamı bozuyor
  • Uyku ve iştah belirgin biçimde değişti
  • Genç okula gitmek istemiyor ya da sık bedensel yakınmalarla evde kalıyor
  • Panik benzeri nöbetler, aşırı ağlama ya da öfke patlamaları sıklaşıyor
  • Genç umutsuzluk, değersizlik ya da kendine zarar vermeye ilişkin sözler söylüyor

NHS de çocuğun kaygısı ya da düşük ruh hali ağır, kalıcı ve gündelik yaşamı bozuyorsa aile hekimine başvurmayı önerir. Türkiye'de ilk adım okul rehber öğretmeni, aile hekimi ya da bir psikolog olabilir. Hafif ve orta düzeydeki zorlanmalarda psikolojik danışmanlık uygun bir başlangıçtır.

Belirtiler ağırsa ya da risk söz konusuysa çocuk ve ergen psikiyatrisi ve acil servis öne çıkar. İlaç gerektirebilecek bir tablodan kuşkulanıyorsanız da aynı yolu izleyin. Psikolog ilaç yazmaz ve tıbbi tanı koymaz. Hangi işaretin ne anlama geldiğini ne zaman psikolog desteği gerekir rehberinde daha ayrıntılı bulabilirsiniz.

Okul rehber öğretmeni, gencin sınıftaki hâlini gördüğü için değerli bir ortaktır. Gencin izniyle ve neyin paylaşılacağını önceden belirleyerek rehber öğretmenle görüşmek, ev ile okul arasındaki mesajları uyumlu hâle getirir.

Psikolojik danışmanlık LGS kaygısına nasıl yaklaşır?

Sınav Stresine Son seansları 50 dakika sürer. Sıklığı kişiye göre haftada bire ya da on beş güne ayarlarız. Görüşmede gencin sesi merkezdedir. Ebeveynle ayrı bir görüşme yaparım ve 18 yaşın altındaki gençlerde veli onamı gerekir. Gizliliğin sınırlarını ve veliyle neyi paylaşacağımı ilk görüşmede açıkça konuşuruz.

Seansların içeriği genellikle şu başlıkları kapsar:

  • Kaygıyı neyin tetiklediğini ve sürdürdüğünü birlikte anlamak
  • Düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı fark etmek
  • Nefes, gevşeme ve odaklanma gibi kısa becerileri denemek
  • Çalışma, uyku ve dinlenme düzenini gençle birlikte kurmak
  • Ailenin destek biçimini netleştirmek

Ebeveyn görüşmesinde genellikle ev ortamı, beklentiler ve gencin çalışma düzeni konuşulur. Burada amaç ebeveyni değerlendirmek değil, gence destek olma biçiminizi birlikte netleştirmektir.

Sonuç sözü vermem. Amaç, gencin sınavla ilişkisini daha dengeli kurması ve zorlandığında kullanabileceği becerilere sahip olmasıdır. Yani hedef, kaygıyı sıfıra indirmek değil, onunla çalışabilmektir.

İlk görüşmeyi nasıl planlarsınız?

Yüz yüze görüşmelerin yapıldığı tek ofis, Koç City Plaza'da, İstiklal Mahallesi Muhsin Yazıcıoğlu Bulvarı üzerindeki Serdivan adresindedir. Görüşmeleri pazartesi ile cumartesi günleri 09.00 ile 20.00 arasında randevuyla yaparım. Uzak ilçelerden başvuran ailelerde görüşmelerin bir kısmı ya da tamamı online olabilir. Ücret ve ödeme bilgisini randevudan önce açıkça paylaşırım.

İlk görüşmeye gelirken şu hazırlıklar işinize yarar:

  • Gencin sınav sürecinde en çok zorlandığı üç anı kısaca not edin
  • Uyku, iştah ve ruh hali değişimlerini birkaç satırla yazın
  • Daha önce bir uzmandan destek aldıysanız bunu paylaşmaya hazır olun
  • Görüşmeye gelme kararını gençle birlikte verin; zorla getirilen bir gençle çalışmak zordur

Telefon ve WhatsApp randevu hattı 0555 030 37 73'tür. Ayrıntıları randevu ve iletişim sayfasında bulabilirsiniz. İlk görüşmede sınav sürecini, gencin kaygısını ve ailenin beklentilerini birlikte netleştiririz.

Sıkça sorulan sorular

LGS kaygısı normal mi?

Evet, belli ölçüde LGS kaygısı normaldir ve çoğu öğrencide görülür. Hafif bir heyecan çalışma isteğini bile destekleyebilir. Ancak kaygı haftalarca sürüyor, uykuyu, iştahı ya da okul devamını bozuyor veya umutsuz sözlerle birlikte ilerliyorsa bir uzmana danışmak gerekir. Bu durumda beklemek yerine destek aramak daha sağlıklıdır.

Çocuğum LGS öncesinde uyuyamıyorsa ne yapmalıyım?

Önce uyku saatini sabitleyin ve yatmadan önceki bir saati ekransız, sakin geçirin. Bütün gece ders çalışmak çoğu zaman uykudan daha az yarar sağlar. Uykusuzluk iki haftadan uzun sürüyor, gündüz işlevini bozuyor ya da yoğun kaygıyla birlikte ilerliyorsa aile hekimine veya bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Deneme sınavlarını bırakmak kaygıyı azaltır mı?

Kısa vadede rahatlatabilir, ancak çoğu zaman kaygıyı sınav gününe taşır. Kaçınma, korkulan şeyin tehlikeli olduğu fikrini besler. Deneme sayısını ve sonuçlara yüklenen anlamı gençle ve öğretmenle birlikte ayarlamak daha dengeli bir yoldur. Her gencin durumu farklı olduğu için tek bir kural yoktur.

LGS kaygısı için ilaç gerekir mi?

Psikolog ilaç yazmaz ve tıbbi tanı koymaz. Hafif ve orta düzeydeki sınav kaygısında ilk adım çoğu zaman psikolojik danışmanlıktır. Belirtiler ağırsa, gündelik yaşamı ciddi biçimde bozuyorsa ya da risk söz konusuysa çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurmak gerekir. İlaç kararını yalnızca hekim verir.

LGS kaygısı için online görüşme yapılabilir mi?

Evet, görüşmeler Türkiye'nin her yerinden görüntülü olarak yapılabilir. Sessiz bir odanız, düzgün bir internet bağlantınız ve kulaklığınız olması yeterlidir. 18 yaşın altındaki gençlerde veli onamı gerekir. Online ya da yüz yüze biçimden hangisinin uygun olduğunu ilk iletişimde, gencin ve ailenin tercihlerini dinleyerek birlikte belirleriz.

Ailenin kaygısı gence geçer mi?

Ev ortamındaki gerginlik gence ek bir yük olabilir, ancak bu bir suçlama değildir. Ebeveynler de bu süreçte yoğun kaygı yaşar. Kendi kaygınızı fark edip sakin bir ses tonuyla konuşmak, genç için güven veren bir örnek olur. Gerekirse siz de bir uzmandan destek alabilirsiniz.

Mert Pırıldar
Uzman Psikolog Mert Pırıldar

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.

Yayın: 11 Eylül 2026 Son güncelleme: 30 Ekim 2026 İletişim: mertpirildar@gmail.com Özgeçmiş

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Bu konuda destek ve araçlar

Benzer yazılar

WhatsApp randevu hattı0555 030 37 73