Dikkat Eksikliği Testi: Kendinizi Gözlemlemek İçin Sorular

31 Ocak 2026Güncelleme: 30 Ekim 202617 dakikalık okumaUzman Psikolog Mert Pırıldar
Bu sayfada (23 bölüm)
  1. Dikkat eksikliği testi gerçekte ne ölçer?
  2. Çevrimiçi dikkat eksikliği testi sonucuna ne kadar güvenebilirsiniz?
  3. ASRS gibi tarama ölçekleri neyi gösterir, neyi göstermez?
  4. Çocuklar için de dikkat eksikliği testi var mı?
  5. Hiperaktif değilseniz de dikkat eksikliği olabilir mi?
  6. Dikkat eksikliği testi yerine hangi öz gözlem soruları işe yarar?
  7. Dikkatinizi sürdürmekle ilgili kendinize hangi soruları sorabilirsiniz?
  8. Düzen, unutkanlık ve zaman yönetimiyle ilgili hangi sorulara bakabilirsiniz?
  9. Huzursuzluk ve dürtüsellikle ilgili hangi sorular önemlidir?
  10. Hangi sorular yanıtınızı gerçekten anlamlı kılar?
  11. Bu yanıtları puansız nasıl okursunuz?
  12. Dikkat sorunu her zaman DEHB anlamına gelir mi?
  13. İki haftalık bir dikkat günlüğü nasıl tutarsınız?
  14. Test sonucu sizi kaygılandırdıysa ilk ne yaparsınız?
  15. Hekime gitmeden önce neleri hazırlarsınız?
  16. DEHB tanısını kim koyar, psikolog ne yapar?
  17. Hangi uzmana başvuracağınızı nasıl belirlersiniz?
  18. Değerlendirmeden sonra tanı çıkarsa ya da çıkmazsa ne değişir?
  19. Yakınınız için dikkat eksikliği testi çözmek doğru mu?
  20. Dikkat eksikliği testi sunan sitelerde nelere dikkat etmelisiniz?
  21. Odaklanamadığınız için kendinizi tembel mi hissediyorsunuz?
  22. Serdivan'da dikkat konusunda psikolojik görüşme nasıl ilerler?
  23. Sıkça sorulan sorular
Dikkat Eksikliği Testi: Kendinizi Gözlemlemek İçin Sorular
Kısaca

Dikkat eksikliği testi olarak sunulan araçlar tarama ölçeğidir ve tanı koymaz. DEHB tanısını psikiyatri hekimi, ayrıntılı görüşme ve yaşam öyküsüyle koyar. Bu yazıda ASRS gibi ölçeklerin neyi gösterdiğini, puansız öz gözlem sorularını, dikkat sorununa yol açabilen başka nedenleri ve hangi uzmana başvuracağınızı bulursunuz.

Dikkat eksikliği testi gerçekte ne ölçer?

Dikkat eksikliği testi adıyla dolaşan araçların çoğu bir tarama ölçeğidir. Son dönemdeki dikkat, huzursuzluk ve dürtüsellik belirtilerinizi sorar ve bir uzman görüşmesine ihtiyaç olup olmadığına ışık tutar. Tanı koymaz. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısını, ayrıntılı bir görüşmeyle psikiyatri hekimi koyar.

Serdivan'daki görüşmelerimde en sık duyduğum sorulardan biri şudur: “Bir test çözsem dikkat eksikliğim olup olmadığını öğrenebilir miyim?” Dürüst yanıt, hayır. Test bir termometreye benzer: ateşin olabileceğini söyler, ancak hastalığın adını koymaz. Yüksek bir sonuç sizi doğru kapıya yönlendirebilir. Öte yandan düşük bir sonuç, yaşadığınız zorluğu geçersiz kılmaz.

Örneğin çoğu test, “son altı ayda ne sıklıkla” diye başlayan maddelerle dikkatsizliği, huzursuzluğu ve dürtüselliği sorar. Peki o termometre nerede işe yarar, nerede yetersiz kalır? Bu yazıda bunu ve sonrasında neler yapabileceğinizi anlatıyorum.

Çevrimiçi dikkat eksikliği testi sonucuna ne kadar güvenebilirsiniz?

Çevrimiçi testlerin çoğunda hangi ölçeğin kullanıldığı, sonucun kimlerle karşılaştırıldığı ve nasıl yorumlanacağı belli değildir. Üstelik herkes kendini kendi gözüyle değerlendirir. Örneğin yorgun ve kaygılı bir gün yüksek, rahat geçen bir gün düşük sonuç verebilir. Bu nedenle aynı testi iki farklı günde çözdüğünüzde farklı sonuç almanız şaşırtıcı değildir. Kısacası sonuca bir ipucu olarak bakmanız yeterlidir.

Üç değerlendirme türü ve sınırları
TürNe yaparSınırı
Rastgele çevrimiçi testBirkaç soruyla bir puan ya da etiket üretirÖlçeği, normu ve güvenirliği belirsizdir; çoğu kez yönlendiricidir
Tarama ölçeği (ASRS gibi)Belirtileri standart sorularla tarar ve görüşme gereğine işaret ederÇocuklukta başlangıcı ve başka nedenleri ayırt edemez; tanı koymaz
Klinik değerlendirmeGörüşmeyi, yaşam öyküsünü, yakınların gözlemini ve ruhsal durum muayenesini birleştirirZaman alır; bir randevu ve çoğu kez birden fazla bilgi kaynağı ister

Tablodaki ikinci satır da bir tanı değildir. Tarama ölçeği ile klinik değerlendirme arasındaki farkı psikolojik testler ve değerlendirme sayfasında daha ayrıntılı anlattım.

ASRS gibi tarama ölçekleri neyi gösterir, neyi göstermez?

ASRS (Yetişkin DEHB Kendi Bildirim Ölçeği), yetişkinlerde en çok kullanılan tarama ölçeklerinden biridir. Dünya Sağlık Örgütü'nün tanısal görüşme aracı gözden geçirilirken ortaya çıkan bu ölçek 18 maddeden oluşur. Ayrıca altı maddelik kısa bir formu vardır. Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini Anadolu Psikiyatri Dergisi'nde yayımlayan yazarlar, ölçeği taramaya yardımcı bir araç olarak önerdi.

Ancak ölçeğin geliştiricileri de bir sınır çizer. İlk doğrulama çalışmasında altı maddelik kısa formun duyarlılığı yaklaşık yüzde 69 çıktı. Yani klinik olarak DEHB sınıflaması alan her üç kişiden biri kısa formun ağından kaçtı. ASRS gibi ölçekler ayrıca şunları göremez:

  • Belirtilerin çocuklukta başlayıp başlamadığını.
  • Belirtilerin birden fazla ortamda ortaya çıkıp çıkmadığını.
  • Uykusuzluk, kaygı ya da depresyon gibi başka bir nedenin işin içinde olup olmadığını.
  • Belirtilerin gündelik yaşamı ne kadar bozduğunu.

NICE kılavuzu da aynı noktayı vurgular: DEHB tanısı yalnızca derecelendirme ölçeğine ya da gözlem verisine dayanmamalıdır. Conners ölçekleri ve Güçler ve Güçlükler Anketi yararlı ek araçlardır, ancak kararı hekimin ayrıntılı değerlendirmesi verir. Bu nedenle ASRS gibi ölçekleri bir sohbet başlatıcı olarak düşünün. Böylece hekimle ya da psikologla konuşurken hangi alanlara bakacağınızı görürsünüz.

Çocuklar için de dikkat eksikliği testi var mı?

Çocuklar için de ölçekler vardır, ama çocuğun kendisi test çözmez. Yani bu ölçekleri çoğunlukla ebeveyn ve öğretmen doldurur. Örneğin Conners dereceleme ölçekleri, çocuğun evdeki ve okuldaki davranışlarını yan yana görmek için hekimin kullandığı yardımcı araçlardır.

Ancak küçük çocuklarda hareketlilik ve dağınık dikkat gelişimin parçası olabilir. NHS, özellikle beş yaşın altındaki çocukların kolay dikkat dağıtabildiğini, hareketli ve dürtüsel olabildiğini, bunun tek başına DEHB anlamına gelmediğini belirtir. Üstelik yorgunluk, kaygı ya da stres de aynı görüntüyü verebilir.

Çocuğunuz için endişeleniyorsanız özellikle şu gözlemler hekimin işini kolaylaştırır:

  • Öğretmenin karne ve görüşme notlarını saklayın.
  • Zorlukların evde, okulda ve arkadaş ortamında ayrı ayrı yaşanıp yaşanmadığını yazın.
  • Çocuğun hangi etkinlikte rahatça odaklandığını, hangisinde zorlandığını not edin.
  • Uyku düzenini ve gün içindeki yorgunluğu da ekleyin.

Ayrıca yaşa göre işaretleri çocuklarda dikkat eksikliği belirtileri yazısında anlattım.

Hiperaktif değilseniz de dikkat eksikliği olabilir mi?

Evet, olabilir. DEHB'nin üç görünümü vardır: dikkat eksikliğinin ağır bastığı, hiperaktivite ve dürtüselliğin ağır bastığı ve ikisinin birlikte yaşandığı görünüm. NHS'ye göre çoğu kişide iki türün belirtileri bir aradadır, ancak bir kısmında yalnızca biri öne çıkar.

Dikkatsiz görünümde dışarıdan bakan kişi kıpır kıpır bir çocuk ya da yetişkin görmez. Yani gördüğü şey dalgınlık, unutkanlık ve yarım kalan işlerdir. APA ve NHS bu yüzden DEHB'nin kız çocuklarında ve kadınlarda daha az tanındığını belirtir. Hatta bazı kişiler yıllarca kendilerini “dağınık” ya da “tembel” diye tanımlar, çünkü ortada gözle görülen bir hareketlilik yoktur. Yalnızca yetişemeyen bir zihin vardır.

Dikkat eksikliği testi yerine hangi öz gözlem soruları işe yarar?

Puan yerine örnek isteyen sorular işe yarar. Bu nedenle aşağıdaki listeleri tanı koymak için değil, kendinizi tanımanız ve görüşmeye hazırlanmanız için hazırladım. Özellikle soruları “genellikle nasıl?” diye düşünün. En yoğun haftanıza ya da en rahat gününüze göre yanıt vermeyin.

Ayrıca her soru için evet ya da hayır yerine üç şey not edin: bir örnek, sıklığı ve süresi. Üstelik yakınlarınız bazı örüntüleri sizden daha net fark edebilir. Bu yüzden yanıtlarınızı sizi yakından tanıyan biriyle konuşmak da yararlıdır.

Peki neden puan vermiyorum? Çünkü puan, anlamı bilinmeyen bir sayıyı kesin bir bilgi gibi gösterir. Oysa bir soruya evet demek tek başına bir şey kanıtlamaz, hayır demek de yaşadığınız zorluğu silmez. Dolayısıyla önemli olan, örüntünün bütününe bakmaktır.

Dikkatinizi sürdürmekle ilgili kendinize hangi soruları sorabilirsiniz?

Bu grup, dikkatin başlangıcından çok sürdürülmesine bakar. Çoğu insan bu sorulardan bazılarına evet der. Ancak önemli olan, örüntünün yıllardır sürüp sürmediği, yinelenip yinelenmediği ve gündelik işinizi etkileyip etkilemediğidir.

  • Okurken ya da bir toplantıda dinlerken aklınızın kendiliğinden başka yere gittiğini sık fark ediyor musunuz?
  • Biri size doğrudan konuşurken bile söylenenlerin bir kısmını kaçırdığınız oluyor mu?
  • Başladığınız işi, ilginizi çekmeyen bir bölüme gelince yarım bırakma eğiliminiz var mı?
  • Form doldurmak, fatura ödemek ya da rapor yazmak gibi sıkıcı işlere başlamakta güçlük çekiyor musunuz?
  • Küçük uyaranlar, örneğin bir bildirim sesi ya da yan masadaki konuşma, çalışmanızı kolayca bölüyor mu?
  • Aynı anda birkaç işe girişip hiçbirini tam bitiremediğiniz oluyor mu?

Bu soruların bir kısmına evet demek sizi şaşırtmasın. Çünkü telefon, bildirim ve çoklu görev alışkanlığı dikkati herkes için zorlar. Yine de ayırt edici olan, bu zorluğun yıllardır sürmesi ve sizi gerçekten yormasıdır.

Düzen, unutkanlık ve zaman yönetimiyle ilgili hangi sorulara bakabilirsiniz?

Bu grup, dikkatin gündelik hayata yansıyan yüzünü sorar. Yani burada tek bir eksiğe değil, tekrar eden bir örüntüye bakarsınız.

  • Anahtar, telefon ya da cüzdan gibi eşyaları sık sık kaybedip aramak zorunda kalıyor musunuz?
  • Randevuları, ödemeleri ya da geri aramaları unutmamak için sürekli hatırlatıcıya muhtaç mısınız?
  • İşleri bitirme süresini sık yanlış tahmin edip son ana kadar bekliyor musunuz?
  • Planlamakta, işleri sıraya koymakta ya da öncelik belirlemekte başkalarına göre daha çok zorlandığınızı sanıyor musunuz?
  • Yarım kalan işlerin biriktiği ve bunun sizi yorduğu dönemler yaşıyor musunuz?

Zaman yönetimi güçlüğü çoğu kez “son ana kadar beklemek” olarak ortaya çıkar. Ancak bunun arkasında tembellik değil, işe başlamanın ve ilerlemenin zorluğu yatıyor olabilir. Üstelik bu fark, kendinize bakışınızı bile değiştirir.

Huzursuzluk ve dürtüsellikle ilgili hangi sorular önemlidir?

Hiperaktivite yetişkinlerde çoğu zaman koşturmak ya da tırmanmak olarak değil, içsel bir kıpırdanma olarak kendini gösterir. APA da yetişkinlerde bunun huzursuzluk hissi olabileceğini belirtir. Bu nedenle sorular dışarıdan görünen harekete değil, hissettiklerinize bakar.

  • Uzun süre oturmanız gerektiğinde içinizde bir kıpırdanma, ayak sallama ya da kalkıp dolaşma isteği duyuyor musunuz?
  • Sessiz bir ortamda bile zihninizin durmadığını, düşüncelerin birbirini kovaladığını hissediyor musunuz?
  • Karşınızdakinin cümlesini bitirmesini ya da sıranızı beklemekte güçlük çekiyor musunuz?
  • Düşünmeden verdiğiniz bir karar, söz ya da alışveriş yüzünden sonradan pişman olduğunuz oluyor mu?
  • Çok konuştuğunuzu ya da başkalarının sözünü kestiğinizi sonradan fark ediyor musunuz?

Ayrıca dürtüsellik her zaman patlayıcı olmak anlamına gelmez. Bazen yalnızca ani bir karar, aceleyle yazıp gönderdiğiniz bir mesaj ya da bitirmeden başladığınız yeni bir proje olarak karşınıza çıkar.

Hangi sorular yanıtınızı gerçekten anlamlı kılar?

Dikkat sorularının kendisinden çok, aşağıdaki sorular bir hekimin işini kolaylaştırır. Çünkü DEHB'de belirtilerin çocuklukta başlaması, birden fazla ortamda yaşanması ve gündelik işleyişi bozması gerekir. Nitekim APA da belirtilerin en az altı aydır sürmesini ve on iki yaşından önce başlamış olmasını arar.

  • Benzer zorlukları ilkokul ve ortaokul yıllarınızda da yaşadınız mı? Öğretmen notlarında “dalgın” ya da “yerinde durmuyor” gibi ifadeler var mıydı?
  • Bu zorluklar yalnızca işte değil, evde, ilişkilerde ve boş zamanlarda da kendini gösteriyor mu?
  • Son altı ayın çoğu haftasında mı yaşadınız, yoksa yoğun bir iş ya da taşınma döneminde mi başladı?
  • Zorluklar işinizi, derslerinizi, ilişkilerinizi ya da para ve zaman düzeninizi belirgin biçimde bozuyor mu?
  • Uyku, kaygı, düşük ruh hali, alkol ya da ilaç gibi başka bir etken olabilir mi?

NHS'ye göre yetişkin değerlendirmesinde uzman, belirtilerin çocuklukta başlayıp başlamadığını ve okul yıllarınızı nasıl etkilediğini sorar. Ayrıca gerekirse sizi iyi tanıyan bir yakınınızla da konuşur. Bu yüzden çocukluğunuza dair küçük ipuçları, bugünkü soruların hiçbirinden daha değerli olabilir.

Karnenize ulaşamıyorsanız üzülmeyin. Örneğin anne babanızın, kardeşlerinizin ya da eski sınıf arkadaşlarınızın anlattıkları da bilgi verir. Hekim kâğıt belgeden çok, çocukluğunuzdaki örüntüyü anlamak ister.

Bu yanıtları puansız nasıl okursunuz?

Yanıtları saymak yerine okuyun. Çünkü aynı soruya verilen “evet”, iki kişide bambaşka şeyler anlatabilir.

Örnek senaryo: İki kişi “Dinlerken aklım başka yere gidiyor” sorusuna evet diyor. Birincisi bunu yalnızca son iki aydır, yoğun bir iş döneminde, uykusuz ve kaygılıyken yaşıyor. Buna karşılık ikincisi ilkokuldan beri öğretmenlerinden “dalgın” notları aldığını ve yıllardır benzer biçimde zorlandığını anlatıyor. İki yanıt aynı, ama hekimin önüne koyduğu sorular çok farklı.

Yanıtları okurken bakılacak beş alan
AlanNeden önemliGörüşmeye ne getirebilirsiniz
BaşlangıçDEHB belirtileri çocuklukta başlar; yetişkinlikte birdenbire ortaya çıkan bir dikkat sorunu başka nedenleri akla getirirKarne, öğretmen notu, ailenizin anlattıkları
OrtamBelirtiler yalnız tek bir yerde, örneğin işte ortaya çıkıyorsa hekim o ortamın yükünü de sorgularİş, ev ve ilişkilerden birer örnek
Sıklık ve süreAra sıra dağılmak herkeste olur; yinelenen ve süren örüntü ayrı bir şeydirSon altı ayın tipik bir haftası
Gündelik etkiHekim zorluğun kendisinden çok bedeline bakarKaçan teslimler, geciken ödemeler, çatışmalar
Başka nedenlerUykusuzluk, kaygı ve depresyon benzer görünebilirUyku düzeniniz, ilaçlarınız, yakın dönemde yaşadıklarınız

Dikkat sorunu her zaman DEHB anlamına gelir mi?

Hayır, çünkü dikkat dağınıklığı çok sayıda nedene bağlı olabilen bir yakınmadır. APA'ya göre öğrenme bozuklukları, duygudurum bozuklukları ve kaygı DEHB'ye benzer bir görüntü verebilir. Üstelik madde kullanımı, kafa travmaları, tiroid sorunları ve bazı ilaçlar da öyle. Bu nedenle uzman önce bu olasılıkları gözden geçirir.

Dikkati bozabilen durumlar ve ilk adım
DurumNasıl bir tablo yapabilirİlk adım
Uykusuzluk ve düzensiz uykuGün içinde dalgınlık, unutkanlık, çabuk yorulmaUyku düzenini birkaç hafta izleyin; sürerse hekime danışın
KaygıZihnin endişeyle dolması, dinlerken kopmaPsikolojik görüşme; belirtiler ağırsa psikiyatri
Düşük ruh hali ve depresyonOdaklanmakta ve karar vermekte güçlük, ilgi kaybıPsikolojik görüşme; gerekirse psikiyatri
Travma ve uzun süren stresTetikte olma, dikkati toplamakta güçlükPsikolojik görüşme
Tiroid gibi bedensel durumlar, bazı ilaçlarYorgunluk, dikkat ve bellek yakınmalarıHekim muayenesi ve gerekli tetkikler
Öğrenme güçlüğüOkuma, yazma ya da sayılarda belirgin zorlanmaEğitsel ve psikolojik değerlendirme

Tablo bir tanı aracı değildir; yalnızca ilk adımı düşünmenize yardım eder. Üstelik bir kişide birden fazla neden aynı anda bulunabilir. Ayrıca APA, DEHB'nin kaygı, öğrenme bozuklukları ve karşı gelme bozukluğu gibi durumlarla birlikte görülebildiğini de bildirir.

İki haftalık bir dikkat günlüğü nasıl tutarsınız?

Soruları yanıtladıktan sonra iki hafta boyunca küçük bir gözlem günlüğü tutmak, “genellikle” dediğiniz şeyi somutlaştırır. Yani bu günlük bir değerlendirme değil, bir kayıttır. Amaç kendinizi yargılamak değil, örüntüyü görmektir.

  1. Her gün aynı saatte iki dakikanızı ayırın.
  2. Dikkatinizin dağıldığı ya da bir işin yarım kaldığı bir anı yazın: ne yapıyordunuz, ne oldu?
  3. O anda ortamın nasıl olduğunu not edin: gürültü, telefon, yorgunluk, ilgi düzeyi.
  4. Odaklanabildiğiniz bir anı da yazın ve neyin yardım ettiğini ekleyin.
  5. İki haftanın sonunda tekrar eden örüntüleri işaretleyin.

Bu kayıt, hekime ya da psikologa “dikkatim dağınık” demekten çok daha somut bir bilgi sunar. Üstelik hangi koşullarda dikkatinizin iyi çalıştığını da gösterir. Dolayısıyla sonuç DEHB çıksın ya da çıkmasın, bu bilgi günlük düzeninizi kurarken işe yarar.

Test sonucu sizi kaygılandırdıysa ilk ne yaparsınız?

Önce yavaşlayın. Çünkü yüksek çıkan bir sonuç “Bende DEHB var” demek değildir, düşük çıkan bir sonuç da “hiçbir sorun yok” demek değildir. Sonuç yalnızca sizi bir adım daha atmaya çağıran bir işarettir.

Birçok yetişkin bu işareti rahatlama ve öfke karışımı bir duyguyla karşılar. Bir yandan yıllardır yaşadıklarına bir ad bulmuş gibi olur, bir yandan “neden bu kadar geç fark ettim” diye kızar. Her iki duygu da doğaldır. Hatta henüz bir tanı yokken bile bu duyguları bir yakınınızla ya da bir psikologla konuşabilirsiniz.

Sonuç düşük çıktı ama gündelik yaşamda güçlük çekiyorsanız da aynı yola bakın. Güçlüğünüzün adı DEHB olmayabilir, ancak bu güçlük ciddiye alınmayı hak eder. Çünkü uykusuzluk, kaygı ya da düşük ruh hali de aynı yakınmaları doğurur.

Hekime gitmeden önce neleri hazırlarsınız?

Hazırlıklı gelmeniz ilk görüşmeyi verimli kılar. Özellikle aşağıdaki liste uzmanın işini kolaylaştırır.

  • Son altı aydaki tipik haftanızı anlatan üç beş somut örnek.
  • Her örneğin sıklığı ve ne zamandan beri sürdüğü.
  • İlkokul ve ortaokul yıllarınıza ait karne, öğretmen notu ya da ailenizin anlattıkları.
  • Uyku düzeniniz, kafein ve alkol alışkanlığınız, kullandığınız ilaçlar.
  • Ailede DEHB, kaygı, depresyon ya da öğrenme güçlüğü olan yakınlarınız.
  • Sizi iyi tanıyan birinin kısa gözlemi ya da onun randevuya gelmesi.
  • Hekime sormak istedikleriniz: değerlendirme nasıl ilerler, ne kadar sürer, hangi seçenekler var?

Kamuda MHRS üzerinden bir hastanenin psikiyatri polikliniğine randevu alabilir ya da özel muayenehaneleri tercih edebilirsiniz. Ancak bekleme süreleri kuruma göre değişir, bu nedenle güncel bilgiyi kurumdan öğrenin.

DEHB tanısını kim koyar, psikolog ne yapar?

Tanıyı yetişkinlerde psikiyatri hekimi, çocuk ve ergenlerde çocuk ve ergen psikiyatrisi koyar. Nitekim NICE kılavuzu da tanıyı bu alanda eğitimli bir uzmana bırakır. Uzman ayrıntılı klinik ve psikososyal değerlendirme yapar, gelişimsel öyküyü ve yakınların bildirimlerini dinler. Psikolog tıbbi tanı koymaz ve ilaç yazmaz.

Öte yandan psikologun alanı başka bir yerdedir. Görüşmede dikkat yakınmanızın hangi koşullarda arttığına, uykunuza, kaygınıza, ruh halinize ve günlük düzeninize birlikte bakarız. Gerekirse bir ölçeği de kullanır ve sizi hekime yönlendiririm. Ayrıca tanıdan sonra planlama, zaman yönetimi ve duygusal yük gibi konularda psikolojik destek verebilirim. NICE, ilaç kullanmak istemeyen yetişkinler için DEHB'ye odaklanan ve yapısı belli bir psikolojik desteği de önerir.

Tanı sürecinin ayrıntısını dikkat eksikliği tanısı nasıl konur yazısında, iki mesleğin iş bölümünü ise psikolog mu, psikiyatrist mi rehberinde bulabilirsiniz.

Hangi uzmana başvuracağınızı nasıl belirlersiniz?

Başvuru noktası, kimin için başvurduğunuza göre değişir. Bu yüzden aşağıdaki tablo genel bir yol haritası sunar, ancak bir tanı aracı değildir.

Kimin için başvurulduğuna göre ilk adım
Kimin içinİlk başvuru noktasıNot
YetişkinPsikiyatri hekimiKaygı ya da düşük ruh hali eşlik ediyorsa psikolojik görüşme de yararlı olur
İlkokul çağındaki çocukÇocuk ve ergen psikiyatrisi; okul rehberlik servisiÖğretmenin gözlemi değerlendirmenin önemli parçasıdır
ErgenÇocuk ve ergen psikiyatrisiGencin kendi anlatımı ve onayı ön plandadır
Okul öncesi çocukÇocuk doktoru ya da çocuk ve ergen psikiyatrisiYaşa uygun beklentiler ve aile görüşmeleri öne çıkar

Hangi kapıyı çalacağınızdan emin değilseniz Kime başvurmalıyım? aracı beş kısa adımda ilk başvuru noktasını önerir. Üstelik araç tanı koymaz ve yanıtlarınız cihazınızdan çıkmaz. Sakarya'daki kamu seçeneklerini ilçenize göre sonuç ekranında görürsünüz. Ancak adres ve telefon bilgisini başvurmadan önce kurumdan teyit edin.

Değerlendirmeden sonra tanı çıkarsa ya da çıkmazsa ne değişir?

Her iki sonuç da size bir yol haritası verir. NICE, tanıdan sonra hekimin sizinle olumlu ve olumsuz etkileri konuşmasını önerir. Olumlu yanlar arasında belirtileri daha iyi anlamak, güçlü yönleri fark etmek ve desteklere ulaşmayı kolaylaştırmak yer alır. Olumsuz yan ise damgalanma ve etiketlenme kaygısıdır.

Tanıdan sonra hekim ve siz çoğunlukla şu başlıkları konuşursunuz:

  • Okulda ya da işte yapılabilecek makul düzenlemeler.
  • Uyku, hareket ve beslenme gibi günlük düzen.
  • Eşlik eden kaygı ya da düşük ruh hali.
  • İlaç kullanıp kullanmamayı da kapsayan tedavi seçenekleri ve psikolojik destek.
  • İlişkilerde ve para yönetiminde karşılaşılan güçlükler.

Tanı çıkmazsa değerlendirme boşa gitmiş olmaz. Çünkü NICE, belirtileri tanıya yetmeyen ama yaşamı zorlayan kişilerin de benzer bilgilerden yararlanabileceğini belirtir. Yani güçlüğünüz etiketle ya da etiketsiz ele alınabilir. Çoğu zaman uyku, kaygı ya da ruh hali gibi başka bir alan bu aşamada ortaya çıkar.

Yakınınız için dikkat eksikliği testi çözmek doğru mu?

Hayır, çünkü bir yakınınızın yerine test çözmek ona etiket yapıştırmanıza yol açar. Eşinizin ya da kardeşinizin unutkanlığı sizi yoruyor olabilir, ama bu yorgunluk onun dikkat eksikliği olduğunu kanıtlamaz.

Daha iyi bir yol, gözlemlerinizi suçlamadan paylaşmaktır. “Son aylarda randevuları sık kaçırıyorsun, bu seni de yoruyor gibi” demek, “Sende DEHB var” demekten çok daha az savunma uyandırır. Yakınınız isterse onunla randevuya da gidebilirsiniz, çünkü hekim zaten onu iyi tanıyan birinin gözlemini ister. DEHB'nin genel çerçevesi için ayrıca DEHB nedir yazısına bakabilirsiniz.

Dikkat eksikliği testi sunan sitelerde nelere dikkat etmelisiniz?

Kendi başınıza bir test çözmek istiyorsanız özellikle şu ölçütlere bakın.

  • Hangi ölçeğin kullanıldığını, kimin geliştirdiğini ve kaynağını açıkça yazan bir site seçin.
  • Sonucu kesin bir hüküm gibi sunan ya da “DEHB'niz var” diyen testlerden uzak durun.
  • Sonuçtan hemen sonra ürün, kurs ya da ilaç satmaya çalışan sayfalara güvenmeyin.
  • Kişisel bilgi, telefon numarası ya da ödeme isteyen testlerde çok dikkatli olun.
  • Sonucun bir tanı olmadığını söyleyen ve uzman görüşmesine yönlendiren araçları tercih edin.
  • Çocuğunuz için internet testi yerine ebeveyn ve öğretmen gözlemlerine dayanan bir değerlendirmeyi seçin.

Ancak bu ölçütlere uyan bir araç bile yalnızca bir başlangıçtır. Asıl değerlendirme, bir uzmanla yapacağınız görüşmede olur.

Odaklanamadığınız için kendinizi tembel mi hissediyorsunuz?

Görüşmelerde sık duyduğum cümlelerden biri “Ben tembelim” cümlesidir. Oysa tembellik çabasızlık demektir. Dikkat güçlüğü yaşayan biri çoğu zaman çok çabalar, ama yine de yetişemez. Nitekim APA, yetişkinlerde DEHB'nin düşük özdeğer, eleştiriye duyarlılık ve artan öz eleştiriyle birlikte görülebildiğini belirtir.

Yine de “tembelim” hissi her zaman DEHB'den gelmez. Örneğin depresyon, tükenmişlik ve kaygı da aynı sesi çıkarır. Etiketi atmak için bir tanı beklemek zorunda değilsiniz. Yani kendinizi yargılamadan merak etmek ilk adımdır. Ayrıca yetişkinlerde işaretleri ayrıntılı okumak isterseniz yetişkin dikkat eksikliği belirtileri yazısı size yol gösterir.

Serdivan'da dikkat konusunda psikolojik görüşme nasıl ilerler?

Serdivan'daki ofisimde ilk görüşme yaklaşık 50 ile 60 dakika sürer. Bu sürede sizi getiren soruyu, yukarıdaki gibi öz gözlem örneklerinizi, uykunuzu, ruh halinizi, çocukluk ve aile öyküsünü konuşuruz. Gerekli görürsem bilimsel olarak geçerli bir ölçekten de yararlanırım, ancak ölçek sonucu tanı yerine geçmez. Öte yandan tanı ya da ilaç sorusu varsa sizi psikiyatri hekimine yönlendiririm. Görüşmenin sonunda bir sonraki adımı birlikte belirleriz: ek görüşme, gözlem günlüğü ya da hekime başvuru.

Ayrıca görüşmeleri Serdivan'da yüz yüze, Türkiye'nin her yerinden ve yurt dışından ise online yapıyorum. Yakınmalarınız günlük yaşamınızı belirgin biçimde zorluyorsa psikolog desteği için doğru zamanı anlatan rehbere de göz atabilirsiniz. Hazır olduğunuzda randevu ve iletişim sayfasından ya da 0555 030 37 73 numaralı telefon ve WhatsApp hattından bana ulaşabilirsiniz. Ücret ve ödeme bilgisini randevu öncesinde açıkça paylaşırım.

Sıkça sorulan sorular

Dikkat eksikliği testi tanı koyar mı?

Hayır. Çevrimiçi ya da kâğıt üzerindeki testler yalnızca bir tarama yapar ve bir uzman görüşmesine ihtiyaç olup olmadığına işaret eder. DEHB tanısını yetişkinlerde psikiyatri hekimi, çocuk ve ergenlerde çocuk ve ergen psikiyatrisi koyar. Hekim görüşmeyi, yaşam öyküsünü ve yakınların gözlemini birlikte değerlendirir. Psikolog tıbbi tanı koymaz.

Dikkat eksikliği testinde yüksek sonuç çıkarsa ne yapmalıyım?

Sonucu bir tanı değil, bir işaret olarak okuyun. Son altı aydaki örneklerinizi, çocukluğunuza dair bilgileri, uyku düzeninizi ve kullandığınız ilaçları not edin. Ardından yetişkinler için psikiyatri hekimine başvurun. Kime gideceğinizi bilmiyorsanız sitedeki Kime Başvurmalıyım aracı ilk adımı önerir; araç tanı koymaz.

ASRS testi nedir, güvenilir midir?

ASRS, yetişkinlerde DEHB belirtilerini soran, Dünya Sağlık Örgütü bağlantılı 18 maddelik bir öz bildirim ölçeğidir ve altı maddelik kısa formu vardır. Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği çalışılmıştır. Yine de yalnızca tarama yapar. Çocuklukta başlangıcı ve başka nedenleri ayırt edemez, bu yüzden tek başına tanı yerine geçmez.

Çocuğumda dikkat eksikliği testi yapılır mı?

Çocuğa test çözdürmek yerine ebeveyn ve öğretmen gözlemlerine dayanan dereceleme ölçekleri kullanılır. Conners ölçekleri buna örnektir. Bu ölçekler hekimin değerlendirmesine yardımcı olur, tanıyı çocuk ve ergen psikiyatrisi koyar. Beş yaşın altında hareketlilik gelişimin parçası olabilir ve tek başına DEHB anlamına gelmez.

Dikkat eksikliği olmadan da dikkatim dağılabilir mi?

Evet. Uykusuzluk, kaygı, düşük ruh hali, travma, tiroid gibi bedensel durumlar, bazı ilaçlar ve öğrenme güçlükleri DEHB'ye benzer bir görüntü verebilir. Bu nedenle uzman önce bu olasılıkları gözden geçirir. Dikkat yakınmasının nedeni bazen birden fazladır ve DEHB bu durumlarla birlikte de görülebilir.

Yetişkinlikte dikkat eksikliği tanısı konabilir mi?

Evet, konabilir. Belirtilerin çocuklukta başlamış, birden fazla ortamda sürmüş ve gündelik işleyişi bozmuş olması gerekir. Çocuklukta fark edilmemiş olması tanıyı engellemez. Tanıyı yetişkin psikiyatrisi koyar. Değerlendirmede çocukluk öykünüz, karne gibi eski kayıtlar ve sizi iyi tanıyan birinin gözlemi önemli yer tutar.

Mert Pırıldar
Uzman Psikolog Mert Pırıldar

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.

Yayın: 31 Ocak 2026 Son güncelleme: 30 Ekim 2026 İletişim: mertpirildar@gmail.com Özgeçmiş

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Bu konuda destek ve araçlar

Benzer yazılar

WhatsApp randevu hattı0555 030 37 73