Dikkat Geliştiren Oyunlar: Evde Çocukla Yapılabilecek Etkinlikler

16 Temmuz 2019Güncelleme: 31 Ekim 202613 dakikalık okumaUzman Psikolog Mert Pırıldar
Bu sayfada (16 bölüm)
  1. Dikkat geliştiren oyunlar nelerdir?
  2. Dikkat nedir ve çocuklarda nasıl gelişir?
  3. Dikkat geliştiren oyunlar neden işe yarayabilir?
  4. Hangi oyun hangi dikkat becerisini çalıştırır?
  5. Bebeklik ve yürüme çağında dikkati nasıl destekleyebilirsiniz?
  6. Okul öncesi çocuklar için dikkat geliştiren oyunlar hangileridir?
  7. İlkokul çağında hangi oyunlar dikkati destekler?
  8. Ergenler için dikkat geliştiren oyunlar var mı?
  9. Hareketli oyunlar dikkate nasıl katkı sağlar?
  10. Tabletteki dikkat oyunları ve uygulamalar işe yarar mı?
  11. Oyunu dikkat çalışmasına nasıl dönüştürebilirsiniz?
  12. Hangi hatalar oyunu ödeve dönüştürür?
  13. Dikkat geliştiren oyunlar dikkat eksikliğinin yerini tutar mı?
  14. Çocuğunuzun dikkati için ne zaman uzmana başvurmalısınız?
  15. GETAP® ile dikkat oyunları aynı şey midir?
  16. Sıkça sorulan sorular
Dikkat Geliştiren Oyunlar: Evde Çocukla Yapılabilecek Etkinlikler
Kısaca

Dikkat geliştiren oyunlar; müzikli heykel, eşleştirme kartları, ritim taklidi ve kurallı masa oyunları gibi odak, ketleme ve çalışma belleği isteyen etkinliklerdir. Kısa, keyifli ve yaşa uygun oturumlar en çok işe yarar. Kazanım çoğunlukla oyunun kendisine özgü kalır; tablet uygulamalarının gündelik dikkate yansıması sınırlıdır. Oyunlar dikkat eksikliğinin tedavisi değildir; dikkat güçlüğü sürüyorsa önce çocuk hekimine başvurun.

Dikkat geliştiren oyunlar nelerdir?

Dikkat geliştiren oyunlar, çocuğun bir işe odaklanmasını, kurala uymasını, dürtüsünü bekletmesini ve aklında bilgi tutmasını gerektiren eğlenceli etkinliklerdir. Müzikli heykel, eşleştirme kartları, ritim taklidi, ne eksik oyunu, labirent ve kurallı masa oyunları bu gruba girer. En değerli olanlar, bir yetişkinle birlikte ve keyifle oynadığınız oyunlardır.

Serdivan'daki görüşmelerimde aileler çoğu zaman şu soruyla gelir: Evde dikkatini toplamasına yardım etmek için ne yapabilirim? Bu soru haklı bir ihtiyaçtan doğar. Oyun, çocuğun dünyasına en kolay giren araçtır; doğru kurulduğunda dikkat, sabır ve kurala uyma gibi becerileri doğal biçimde çalıştırır.

Bu sayfanın eski sürümü, Neurogame adlı bir ev destek programına ilişkin kısa bir nottu. Bu yazı herhangi bir programı ya da uygulamayı tanıtmıyor, önermiyor da. Onun yerine evde özel bir malzeme gerektirmeden oynayabileceğiniz oyunları, bu oyunların sınırlarını ve ne zaman bir uzmana başvurmanız gerektiğini anlatıyor.

Dikkat nedir ve çocuklarda nasıl gelişir?

Dikkat, zihnin belirli bir uyarana yönelmesi ve orada kalabilmesidir. Tek bir beceri değildir: Sürdürülebilir dikkat bir işe belirli bir süre odaklanmayı, seçici dikkat gürültünün içinden önemli olanı ayıklamayı, değişken dikkat ise iki iş arasında geçiş yapmayı anlatır. Üstelik bu üç yüz gündelik hayatta çoğu zaman birlikte çalışır.

Ayrıca dikkatin arkasında yürütücü işlevler durur. Diamond ve Ling bu işlevleri ketleme, çalışma belleği ve bilişsel esneklik olarak üçe ayırır. Ketleme dürtüye hemen uymamayı, çalışma belleği yönergeyi aklında tutmayı, esneklik ise kural değiştiğinde yeni kurala uyum sağlamayı içerir.

Dikkat süresi yaşla birlikte uzar. Üç yaşındaki bir çocuk bir masa etkinliğinde birkaç dakika kalabilirken ilkokul çağındaki bir çocuk çok daha uzun süre odaklanabilir. Ancak ilgi, yorgunluk, açlık ve ortam bu süreyi her gün değiştirir. Bu yüzden çocuğunuzu bir dakika ölçüsüyle değil, kendi önceki hâliyle karşılaştırın.

Dikkat geliştiren oyunlar neden işe yarayabilir?

Araştırmalar yürütücü işlevlerin her yaşta alıştırmayla gelişebildiğini gösterir. Diamond ve Ling, bu becerileri doğrudan çalıştıran ve aynı zamanda çocuğun duygusal, sosyal ve bedensel ihtiyaçlarını gözeten yaklaşımların en çok sonuç vereceğini öngörür. Çünkü stres, üzüntü, yalnızlık ve sağlıksızlık yürütücü işlevleri zayıflatır.

İyi kurulmuş bir oyun bu koşulların çoğunu kendiliğinden sağlar. Çocuk keyif alır, bir yetişkinle bağ kurar, kurala uymayı dener ve her turda biraz daha zorlanır. Böylece dikkat çalışması bir ödev olmaktan çıkar ve ilişkinin içinde gerçekleşir.

Yine de beklentiyi gerçekçi tutmak gerekir. Aynı derleme, kazanımların geniş biçimde başka alanlara yayılmadığını da vurgular. Yani müzikli heykelde ustalaşan bir çocuk sınıfta kendiliğinden daha dikkatli olmayabilir. Oyunun değeri dikkati sihirli biçimde artırmasında değil; çocuğun hoşlandığı bir ortamda düzenli pratik, ilişki ve başarı duygusu sunmasındadır.

Hangi oyun hangi dikkat becerisini çalıştırır?

Aşağıdaki tabloda evde malzeme gerektirmeyen ya da çok az malzemeyle oynayabileceğiniz oyunlar yer alıyor. Yaş aralıkları yaklaşık değerlerdir; çocuğunuzun ilgisine ve gelişimine göre esneyebilir.

Evde oynayabileceğiniz dikkat oyunları ve öne çıkan becerileri
OyunYaklaşık yaşÖne çıkan beceriOynama biçimi
Müzikli heykel3 yaş ve üstüKetleme, dinlemeMüzik durunca herkes olduğu yerde donar
Kırmızı ışık, yeşil ışık4 yaş ve üstüKetleme, seçici dikkatYeşilde yürür, kırmızıda durursunuz
Tersini yap5 yaş ve üstüKetleme, esneklik“Otur” dediğinizde çocuk ayağa kalkar
Eşleştirme kartları3 yaş ve üstüÇalışma belleği, görsel dikkatKapalı kartlardan aynı çifti bulmaya çalışırsınız
Ne eksik?4 yaş ve üstüGörsel dikkat, bellekTepsiden bir eşyayı gizlersiniz, çocuk eksiği bulur
Ritim taklidi3 yaş ve üstüİşitsel dikkat, sıra belleğiAlkışla verdiğiniz ritmi çocuk tekrarlar
Benim gözüm bir şey görüyor4 yaş ve üstüSeçici dikkat, dilRenk ya da harf ipucuyla odadaki eşyayı bulur
Fark bulmaca ve labirent5 yaş ve üstüSeçici ve sürdürülebilir dikkatKâğıt üzerinde, sessiz bir köşede
Pazara gittim zinciri6 yaş ve üstüÇalışma belleği, işitsel dikkatHer oyuncu listeye bir ürün ekleyip baştan sayar
Dama, mangala, satranç6 yaş ve üstüPlan yapma, sürdürülebilir dikkatOyuncu sırasını bekler, hamlesini önceden tasarlar

Tablodaki oyunların çoğunu beş ile on beş dakikalık kısa oturumlarda oynayabilirsiniz. Oyun hâlâ keyifliyken bitirmek, çocuğun bir sonraki sefere isteyerek gelmesini kolaylaştırır.

Bebeklik ve yürüme çağında dikkati nasıl destekleyebilirsiniz?

İlk üç yılda dikkat en çok ilişkinin içinde gelişir. Bebek önce yüzlere, seslere ve hareketlere yönelir; zamanla bir oyuncağa daha uzun süre bakmayı ve sizin baktığınız yere bakmayı başarır. Bu dönemde kurallı oyunlar değil, karşılıklı ve tekrar eden küçük oyunlar öne çıkar.

  • Cee oyunu: Kaybolup yeniden ortaya çıkan yüz, bebeğin beklemeyi ve izlemeyi denediği ilk oyunlardandır.
  • Ses kaynağını bulma: Çıngırağı bebeğin görmediği bir yanda sallayın ve başını o yöne çevirmesini bekleyin.
  • Ortak bakış: Bir oyuncağı gösterip adını söyleyin; bebeğin sizin baktığınız yere bakması dikkatin önemli bir basamağıdır.
  • Blok kule ve kap doldurma: Yürüme çağındaki bir çocuk için birkaç bloğu üst üste koymak bile sürdürülebilir dikkat ister.
  • Resimli kitap: Birlikte sayfa çevirmek, resimleri göstermek ve adlandırmak dikkat ile dili aynı anda besler.

Bu yaşta oyunun asıl malzemesi siz, sesiniz ve yüzünüzsünüz. Ekranın bu ilişkinin yerini tutmadığını tablet oyunları bölümünde ayrıca ele alıyorum.

Okul öncesi çocuklar için dikkat geliştiren oyunlar hangileridir?

Üç ile altı yaş arası, ketleme ve çalışma belleğinin hızla geliştiği bir dönemdir. Bu yaşta dikkat geliştiren oyunlar hareketli, kısa ve şarkılı olduğunda daha kolay tutar. Kuralı tek bir cümleyle anlatın ve ilk turları birlikte oynayın.

  • Baş, omuzlar, dizler, ayaklar şarkısı: Şarkıyı önce yavaş, sonra hızlı söyleyin; ardından bir sözcüğü söylemeden yalnız hareketle geçin.
  • Müzikli heykel: Müzik durduğunda donmak, çocukların en sevdiği ketleme oyunlarından biridir.
  • Renk ve şekil ayırma: Oyuncakları önce renge, sonra kuralı değiştirip şekle göre ayırın; kural değişimi esnekliği çalıştırır.
  • Ayna oyunu: Karşılıklı oturup birbirinizin hareketlerini aynı anda yapmaya çalışın.
  • Hikâye ve yeniden anlatma: Kısa bir öykü okuyun, sonra çocuğun onu kendi sözcükleriyle anlatmasını isteyin.
  • Rol oyunları: Doktorculuk ya da bakkalcılık gibi oyunlarda çocuk bir rolü sürdürmeyi ve plan yapmayı dener.

Bu yaşta kaybetmeye tahammül düşüktür ve bu olağandır. Kuralları esnek tutmak, sırayı adil biçimde değiştirmek ve oyunu bir yarış yerine ortak bir maceraya çevirmek çocuğun oyunda kalmasını kolaylaştırır.

İlkokul çağında hangi oyunlar dikkati destekler?

Altı ile on yaş arasında çocuk daha uzun kuralları izleyebilir, strateji kurabilir ve kazanıp kaybetmeyi daha kolay kabullenir. Bu nedenle kurallı masa ve kart oyunları bu dönemde öne çıkar.

  • Pazara gittim zinciri: Her oyuncu listeye bir ürün ekler ve listeyi baştan sayar; çalışma belleğini eğlenceli biçimde zorlar.
  • Kategori oyunu: Seçtiğiniz harfle başlayan bir isim, şehir ve hayvan bulmak hem hızı hem geri getirmeyi çalıştırır.
  • Sayı ve renk kartı oyunları: Renk, sayı ya da sembol takip etmek seçici dikkat ister.
  • Dama, mangala ve satranç: Sırasını beklemek ve birkaç hamle sonrasını düşünmek plan yapmayı çalıştırır.
  • Tangram, yapboz ve sudoku: Sessizce ve uzun süre odaklanmayı gerektirir.
  • Tarif ve el işi: Bir kek tarifini ya da bir kâğıt katlama şemasını adım adım izlemek, sıralı yönergeyi aklında tutmayı öğretir.

Satranç gibi oyunların zekâyı ya da okul başarısını artırdığı sık duyulur. Sala ve Gobet'in meta analizleri ise iyi tasarlanmış çalışmalarda bu etkilerin küçüldüğünü gösterdi. Dolayısıyla bu oyunları keyif ve ortak zaman için oynayın, bir zekâ programı olarak görmeyin. Ayrıca kuralları açıklamayı, puanı tutmayı ya da oyunu kurmayı çocuğa bırakın; bunlar da dikkat ister.

Ergenler için dikkat geliştiren oyunlar var mı?

Var; ancak bu yaşta oyun çoğu zaman gencin kendi seçtiği bir uğraşın içinde anlam kazanır. Strateji gerektiren masa oyunları, takım sporları, bir enstrüman çalmak, satranç ya da bulmaca kulüpleri hem dikkati hem plan yapmayı çalıştırır. Gencin ilgisini dikkate almak, yetişkinin önerdiği etkinlikten daha güçlü bir motivasyon yaratır.

Bu yaşta dikkat çalışmasını oyuna çevirmenin bir yolu da ortak bir proje kurmaktır. Bir aile gezisini planlamak, bir akşam yemeğinin menüsünü hazırlamak ya da küçük bir bütçe tablosu yapmak plan yapmayı, öncelik belirlemeyi ve sürdürülebilir dikkati birlikte çalıştırır. Üstelik gence sorumluluk ve söz hakkı verir.

Ergenlikte dikkati en çok etkileyen etken genellikle oyun eksikliği değildir. Uyku saatlerinin kayması, bildirimlerle bölünen çalışma ve sınav kaygısı daha belirleyici olabilir. Bu nedenle bir ergenle dikkat üzerine konuşurken ders sırasında telefonun başka bir odada durması ve düzenli uyku gibi konuları da masaya getirin. Ergenlik dönemine özgü sorular için ergen psikolojisi sayfasına göz atabilirsiniz.

Hareketli oyunlar dikkate nasıl katkı sağlar?

Bedensel etkinlik hem ruh hâlini hem uykuyu destekler; bu da dikkate dolaylı bir katkıdır. Ancak Diamond ve Ling'in derlemesi, yalnızca koşmak gibi düşünce gerektirmeyen egzersizin yürütücü işlevlere pek az katkı sağladığını belirtir. Hareketi bir kural, bir ritim ya da bir strateji ile birleştiren etkinlikler daha umut vericidir.

Örneğin seksek, ip atlama tekerlemeleri, saklambaç, yakan top ve kurallı bahçe oyunları bu tanıma uyar. Çocuk hem hareket eder hem kuralı aklında tutar hem de sırasını bekler. Dans, takım sporları ve dövüş sanatları da benzer biçimde beden ile dikkati birlikte çalıştırır.

Hareket molası da dikkat için değerlidir. Uzun bir ödev oturumunu iki üç dakikalık bir hareket arasıyla bölmek, özellikle küçük çocuklarda masaya dönüşü kolaylaştırabilir. Ancak bu molayı ekrana bakarak değil, ayağa kalkıp gerinerek ya da kısa bir oyunla geçirmek daha uygundur.

Denge ve koordinasyonun gelişimdeki yerini çocuklarda denge ve koordinasyon yazısı ayrıca ele alıyor.

Tabletteki dikkat oyunları ve uygulamalar işe yarar mı?

Kanıtlar temkinli olmayı öğütler. Melby-Lervåg ve arkadaşlarının çalışma belleği eğitimi üzerine yaptığı meta analiz, eğitimden hemen sonra çalışılan türden görevlerde gelişme buldu. Buna karşın okuduğunu anlama, aritmetik ya da genel zihinsel yetenek gibi uzak alanlarda güvenilir bir kazanca rastlamadı.

Bu nedenle bir uygulama dikkati artırdığını ya da zekâyı geliştirdiğini söylüyorsa, hangi bağımsız çalışmaya dayandığını sorun. Reklamdaki kullanıcı memnuniyeti ya da uygulamanın kendi ölçtüğü puanlar bu sorunun yanıtı değildir.

Ekran süresi de ayrı bir konudur. Dünya Sağlık Örgütü, iki yaşından küçük çocuklar için hareketsiz ekran süresini önermez; iki ile dört yaş arasında bu sürenin günde bir saati geçmemesini, daha azının daha iyi olduğunu belirtir. Aynı rehber, çocuk otururken bir yetişkinle kitap okumayı ve hikâye anlatmayı teşvik eder.

Daha büyük çocuklarda ölçü, ekranın uykuyu, hareketi, ödevi ve yüz yüze oyunu azaltıp azaltmadığıdır. Ekran kullanımı aile hayatını belirgin biçimde zorluyorsa bunu bir oyunla değil, ailece konulan kurallarla ve gerekirse uzman desteğiyle ele almak gerekir.

Oyunu dikkat çalışmasına nasıl dönüştürebilirsiniz?

Aynı oyun, nasıl kurduğunuza göre ya keyifli bir pratik ya da yorucu bir sınav olur. Şu adımlar oyunu çocuğun lehine çevirir:

  1. Çocuğun ilgisinden başlayın: Arabaları seven bir çocukla renk ayırma oyununu arabalarla oynayın.
  2. Kısa tutun: Okul öncesinde beş ile on, ilkokulda on beş ile yirmi dakika çoğu zaman yeterlidir.
  3. Zorluğu adım adım artırın: Çocuk kolayca başarıyorsa bir kural ekleyin, zorlanıyorsa bir adım geri çekilin.
  4. Kuralı birlikte koyun ve oyunun başında bir kez tekrar edin.
  5. Rolleri değiştirin: Bazen komutu çocuk versin, siz uyun.
  6. Hatayı oyunun parçası sayın: “Hadi bir daha deneyelim” demek, düzeltmekten daha çok işe yarar.
  7. Bitirirken çabayı söyleyin: “Sonuna kadar dikkatini topladın” gibi somut bir cümle seçin.

Bu adımların ortak noktası, çocuğun kendini yetkin hissetmesidir. Başarabildiği ama biraz zorlandığı bir düzey, dikkatin en verimli çalıştığı yerdir. Üstelik bu düzeyi tutturmak için bir ölçek gerekmez; çocuğun yüzündeki ifade ve oyuna geri dönme isteği yeterli bir göstergedir.

Örnek senaryo: Beş yaşında bir çocuğu olan bir aile, hafta içi akşam yemeğinden önce on dakikalık bir oyun zamanı belirliyor. Pazartesi müzikli heykel, salı eşleştirme kartları, çarşamba ritim taklidi, perşembe ne eksik oyunu oynuyorlar; cuma günü oyunu çocuk seçiyor. Hafta sonunu ise park ve bahçe oyunlarına ayırıyorlar.

Hangi hatalar oyunu ödeve dönüştürür?

İyi niyetli birçok davranış oyunun tadını kaçırabilir. Görüşmelerde ailelerle en sık konuştuğum hatalar şunlardır:

  • Oyun sırasında sürekli düzeltmek ve öğretmeye çalışmak.
  • Çocuk sıkıldığı hâlde oyunu uzatmak.
  • Kardeşle ya da akranla kıyaslamak.
  • Oyunu ekran süresi gibi bir ödülün koşuluna bağlamak.
  • Çocuğun yorgun, aç ya da uykulu olduğu saatte oynamak.
  • Kazanmayı tek amaç hâline getirmek.
  • Oyun sırasında telefonla ilgilenmek.

Son madde sanıldığından daha önemlidir. Çocuklar dikkatli olmayı büyük ölçüde yetişkinleri izleyerek benimser; oyun sırasında bölünmeyen bir yetişkin, en etkili örnektir. Bu hataların hepsi oyunu ilişkiden uzaklaştırır. Oysa dikkat, çocuğun güvende ve keyifli hissettiği bir ortamda daha uzun süre açık kalır. Kısacası amaç mükemmel bir oyun değil, birlikte geçirilen keyifli ve düzenli bir zamandır.

Dikkat geliştiren oyunlar dikkat eksikliğinin yerini tutar mı?

Hayır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, tanısını çocuk ve ergen psikiyatristinin koyduğu nörogelişimsel bir durumdur ve dikkat geliştiren oyunlar bu durumun tedavisi değildir. Cortese ve arkadaşlarının meta analizi, bilişsel eğitimin çalışma belleği ölçümlerinde gelişme sağlayabildiğini gösterdi. Ancak belirtileri tarafsız gözlemciler değerlendirdiğinde dikkat eksikliği belirtilerindeki etki sınırlı kaldı.

Bu, oyunun değersiz olduğu anlamına gelmez. Tanı almış bir çocuk için de oyun; ilişki, başarı duygusu ve keyifli bir pratik alanıdır. Yine de oyunu hekimin önerdiği planın yerine değil, yanında düşünün.

Çocuğunuzun dikkati için ne zaman uzmana başvurmalısınız?

Her çocuk zaman zaman dalgındır ve bu olağandır. Ancak bazı işaretler, oyunun ötesinde bir değerlendirmeyi anlamlı kılar:

  • Dikkat güçlüğünün hem evde hem okulda aylar boyunca sürmesi.
  • Öğretmenin benzer gözlemleri tekrar tekrar paylaşması.
  • Arkadaşlık ilişkilerinde ya da kurallı oyunlarda belirgin zorlanma.
  • Konuşma ve dil gelişiminde gecikme ya da daha önce kazanılan becerilerin kaybı.
  • Horlama, sık uyanma ya da gündüz aşırı uykululuk.
  • Belirgin kaygı, mutsuzluk ya da ani davranış değişikliği.

Böyle bir durumda ilk adım çocuk hekimidir; işitme, görme, uyku ve genel sağlık değerlendirmesi birçok soruyu yanıtlar. Hekim gerekli görürse çocuk nörolojisi ya da çocuk ve ergen psikiyatrisi devreye girer. Psikolojik değerlendirme ise çocuğun duygusal durumu, öğrenme profili ve aile düzeni hakkında tamamlayıcı bilgi sunar.

Hangi uzmandan başlayacağınızdan emin değilseniz kime başvurmalıyım aracını kullanabilirsiniz; araç tanı koymaz, yalnızca ilk adımı netleştirir. Çocuğun gelişimine dair daha geniş bilgi için çocuk psikolojisi sayfası yol gösterir.

GETAP® ile dikkat oyunları aynı şey midir?

Hayır. GETAP® (Gelişim Takip Programı) için uygulayıcı ve yetki belgesine sahibim. Program, dikkat ve zihin becerilerini yapılandırılmış alıştırmalarla çalışan ve düzenli ölçümle izleyen bir gelişim programıdır. Evde oynadığınız oyunların yerine geçmez; bir tedavi değildir ve tanı koymaz.

Bilişsel programların hepsi için aynı soru geçerlidir: Kazanç çalışılan görevin dışına ne kadar taşıyor? Bu tartışmanın ayrıntısını beyin güçlendirme egzersizlerinin kanıtı yazısında, programın yapısını ve sınırlarını ise GETAP® sayfasında bulabilirsiniz. Dikkatin yanında bellek ve okuma gelişimini çocuklarda bilişsel gelişimi desteklemek yazısında ele aldım.

Çocuğunuzun dikkatiyle ilgili sorularınızı Serdivan'daki ofisimde yüz yüze ya da online bir görüşmede konuşabiliriz. Görüşme planlamak için randevu ve iletişim sayfasından bana ulaşabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Dikkat geliştiren oyunlara kaç yaşında başlanabilir?

Dikkat geliştiren oyunlara çok erken yaşta başlayabilirsiniz. Bebeklikte göz göze oyunlar, cee oyunu ve basit taklitler dikkatin ilk adımlarıdır. Üç yaş civarında müzikli heykel ve eşleştirme kartları gibi kurallı oyunları ekleyebilirsiniz. Önemli olan yaşa uygun, kısa ve keyifli oturumlar kurmak ve çocuğu zorlamadan onun ilgisini izlemektir.

Günde ne kadar dikkat oyunu oynamak yeterlidir?

Belirli bir süre şartı yoktur; kısa ve düzenli oturumlar uzun ve seyrek oturumlardan daha verimlidir. Okul öncesinde beş ile on dakika, ilkokul çağında on beş ile yirmi dakika çoğu çocuk için iyi bir başlangıçtır. Oyunu çocuk hâlâ keyif alırken bitirin. Gün içindeki serbest oyun, hareket ve uyku da dikkat için en az bu oturumlar kadar önemlidir.

Tabletteki dikkat oyunları gerçek oyunların yerini tutar mı?

Tutmaz. Ekrandaki dikkat oyunları çoğunlukla yalnız o oyundaki performansı artırır; okul başarısına ya da gündelik dikkate yayılma kanıtı zayıftır. Yüz yüze oyun ise ilişki, dil, hareket ve duygu düzenlemeyi birlikte çalıştırır. Dünya Sağlık Örgütü iki yaşından küçük çocuklarda hareketsiz ekran süresini önermez, iki ile dört yaşta ise günde bir saati geçmemesini önerir.

Dikkat geliştiren oyunlar dikkat eksikliğini geçirir mi?

Hayır, dikkat geliştiren oyunlar dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun tedavisi değildir. Bu durumun tanısı ve tedavi planı çocuk ve ergen psikiyatrisinin alanıdır. Oyunlar tanı almış bir çocuk için de keyifli bir pratik ve ilişki alanı sunar; ancak onları hekimin önerdiği planın yerine değil, yanında düşünmek gerekir.

Çocuğum oyunda çabuk sıkılıyorsa ne yapmalıyım?

Önce oyunun düzeyine bakın; çok kolay ya da çok zor oyunlar çabuk sıkar. Süreyi kısaltın, çocuğun sevdiği bir temayı oyuna katın ve bazen yönetimi ona bırakın. Sıkılma birçok etkinlikte ve uzun süredir sürüyorsa, uyku, kaygı ya da dikkatle ilgili bir değerlendirme için çocuk hekiminizle konuşabilirsiniz.

Satranç ve zekâ oyunları dikkati artırır mı?

Satranç ve zekâ oyunları oynandıkları sırada dikkati ve plan yapmayı yoğun biçimde çalıştırır. Ancak bu kazancın okul başarısına ya da genel zekâya yayıldığına dair kanıt zayıftır; iyi tasarlanmış çalışmalarda etkiler küçülür. Bu oyunları bir zekâ programı olarak değil, keyif, sabır ve ortak zaman sunan değerli uğraşlar olarak görmek daha doğrudur.

Mert Pırıldar
Uzman Psikolog Mert Pırıldar

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.

Yayın: 16 Temmuz 2019 Son güncelleme: 31 Ekim 2026 İletişim: mertpirildar@gmail.com Özgeçmiş

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Bu konuda destek ve araçlar

Benzer yazılar

WhatsApp randevu hattı0555 030 37 73