Bu sayfada (21 bölüm)
- Panik atak terapisi nasıl işler?
- Panik atak terapisi nasıl işler: ilk görüşmede neleri konuşuruz?
- Terapiye başlamadan önce neden tıbbi kontrol gerekir?
- Panik döngüsünü anlamak terapide neden ilk adımdır?
- Bilişsel çalışma panikte nasıl yardımcı olur?
- Bedensel duyumlara maruz kalma çalışması nedir?
- Kaçındığınız yerlere kademeli dönüşü nasıl kurarız?
- Güvenlik davranışlarıyla ve güvence aramayla terapide nasıl çalışırız?
- Nefes ve gevşeme egzersizleri terapide ne işe yarar?
- Seanslar arasındaki ev çalışması neden önemlidir?
- Süreçte sık yapılan hatalar nelerdir?
- Panik atak terapisi nasıl işler: kaç seans, ne kadar sürer?
- Terapi sırasında panik atak gelirse ne olur?
- İlaç gerekiyorsa süreç nasıl işler?
- Panik atak terapisi yüz yüze mi, görüntülü mü olmalı?
- İlk görüşmeye nasıl hazırlanırsınız?
- Panik atak için psikolog seçerken nelere dikkat etmelisiniz?
- Terapide ilerlemeyi nasıl fark ederiz?
- Terapi bittikten sonra kazanımları nasıl korursunuz?
- Panik atak terapisinden ne beklememelisiniz?
- Sıkça sorulan sorular

Panik atak terapisi, panik döngüsünü anlamakla başlar; düşünce ve davranış kalıplarıyla çalışmayı, korkulan bedensel duyumlara ve kaçınılan yerlere kademeli yaklaşmayı içerir. En çok kanıt bilişsel davranışçı terapi için birikmiştir. Süreç tıbbi kontrolle başlar, ilaç gerekiyorsa psikiyatri hekimi devreye girer. NICE, psikolojik tedavi için toplamda yaklaşık 7 ile 14 saat öngörür.
Panik atak terapisi nasıl işler?
Panik atak terapisi, panik döngüsünü anlamakla başlayan ve adım adım ilerleyen bir psikolojik danışmanlık sürecidir. Görüşmelerde düşünce ve davranış kalıplarıyla çalışır, kaçındığınız duyumlara ve yerlere kademeli olarak yaklaşırsınız. En çok kanıtı olan çerçeve bilişsel davranışçı terapidir (BDT). Süreç tıbbi kontrolle başlar; ilaç gerekiyorsa psikiyatri hekimi devreye girer.
Serdivan'daki görüşmelerimde ilk kez gelenlerin sık sorduğu soru şudur: “Terapide ne yapıyoruz, beni nefes egzersizine mi çalıştıracaksınız?” Kısa yanıt, hayır. Panik atak terapisi nasıl işler sorusunu üç adımla özetleyebilirim. Önce panik yaşamanızın nedenini anlarsınız. Sonra paniği sürdüren düşünce ve davranışları değiştirirsiniz. Son olarak korktuğunuz duyumlara ve yerlere kademeli olarak geri dönersiniz.
NIMH, BDT'yi panik bozuklukta “altın standart” psikoterapi olarak tanımlar. Ayrıca bedensel duyumlara yönelik olanlar dahil maruz bırakma çalışmalarını bu terapinin yaygın bir parçası sayar. T.C. Sağlık Bakanlığı da BDT'yi kaygı bozukluklarında en güçlü bilimsel kanıta sahip yöntemler arasında gösterir.
BDT temelli panik çalışması genellikle şu bileşenlerden oluşur. Aşağıda her birini ayrı başlıkta açıyorum.
- Psikoeğitim: Panik döngüsünü ve bedenin alarm sistemini anlamak.
- Bilişsel çalışma: Felaket yorumlarını sorgulamak ve dengeli yorumlar kurmak.
- Bedensel duyumlara maruz kalma: Korkulan duyumlarla kontrollü biçimde karşılaşmak.
- Durumsal maruz kalma: Kaçınılan yerlere ve durumlara kademeli dönmek.
- Nefes ve gevşeme: Destekleyici beceriler kazanmak.
- Pekiştirme: Kazanımları korumak ve gerilemeye hazırlanmak.
Başka psikoterapi yaklaşımları da panik için tercih edilebilir. Ancak NIMH ve T.C. Sağlık Bakanlığı kanıtın en çok BDT için biriktiğini belirttiği için bu yazı o çerçevede yoğunlaşır. Farklı bir yaklaşımla çalışan biriyle görüşüyorsanız bunu karşılaştırmanız gerekmez; önemli olan sürecin size açık anlatılmasıdır.
Bu yazı süreci anlatıyor. Panik atağın tanımı, nedenleri ve panik bozuklukla farkı için panik atak nedir yazısına bakabilirsiniz. Anlatılanlar bilgi düzeyindedir; her görüşmeyi kişiye göre ayarlarız.
Panik atak terapisi nasıl işler: ilk görüşmede neleri konuşuruz?
İlk görüşme çoğunlukla bir haritalama oturumudur. Atakların ne zaman başladığını, ne sıklıkla geldiğini ve o sırada neler hissettiğinizi sorarım. Ardından kaçındığınız yerleri, yanınızda taşıdığınız güvenlik nesnelerini ve günlük alışkanlıklarınızı konuşuruz.
- Atakların öyküsü: İlk atak, sıklık, tetikleyiciler ve en son yaşanan atak.
- Bedensel duyumlar ve düşünceler: “Kalp krizi”, “bayılacağım”, “kontrolü kaybedeceğim”.
- Kaçınmalar ve güvenlik davranışları: Yalnız kalmamak, çıkışa yakın oturmak, su ya da ilaç taşımak.
- Uyku, kafein, alkol ve hareket düzeni.
- Tıbbi öykü, kullandığınız ilaçlar ve daha önce aldığınız destekler.
Sonunda hedefinizi sorarım: Süreç bittiğinde neyi yapabilmek istiyorsunuz? Hedef “hiç panik yaşamamak” olduğunda yol belirsiz kalır. Ancak “otobüse binebilmek” ya da “yalnız market alışverişi yapabilmek” gibi somut bir davranış olduğunda yol haritası netleşir.
Bu oturumda tanı koymam. Tanı ve ilaç konusu hekime aittir. Ben, yaşadığınız şeyin hangi düşünce ve davranış kalıplarıyla sürdüğünü anlamanıza yardımcı olurum.
İlk görüşmede sizi hemen bir egzersize sokmam. Önce dinlerim, soru sorarım ve haritayı çıkarırım. Ayrıca ilk oturumun sonunda, ilerleyen haftalarda neler yapacağımızın kaba bir taslağını çıkarmak yararlıdır. Böylece sürecin nereye gittiğini baştan bilirsiniz.
Terapiye başlamadan önce neden tıbbi kontrol gerekir?
Panik atak belirtileri başka sağlık sorunlarında da ortaya çıkabilir. APA, benzer belirtilere yol açan tıbbi durumları dışlamak için önce hekime görünmeyi önerir. NHS de panik bozukluk şüphesinde hekimin diğer nedenleri dışlamak için muayene yapabileceğini belirtir.
Tıbbi kontrol terapiyi geciktirmez; tersine, bedensel duyumlarla yapacağınız çalışmalar için güvenli zemin hazırlar. Örneğin kalp ya da solunum hastalığı olanlarda hekim görüşü özellikle önemlidir. Sonuçlar temizse psikolojik çalışma daha net bir zemine oturur.
Nereye başvuracağınızı bilmiyorsanız aile hekimi iyi bir başlangıç noktasıdır. T.C. Sağlık Bakanlığı da kaygı sorunlarında önce aile hekimiyle konuşmayı önerir. Hekim gerekli gördüğü tetkikleri planlar ve gerekirse sizi ilgili uzmana yönlendirir. Güncel başvuru kanallarını resmî kaynaklardan kontrol edin.
Panik döngüsünü anlamak terapide neden ilk adımdır?
Panik, anlaşılmadığı sürece korkutucu ve rastgele gözükür. Bu yüzden terapinin ilk büyük kazanımı çoğu zaman bilgidir. Ataklar nasıl başlar, beden neden alarma geçer, kaçınma paniği nasıl besler? Bu soruların yanıtı belirsizliği azaltır.
Bu aşamaya psikoeğitim denir. Birlikte sizin atağınızın haritasını çizeriz: tetikleyici duyum, yorum, korku, bedensel tepki ve kaçınma. NIMH'in anlattığı “yanlış alarm” fikri bu haritanın temelidir. Haritayı gördüğünüzde atak, rastgele bir felaket olmaktan çıkar ve izlenebilir bir zincire dönüşür.
Psikoeğitim tek başına atakları bitirmez. Ancak sonraki adımlar için zemin kurar. Çünkü korkusunu anlamayan biri, korkusuna yaklaşmayı da kabul etmez.
Psikoeğitimde sık gelen sorulara da yer veririz: Panik atak beni bayıltır mı? Delirir miyim? Kalp krizi geçirir miyim? Bu soruları tahminle değil, resmî kaynakların bilgisiyle ve hekim kontrolünüzün sonuçlarıyla yanıtlarız. Yanıtı bilmek, bir sonraki atağın gücünü zayıflatır.
Bilişsel çalışma panikte nasıl yardımcı olur?
Bilişsel çalışma, bedensel duyuma verilen felaket yorumunu sorgular. Amaç düşünceyi “pozitife çevirmek” değil, olasılıkları daha dengeli tartmaktır. Aşağıdaki tablo bu çalışmanın nasıl işleyebileceğini örnekler.
| Felaket yorumu | Birlikte sorduğumuz soru | Dengeli yorum örneği |
|---|---|---|
| “Kalbim çok hızlı atıyor, kalp krizi geçiriyorum.” | Bu duyum daha önce yaşandığında ne oldu? Hekim kontrolü ne gösterdi? | “Kalbim hızlı atıyor, çünkü bedenim alarma geçti. Bu geçici ve zararsız bir tepki olabilir.” |
| “Nefes alamıyorum, boğulacağım.” | Şu an konuşabiliyor muyum? Nefesim gerçekten durdu mu? | “Nefesim sıkışık hissettiriyor ama devam ediyor; yavaşlatınca değişiyor.” |
| “Kontrolü kaybedip herkesin önünde rezil olacağım.” | Daha önce benzer bir atakta başkaları ne fark etti? | “Çok korkuyorum, ama dışarıdan gözüken çoğu zaman benim hissettiğimden azdır.” |
Bu sorular krizin ortasında uzun bir sorgulama için değildir. Sakin anlarda üzerinde çalışırız; kriz anında ise tek cümleye iner. NIMH, BDT'nin düşünceleri ve davranışları birlikte ele aldığını belirtir. Bu yüzden bilişsel çalışma, davranışsal adımlarla birlikte anlam kazanır.
Günlüğünüzde yakaladığınız felaket yorumlarını üç soruyla sınarız: Kanıt nedir? Başka bir açıklama olabilir mi? En gerçekçi sonuç nedir? Bu üç soruyu atak sırasında değil, atağın ardından sakin bir anda kullanırsınız. Zamanla soruların cevabı sizin iç sesinize dönüşür.
Bedensel duyumlara maruz kalma çalışması nedir?
Bedensel duyumlara maruz kalma, teknik adıyla interoseptif maruz bırakma, panik terapisinin en çok araştırılan bileşenlerinden biridir. Fikir basittir: Korktuğunuz duyumu güvenli ve kontrollü bir ortamda kısa süreliğine üretir ve zararsız olduğunu yaşayarak öğrenirsiniz.
Örneğin hızlı nefes almak baş dönmesi yaratır, yerinde koşmak kalp atışını hızlandırır, kısa süre kendi çevrenizde dönmek sersemlik verir. Bu duyumlar atak sırasındaki duyumlara benzer. Kişi bunları kontrollü biçimde yaşayıp felaketin gerçekleşmediğini gördüğünde, duyuma bağlanan korku azalmaya başlar.
Psychological Medicine dergisinde yayımlanan bir bileşen analizi (Pompoli ve arkadaşları), 72 çalışmayı inceler. Analiz, bedensel duyumlara maruz bırakmanın daha iyi etkililik ve kabul edilebilirlikle ilişkili olduğunu bildirir. Aynı analiz, kas gevşetmeyi daha düşük etkililikle ilişkilendirir.
Egzersiz sırasında duyum yükselir, ardından alçalır. Süreyi ve yoğunluğu siz belirlersiniz. Duyum kendiliğinden indiğinde “bu duyum tehlikeli” öğrenmesi yerini “bu duyum geçici” öğrenmesine bırakır. Yani amaç duyumu yok etmek değil, onunla kalabilmeyi öğrenmektir.
Kaçındığınız yerlere kademeli dönüşü nasıl kurarız?
Kaçınma, paniği sürdüren başlıca davranışlardan biridir. Bu yüzden terapide kaçındığınız durumlara basamak basamak dönersiniz. Bu çalışmaya durumsal maruz bırakma denir. Basamakları siz belirler, hızı birlikte ayarlarız. Basamaklar yalnızca yerlerden oluşmaz; “yalnız gitmek”, “telefon yanımda olmadan çıkmak” ya da “çıkışa uzak oturmak” gibi koşulları da içerir.
- Kaçındığınız yerleri ve durumları yazın; her birine 0 ile 10 arasında bir korku puanı verin.
- Listeyi kolaydan zora doğru sıralayın.
- En düşük puanlı basamaktan başlayın; korku yükselse bile orada kalın ve alçalmasını izleyin.
- Her basamağı birkaç kez tekrarlayın; korku belirgin biçimde azalınca bir üst basamağa geçin.
- Her basamak sonrasında not edin: Korku nasıl değişti, öngörünüz gerçekleşti mi?
Örnek senaryo: Toplu taşımadan kaçınan biri listesine şunları yazar: durakta beş dakika beklemek, tek durak gitmek, iki durak gitmek, sıkışık saatte binmek. İlk basamakta korkusu 6 puandır. Aynı basamağı üç kez tekrarlayınca 3'e iner. Ancak o zaman ikinci basamağa geçer.
Bu aşamada amaç korkuyu sıfırlamak değil, korkunun yönetilebildiğini yaşamaktır. Pompoli ve arkadaşlarının analizi, canlı maruz bırakmanın kabul edilebilirliği artıran bileşenler arasında olduğunu bildirir. Yani bu bileşeni içeren programlar daha iyi kabul görmüştür.
Güvenlik davranışlarıyla ve güvence aramayla terapide nasıl çalışırız?
Güvenlik davranışları, kısa vadede rahatlatan ama uzun vadede korkuyu sürdüren küçük önlemlerdir. Yanınızda su taşımak, çıkışa yakın oturmak, tek başına dışarı çıkmamak ya da nabzı ölçmek buna örnektir. Bunları bir anda bırakmanız gerekmez; kademeli bir plan yaparız.
- Önce hangi davranışın hangi korkuyu yatıştırdığını birlikte belirleriz.
- Sonra en kolay davranışı seçip bir deney gibi azaltırız: su şişesini çantada bırakmak gibi.
- Her deneyden sonra beklenen felaketin gerçekleşip gerçekleşmediğini not ederiz.
Güvence aramada da benzer bir yol izleriz. Yakınınıza her seferinde sormak ya da hekime tekrar tekrar başvurmak aynı döngüyü besler. Bu davranışları yasaklamayız; sıklığını ve gerekçesini birlikte gözden geçiririz. Gerçek bir sağlık kaygısı olduğunda hekime başvurmak elbette yerindedir.
Örneğin nabzını sık ölçen biri, her ölçümde kısa bir rahatlama yaşar. Ancak beden, nabız ölçülmedikçe güvende olmadığı sonucuna varır. Bir gün ölçümü yarıya indirmek ve ne olduğunu not etmek bu öğrenmeyi sınar. Sonuç genellikle beklenen felaketin gelmemesidir.
Nefes ve gevşeme egzersizleri terapide ne işe yarar?
Nefes ve gevşeme egzersizleri panik terapisinin bilinen parçalarıdır. NIMH, maruz bırakma çalışmalarına çoğu zaman gevşeme ve nefes tekniklerinin eşlik ettiğini söyler. Ancak kanıt bu konuda daha temkinlidir.
Pompoli ve arkadaşlarının analizine göre nefes yeniden eğitimi daha iyi kabul edilebilirlikle ilişkili bulunmuş, ama etkililiğe katkısı küçük kalmıştır. Kas gevşetme ise daha düşük etkililikle ilişkili bulunmuştur. Yani bu egzersizler yardımcı olabilir; fakat tek başlarına panik terapisinin çekirdeği değildir.
Pratikte nefes egzersizini bir güvenlik davranışına çevirmemeye dikkat ederiz. Amaç atağı nefesle bitirmek değil, sakin bir beceriyi elinizde tutmaktır. NHS'in önerdiği gibi yavaş nefes, atak sırasında bulunduğunuz yerde kalıp atağın geçmesini beklemenize yardımcı olabilir.
Nefes çalışması “derin nefes”ten çok “yavaş nefes” üzerine kuruludur. Havayı ağır ağır vermek ve ritmi yumuşatmak esastır. Çok sert ve çok derin nefes almak bazı kişilerde baş dönmesini artırabilir. Bu yüzden egzersizi sakin zamanlarda öğrenirsiniz; atak anında ise yalnızca yavaşlamaya odaklanırsınız.
Seanslar arasındaki ev çalışması neden önemlidir?
Panikte değişim görüşme odasında değil, günlük yaşamda gerçekleşir. Bu yüzden seanslar arasında küçük görevler veririz. Görevler genellikle şu biçimlerde olur.
- Atak günlüğü: Tarih, tetikleyici, duyumlar, düşünce, korku puanı ve ne olduğu.
- Kademeli maruz kalma görevi: Listeden seçtiğiniz bir basamağı bu hafta tekrarlamak.
- Güvenlik davranışı deneyi: Bir davranışı azaltıp sonucu gözlemlemek.
- Düzen: Uyku, kafein ve hareket alışkanlığını küçük adımlarla ayarlamak.
Görevler baskı için değil, deney için vardır. Yapamadığınız bir görev başarısızlık değil, değerli bir veridir: Neyin zorlayıcı olduğunu gösterir. Bu durumda planı birlikte küçültürüz.
Günlük, hafızanın yanıltıcı olabildiği yerde nesnel veri sağlar. Atağı sonradan hatırlarken onu olduğundan daha uzun ve şiddetli anımsama eğilimi olabilir. Yazılı kayıt bu eğilimi dengeler. Kısa tutun: Üç satır yeter.
Süreçte sık yapılan hatalar nelerdir?
Panik terapisinde sık görülen tökezlemeler genellikle teknik değil, beklenti ve süreklilik kaynaklıdır. Aşağıdaki hataları bilmek, onlardan kaçınmayı kolaylaştırır.
- Tıbbi kontrolü atlamak ve belirtilerin nedenini bilmeden egzersizlere başlamak.
- İlk rahatlamada ev çalışmalarını bırakmak.
- Güvenlik davranışlarını gizli sürdürüp bunu görüşmede söylememek.
- Kaygı yükselince basamağı yarıda bırakıp kaçınmaya dönmek.
- İlacı hekime danışmadan bırakmak ya da değiştirmek.
- Tek bir zor görüşmeden sonra sürecin işe yaramadığı sonucuna varmak.
Bu hataların hiçbiri sizi başarısız yapmaz. Kaygı yükselmişken geri çekilmek insani bir tepkidir. Önemli olan, bunu görüşmede açıkça söylemektir. Çünkü o zaman plan sizin hızınıza göre yeniden ayarlanabilir.
Panik atak terapisi nasıl işler: kaç seans, ne kadar sürer?
Kesin bir seans sayısı yoktur. Süreç; belirtilerin şiddetine, kaçınmaların yaygınlığına ve eşlik eden sorunlara göre değişir. Yine de bir çerçeve fikri için NICE'a bakabiliriz. NICE'ın hasta bilgilendirme sayfası, panik bozuklukta psikolojik tedavinin toplamda 7 ile 14 saat sürmesini öngörür. Oturumlar genellikle haftalıktır ve süreç yaklaşık dört ay içinde biter.
Genel bir görüşmem yaklaşık 50 ile 60 dakika sürer. Sıklık kişiye göre haftada bir ya da on beş günde bir olur. Bu rakamlar kabaca sekiz ile on altı görüşmelik bir çerçeveye denk gelir. Ancak bu bir söz değil, bir referanstır: Kimi kişi daha kısa, kimi daha uzun çalışır.
| Aşama | Odak | Görüşmelerde neler olur |
|---|---|---|
| 1. Tanışma ve haritalama | Öykü, hedefler, tıbbi kontrol | Atak öykünüzü dinler, tıbbi değerlendirme gerekiyorsa sizi yönlendiririm |
| 2. Psikoeğitim | Panik döngüsünü anlamak | Atağınızın haritasını birlikte çizeriz |
| 3. Düşünce ve duyum çalışması | Felaket yorumları, bedensel duyumlar | Bilişsel sorgulama; uygunsa bedensel duyumlara maruz kalma |
| 4. Kademeli dönüş | Kaçındığınız yerler ve güvenlik davranışları | Basamaklı liste, ev görevleri, deneyler |
| 5. Pekiştirme ve önleme | Kazanımları korumak, gerilemeyi yönetmek | Gerileme planı, görüşme aralıklarını açma |
Görüşme aralıklarını çoğunlukla süreç ilerledikçe seyrekleştiririz. Haftada birden on beş günde bire geçmek, kazanımları kendi başınıza taşıdığınızın işaretidir. Bitiş de ani değil, planlıdır: Son görüşmelerde gerileme olursa ne yapacağınızı birlikte yazarız.
Terapi sırasında panik atak gelirse ne olur?
Bu, ilk kez gelenlerin en sık endişesidir. Görüşme sırasında atak gelirse yalnız değilsiniz. Bir atak çoğu zaman dakikalar içinde alçalır. Atağı bastırmaya çalışmayız; yanınızda kalır, nefesinizi yavaşlatmanıza ve bulunduğunuz yerde kalmanıza eşlik ederiz. Belirtiler her zamankinden farklıysa 112'yi ararız.
Kimi zaman atak, çalışmanın bir fırsatıdır. Atağın nasıl başladığını, nasıl yükseldiğini ve nasıl alçaldığını canlı gözlemleriz. Üstelik “beklediğim felaket olmadı” deneyimini ilk elden yaşarsınız. Bu nedenle ataktan utanmanıza gerek yoktur. Ayrıca “görüşmede atak gelirse ne yapalım” planını ilk haftalarda birlikte yaparız. Bu planı önceden bilmek, atak korkusunu hafifletebilir.
Atak anında kendi başınıza uygulayabileceğiniz kısa adımlar için panik atak geldiğinde ne yapmalı yazısına bakabilirsiniz.
İlaç gerekiyorsa süreç nasıl işler?
Panik atak terapisi nasıl işler sorusunun bir parçası da ilaç ve psikiyatri ilişkisidir. İlaç kararı psikiyatri hekimine aittir. Psikologlar ilaç yazmaz ve ilaç önermez. NIMH, panik bozuklukta psikoterapinin, ilacın ya da ikisinin birlikte kullanılabildiğini belirtir. NHS de antidepresanların etki göstermesinin 2 ile 4 hafta, tam etkinin ise 8 haftaya kadar sürebileceğini bildirir.
Bu nedenle ilaç kullanıyorsanız ya da kullanmayı düşünüyorsanız hekiminizle görüşmeyi sürdürmeniz gerekir. İlacı kendi kararınızla başlatmayın ya da bırakmayın. Terapide ilacın size nasıl hissettirdiğini ve ona dair kaygılarınızı konuşabiliriz. İlaç konusunda tereddütleriniz varsa bunları hekiminizle de açıkça paylaşın. Bilgiye dayalı bir tercih, hem ilaca hem terapiye uyumu kolaylaştırır.
Ağır belirtiler, günlük işlevi bozan ataklar, depresyon ya da madde kullanımı varsa psikiyatri değerlendirmesi öne çıkar. Hangi basamakla başlayacağınızı düşünüyorsanız psikolog mu psikiyatrist mi rehberi yol gösterir.
Panik atak terapisi yüz yüze mi, görüntülü mü olmalı?
İkisi de mümkündür. NIMH, psikoterapinin yüz yüze ya da telesağlık yoluyla sunulabildiğini belirtir. Serdivan'daki ofiste yüz yüze görüşebilirsiniz. Türkiye'nin her yerinden ve yurt dışından ise görüntülü görüşebilirsiniz. Online görüşmeler WhatsApp görüntülü arama, Google Meet, Zoom ya da Skype üzerinden yürür. Sessiz bir oda, kulaklık ve kararlı bir internet bağlantısı yeterlidir.
Seçimi kolaylığınıza göre yaparsınız. Bir bileşen analizinde yüz yüze ortam daha iyi etkililik ve kabul edilebilirlikle ilişkilendirilmiştir. Ancak bu bulgu, görüntülü görüşmenin yetersiz olduğu sonucunu doğurmaz. Öte yandan evinden çıkmakta zorlanan ya da başka şehirde yaşayan biri için görüntülü görüşme, başlamanın en gerçekçi yolu olabilir.
Görüntülü görüşmede atak gelirse aynı adımlar geçerlidir: yavaşlamak, bulunduğunuz yerde kalmak ve belirtiler farklıysa 112'yi aramak. Bu nedenle görüşmeye girmeden bulunduğunuz adresi ve kolay ulaşabileceğiniz bir yakınınızın telefonunu not etmeniz yararlıdır.
Seçenekleri ayrıntılı görmek için online psikolojik danışmanlık sayfasına bakabilirsiniz. Ofisim yalnızca Serdivan'dadır; Sakarya'nın başka ilçelerinden gelecekseniz ulaşım bilgisi için bölgeler sayfasına bakabilirsiniz.
İlk görüşmeye nasıl hazırlanırsınız?
Hazırlık ilk görüşmeyi verimli kılar, ancak kusursuz olmanız gerekmez. Aşağıdaki notlar yeterlidir. Hiçbirini hazırlayamasanız bile gelebilirsiniz; eksikleri görüşmede birlikte tamamlarız.
- Son birkaç ataktaki tarih, yer, süre ve sizi en çok korkutan düşünce.
- Kaçındığınız yerler ve durumlar.
- Düzenli kullandığınız ilaçlar ve yakın zamanda yaptırdığınız sağlık kontrolleri.
- Günlük kafein, alkol, uyku ve hareket alışkanlıklarınız.
- Görüşmeden beklentileriniz ve merak ettiğiniz sorular.
Durumunuzu önce kendi başınıza tartmak istiyorsanız psikolojik check-up aracına bakabilirsiniz. Bu araç tanı koymaz; yalnızca kendi gözleminizi düzenlemenize yardımcı olur. Atağın kendisiyle ilgili ayrıntılar için panik atak belirtileri yazısı da işinize yarayabilir.
Panik atak için psikolog seçerken nelere dikkat etmelisiniz?
Bu soruya “kimi seçmeliyim” diye değil, “bana uygun olan nasıl biri” diye yaklaşmak daha sağlıklıdır. Aşağıdaki ölçütler Sakarya'da ya da başka bir şehirde aynı biçimde işe yarar.
- Süreci açıklaması: Ne yapılacağını, neden yapılacağını ve yaklaşık süreyi net biçimde anlatıyor mu?
- Sınırlarını bilmesi: Tanı koymadığını, ilaç yazmadığını ve gerektiğinde psikiyatriye yönlendirdiğini açıkça söylüyor mu?
- Tıbbi kontrolü önemsemesi: Belirtiler yeniyse önce hekime görünmenizi öneriyor mu?
- Gerçekçi dil: Sonuç vaadinde bulunmak yerine sürecin nasıl işleyeceğini anlatıyor mu?
- Çerçevenin netliği: Gizlilik, görüşme süresi, sıklık ve ücret bilgisini randevudan önce açıkça söylüyor mu?
- Uyum hissi: İlk görüşmenin sonunda dinlendiğinizi ve anlaşıldığınızı hissediyor musunuz?
Kendi çalışma çerçevemi de aynı ölçütlere göre anlatayım. Serdivan'daki ofiste yüz yüze, Türkiye'nin her yerinden ve yurt dışından görüntülü görüşürüm. Ücret ve ödeme bilgisini randevudan önce açıkça paylaşırım. İleri Bilişsel Davranışçı Terapi Teknikleri eğitimi aldım; eğitim bilgilerimin tamamına hakkımda sayfasından ulaşabilirsiniz.
Terapide ilerlemeyi nasıl fark ederiz?
Terapide ilerlemeyi atakların sayısından çok yaşam alanınızın genişlemesi gösterir. İlk haftalarda en belirgin değişim çoğu zaman bilgiyle gelen rahatlamadır. Sonraki haftalarda kaçındığınız basamakları teker teker açarsınız. Aşağıdaki işaretler ilerlemeye örnektir. Ayrıca her birkaç görüşmede korku puanınıza ve atak sıklığınıza birlikte bakabiliriz; sayılar, hissin yakalayamadığı küçük kazanımları belirginleştirir.
- Atakların sıklığı ve şiddeti azalıyor ya da ataklar daha kısa sürüyor.
- Ataktan sonra toparlanma süreniz kısalıyor.
- Kaçındığınız bir yere ya da duruma yeniden girebiliyorsunuz.
- “Ya yine olursa” düşüncesi gününüzü daha az yönetiyor.
Gerilemeler olağandır. NIMH, iyileşme sürecinde duraksamaların doğal olduğunu belirtir. Atak yeniden geldiğinde bunu geriye gitmek olarak değil, öğrendiklerinizi uygulama fırsatı olarak okumaya çalışın. Hiçbir psikolog sonucu önceden söyleyemez. Bunun yerine her birkaç görüşmede ilerlemeyi birlikte gözden geçirir, planı güncelleriz.
Terapi bittikten sonra kazanımları nasıl korursunuz?
Panikle çalışmanın son aşaması, kazanımları sağlamlaştırmak ve gerilemeye hazırlanmaktır. Çünkü kaygı yönetimi, bir kez öğrenilip bırakılan bir bilgi değil; zaman zaman bakım isteyen bir beceridir.
- Öğrendiğiniz becerileri sakin dönemlerde de ara sıra uygulamaya devam edin.
- Atakların yeniden artmasına işaret eden erken sinyalleri birlikte belirleyin: uykusuzluk, yoğun stres, kaçınmanın geri dönmesi.
- Gerileme olursa izleyeceğiniz adımları yazılı bir plana dökün.
- Gerekirse seyrek aralıklarla kısa bir hatırlatma görüşmesi planlayın.
Bu plan, ileride bir atak yaşasanız bile “her şey başa döndü” düşüncesinin yerine “planıma bakıyorum” cümlesini koymanızı sağlar. Atağın gelmesi başarısızlık anlamına gelmez; planın devreye girdiği an olur.
Panik atak terapisinden ne beklememelisiniz?
Beklentileri netleştirmek sürecin yarısıdır. Panik atak terapisi hızlı bir kurtuluş değildir. Bazı beklentiler hayal kırıklığına yol açar.
- “Atak bir daha hiç gelmeyecek” beklentisi: Hedef alarmı susturmak değil, ondan korkmamaktır.
- “Birisi bunu benim yerime çözecek” beklentisi: Değişim, sizin ev çalışmalarınız ve cesaretinizle birlikte gelir.
- “İlk görüşmede tanı alırım” beklentisi: Tanıyı hekim koyar; psikolojik görüşme yaşadıklarınızı anlamanıza yardımcı olur.
- “Bana ilaç yazar” beklentisi: Psikolog ilaç yazmaz; gerekiyorsa sizi psikiyatri hekimine yönlendiririm.
- “Hemen rahatlarım” beklentisi: Maruz kalma çalışmalarında kaygı kısa süre artabilir; bu sürecin parçasıdır.
Panik atak terapisi nasıl işler sorusunun özü şudur: Önce anlar, sonra sınar, ardından kademeli olarak geri dönersiniz. Sorularınız varsa ilk görüşmede açıkça sorabilirsiniz. Hazır olduğunuzda randevu ve iletişim sayfasından görüşme planlayabilirsiniz. Genel çerçeve için yetişkin psikolojisi sayfasına da göz atabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Panik atak terapisi kaç seans sürer?
Kesin bir sayı yoktur; süre belirtilerin şiddetine ve kaçınmaların yaygınlığına göre değişir. NICE'ın hasta bilgilendirme sayfası, psikolojik tedavi için toplamda 7 ile 14 saati, genellikle haftalık oturumlarla ve yaklaşık dört ay içinde öngörür. Bu bir vaat değil, bir referanstır; kimi kişi daha kısa, kimi daha uzun çalışır.
Panik atak terapisinde ilaç kullanılır mı?
Psikologlar ilaç yazmaz ve önermez; ilaç kararı psikiyatri hekimine aittir. Terapi ve ilaç birlikte de kullanılabilir. NIMH, panik bozuklukta psikoterapinin, ilacın ya da ikisinin birlikte seçilebileceğini belirtir. İlaç kullanıyorsanız bunu görüşmede paylaşın ve ilacı hekime danışmadan bırakmayın. Hangisinin size uygun olduğuna hekiminizle birlikte karar verirsiniz.
Panik atak terapisi online yapılabilir mi?
Evet. NIMH, psikoterapinin yüz yüze ya da telesağlık yoluyla sunulabildiğini belirtir. Türkiye'nin her yerinden ve yurt dışından görüntülü görüşebilirsiniz; Serdivan'daki ofiste yüz yüze görüşme de mümkündür. Sessiz bir oda, kulaklık ve kararlı bir internet bağlantısı çoğu zaman yeterlidir. Belirtileriniz yeniyse önce hekime görünün.
Terapi sırasında panik atak gelirse ne olur?
Gelirse yalnız değilsiniz. Atak çoğu zaman dakikalar içinde alçalır; birlikte yavaşlar, bulunduğunuz yerde kalır ve atağı izleriz. Belirtiler her zamankinden farklıysa 112'yi ararız. Hatta atak, korkulan felaketin gerçekleşmediğini görmek için bir fırsata dönüşebilir. Bu yüzden ataktan utanmanıza gerek yoktur. Bu planı ilk haftalarda birlikte yaparız.
Maruz bırakma çalışması panik atak terapisinde ne demek?
Korkulan duyuma ya da yere güvenli ve kademeli biçimde yaklaşma çalışmasıdır. Bedensel duyumlara maruz kalmada hızlı nefes ya da kısa efor gibi egzersizlerle atak duyumlarını kontrollü biçimde üretirsiniz. Durumsal maruz kalmada ise kaçındığınız yerlere basamak basamak dönersiniz. Bunları tıbbi kontrolün ardından ve uzmanla birlikte planlarsınız.
Terapiye başlamadan önce hekime gitmem gerekir mi?
Belirtiler ilk kez ortaya çıkıyorsa evet. Panik atak belirtileri başka sağlık sorunlarında da görülebilir; APA ve NHS önce hekimin diğer nedenleri dışlamasını önerir. Tıbbi kontrol terapiyi geciktirmez, güvenli zemin hazırlar. Göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı ya da bayılma varsa 112'yi arayın.

Maltepe Üniversitesi Psikoloji (onur derecesi) ve Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans (şeref derecesi) mezunu. Serdivan'da ergen, yetişkin, çift ve ailelerle çalışır; Koç Holding Otokar'da kurumsal psikolog olarak görev yapar.
Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.
Bu konuda destek ve araçlar
Benzer yazılar

Sınav Kaygısında Rehber Öğretmen mi Psikolog mu?
Rehber öğretmen mi psikolog mu? Sınav kaygısında okul rehberliği, RAM, psikolog ve psikiyatri hekiminin rollerini ve kime ne zaman…
25 Temmuz 2019 · 17 dk okuma
Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu: Takıntılı Kişilik ve OKB Farkı
Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu nedir, OKB'den farkı ne? Belirtileri, nedenleri, ilişkilere etkisi ve destek yolları. Tanıyı psikiyatri…
31 Ekim 2018 · 17 dk okuma
Psikoterapi Türleri: Yetişkinler İçin Hangi Yaklaşım Uygun?
Psikoterapi türleri nelerdir? BDT, şema, psikodinamik, ACT, EMDR ve sistemik yaklaşımı bilgi düzeyinde karşılaştırıyor, seçim için ipuçları…
20 Eylül 2018 · 17 dk okuma